Volledig scherm
Ook mosselen maken deel uit van de schelpdierbank.

Wondere onderwaterwereld floreert in Voordelta

videoNEELTJE JANS - Euforisch waren de onderzoekers in maart 2016, toen ze een spontaan opgekomen oesterrif aantroffen in de Voordelta. Ruim anderhalf jaar later is er nóg beter nieuws. Het rif, dat voor een groot deel uit platte oesters bestaat, blijkt vier keer zo groot te zijn als de onderzoekers aanvankelijk dachten: geen tien, maar 40 hectare. 

Projectleider Karel van den Wijngaard van ARK Natuurontwikkeling: ,,Bovendien blijken er veel meer soorten te leven dan op een zandbodem. Zestig procent méér, blijkt uit veldwerk." De riffen vormen een heel eigen biotoop en bieden een thuis aan soorten als de zeedahlia, gehoornde slijmvis, geweispons, zeebaars, botervisje, suikerwier, dodemansduim, slibanemoon, brokkelster, harnasmannetje, zakpijp en hondshaai, de steur- en aasgarnaal. Ook vogels en zeehonden zijn blij met de terugkeer van het oesterrif. Van den Wijngaard: ,,Het is onder water geen tropisch plaatje, maar wel heel verrassend voor de Nederlandse wateren."

Quote

Wij dromen ervan dat we het spontane herstel kunnen aangrijpen en ondersteunen, zodat ook elders dit soort riffen terugkeert

Karel van den Wijngaard, projectleider

Wereldwijd verdwijnen riffen door ingrijpen van de mens. Des te verheugder zijn de onderzoekers met het spontane herstel van het oesterrif - dat overigens niet alleen uit de inheemse platte oester bestaat. Ook Japanse oesters, mosselen en andere schelpdieren vormen er onderdeel van. De Japanse oester is begin jaren zeventig geïntroduceerd als alternatief voor de kweek van de platte oester, die verdween door de oesterparasiet Bonamia ostreae. ,,We kunnen het nog niet helemaal hard maken", aldus Van den Wijngaard, ,,Maar het lijkt erop dat de Japanse oester het herstel van de platte ondersteunt. De gedachte is nu dat er in dit ecosysteem ruimte is voor allebei. Het ruwe oppervlak van Japanse oesterschelpen vormt een goede ondergrond voor de larfjes van de platte."

Larfjes

De bank ligt aan de zeekant in de Voordelta, de Noordzee dus. ,,Daar was de inheemse platte oester echt verdwenen. In de Oosterschelde en Grevelingen worden ze gekweekt. Hoe heeft deze bank nu kunnen ontstaan, vroegen we ons af. Hij ligt heel dicht bij de spuisluis in de Brouwersdam - de plek waar water van de Grevelingen de zee in stroomt. De larfjes van de gekweekte oesters gaan met de stroom mee naar buiten als de sluizen open gaan. Vlak buiten die sluis, in de Voordelta, bevalt het ze blijkbaar. Het lijkt erop dat dit proces al een jaar of tien gaande is." De grote vraag is of ooit de situatie van vroeger hersteld kan worden, toen eenvijfde van de Noordzee met schelpdierrif bedekt was.

Quote

Het is onder water geen tropisch plaatje, maar wel heel verrassend voor de Nederlandse wateren

Karel van den Wijngaard, projectleider

De pilot in de Voordelta is onderdeel van het Droomfondsproject Haringvliet, waarin ARK Natuurontwikkeling en het Wereld Natuur Fonds samenwerken aan het herstel van schelpdierbanken. Het veldwerk doen Wageningen Marine Research, Bureau Waardenburg en Sas Consultancy. Van den Wijngaard: ,,Het geld hiervoor komt uit het Droomfonds van de Nationale Postcode Loterij; dat financiert projecten waar je spannende dingen mee mag doen, dingen waarvan je droomt dat ze waarheid worden. Wij dromen ervan dat we het spontane herstel kunnen aangrijpen en ondersteunen, zodat ook elders dit soort riffen terugkeert. Stel je voor dat de platte oester op grote schaal terug zou komen en duurzaam zou kunnen worden geoogst. Bijvoorbeeld door kweek in windmolenparken, met inachtneming van de beperkingen en voorschriften uiteraard."

Handje helpen

Volledig scherm
De platte oester.

Volgend jaar proberen de onderzoekers de schelpdierbank een handje te helpen om nóg groter en sterker te worden. Ook experimenteren ze met de aanleg van nieuwe riffen in de Bollen van de Ooster, een van de rustgebieden van de Delta, en de Borkumse Stenen, boven de Waddeneilanden. Want ook daar zijn nu platte oesters gevonden.

Naast het belang voor de natuur is er ook een economisch belang, geeft Van den Wijngaard aan. ,,Het rif biedt vissen voedsel, bescherming en een plek om zich voort te planten. Dat zorgt voor méér schol, kabeljauw, zeebaars en garnalen. Ook de waterkwaliteit verbetert doordat de schelpdieren deeltjes uit het water filteren en vastleggen in het sediment. Op die manier spelen ze ook een rol in de kustverdediging. In de Oosterschelde kijken we hoe mosselbanken kunnen helpen bij de bestrijding van zandhonger, de afkalving van zandplaten."

Lees jij de PZC nieuwsbrief al?
Elke dag het laatste nieuws vanzelf in je inbox. Schrijf je in voor onze gratis nieuwsbrief!