Volledig scherm
Militairen, Belgische vluchtelingen en Truzementse jeugd samen op de foto © fotocollectie Hans Vercouteren

'In Retranchement waren de bulderende kanonnen te horen'

RETRANCHEMENT - Dag en nacht waren bulderende kanonnen in Retranchement te horen en soms trilden de ruiten zelfs van bombardementen. Ook al vielen de bommen kilometers verderop in België. 

Nederland was neutraal tijdens de Eerste Wereldoorlog, maar het oorlogsgeweld had een grote impact op Retranchement en Terhofstede. Hans Vercouteren geeft met fotoboek De Wacht een inkijkje in deze periode.

De Eerste Wereldoorlog was een gespannen tijd in Retranchement. Er waren naast de achthonderd inwoners ook drie- tot vierhonderd soldaten die vier jaar lang in het dorp verbleven. 

De Nederlandse overheid stuurde in het kader van mobilisatie soldaten naar de grens met België. Daar was de oorlog in volle gang, slechts enkele honderden meters verderop. Een elektrisch hek (de dodendraad) markeerde de grens en mensen voelden het gevaar. 

Sommige soldaten verbleven bij mensen thuis, anderen in barakken. “Op de plek waar nu mijn huis staat, stond een barak”, vertelt Hans Vercouteren. Het grenswachthuis, oftewel ‘De Wacht’, was het huis van Hans’ overgrootmoeder.

Vercouteren is een geboren Truzementenaar en heemkundige. Al vijfentwintig jaar verzamelt hij oude foto’s van zijn dorp, en er zijn opvallend veel beelden uit de periode 1914-1918. Er staan er 140 in het boek. “Het is ongelofelijk hoeveel foto’s er toen zijn gemaakt”, vertelt hij. 

Volledig scherm
Het militaire elftal dat, in juli 1917 onder leiding van kapitein Esseling (links op de foto), een voetbalwedstrijd speelde tegen de elf van Truzement. Uitslag 0-0. © fotocollectie Hans Vercouteren

Het dorp en nabijgelegen Terhofstede werden niet alleen overspoeld door militairen en Belgische vluchtelingen, maar óók door fotografen. “Die foto’s werden als prentbriefkaarten door de militairen naar huis gestuurd en kwamen overal terecht.” Tot in Groningen in Friesland. Prentbriefkaarten zijn te vinden in het boek, evenals foto’s die het dagelijks leven en de omgang tussen inwoners en militairen laten zien. Zo voetbalden de militairen tegen de Truzementenaren.

Naast de foto’s vertellen krantenknipsels, dagboekfragmenten en tekeningen het verhaal. “In 1917 was er een kapitein in Retranchement die ook kunstenaar was.” Kapitein Ten Klooster maakte 26 tekeningen van het dorp, die Hans via de kleinzoon van de kapitein in handen kreeg. Dat resulteert in een sfeertekening én een boek met een boodschap: “Deze periode mag niet vergeten worden.”

De Wacht wordt zaterdag 27 mei om 16.00 uur gepresenteerd in d’Ouwe Kerke in Retranchement. Ook is er een kleine tentoonstelling te zien met onder meer enkele tekeningen van kapitein Ten Klooster. Het boek is na zaterdag voor 23,50 euro te koop bij Durenkamp in Aardenburg, Bruna en Musicsande in Oostburg en Judy’s Hair in Retranchement.