Volledig scherm
Kees Hanse © Dirk Jan Gjeltema

Systeem uienprijs nekt boeren: 'Als ik dat geweten had, had ik mijn uien nog niet verkocht'

ZIERIKZEE - Akkerbouwer Kees Hanse uit Zierikzee is het beu. De uienprijzen worden al jaren achtereen bepaald op basis van cijfers die later niet blijken te kloppen. Dat verstoort de markt ingrijpend, zegt hij. ,,Zo kunnen we onze bedrijven niet overeind houden."

Hanse richt zijn pijlen op het CBS. Dat publiceert elk jaar in september een voorlopige oogstraming, op basis van gegevens die boeren verplicht zijn aan te leveren. In februari volgt dan een definitieve raming.

De net uitgebrachte raming verbijstert Hanse. Ten opzichte van september is het aantal hectares uien met 556 verlaagd, tot 26.123. De opbrengst per hectare blijkt 55,7 ton te zijn, in plaats van de eerder gedachte 56,7 ton. De totale uienoogst wordt nu geschat op 1,45 miljoen ton, ruim 60.000 ton minder dan een paar maanden geleden.

De informatie over het aanbod beïnvloedt in sterke mate de prijs. ,,We zitten met uien in een overschotmarkt", zegt Hanse. ,,Een paar procent meer of minder kan de prijs doen halveren of verdubbelen, of nog erger."

'Als ik dat had geweten'

Nu de oogst minder groot is dan voorgespiegeld, kan de prijs stijgen. Maar driekwart van de oogst is al verhandeld. ,,Als ik dat geweten had, had ik mijn uien nog niet verkocht."

Het is telkens hetzelfde liedje, zegt Hanse. ,,Jaar op jaar blijkt dat het CBS ernaast zit en altijd ten nadele van onze sector. Dat betekent dat het zijn werk niet goed doet. Als het met gegevens komt, moeten die wel betrouwbaar zijn."

Het systeem moet op de schop, vindt Hanse. ,,Als er niets verandert, trekken wij uiteindelijk aan het kortste eind. Wij hebben geen enkel middel om onze prijzen te sturen. Door deze cijfers slaat de hele handel dood. Dat houden we op den duur niet vol."

Doorn in het oog

Land- en tuinbouworganisatie ZLTO steunt hem. ,,Het is ons ook een doorn in het oog dat het CBS, door niet correcte gegevens te publiceren, bijdraagt aan een negatieve stemming in de markt", zegt voorzitter Joris Baecke.

Hij kan begrijpen dat, bijvoorbeeld door het weer, de oogst lager uitvalt dan verwacht. ,,Maar de oppervlakte die wordt geteeld, staat op een gegeven moment toch vast. Dat daar later toch een flinke correctie op plaatsvindt, kunnen we echt niet bevatten."

De uienmarkt is gevoelig voor oogstramingen. ,,Dat komt doordat er nog veel vrije handel is. De stemming in de markt - en dus de dagprijs - wordt sterk bepaald door hoeveel er wordt geoogst, hoeveel er uiteindelijk in de bewaring ligt en hoe de export loopt. In de aardappelmarkt wordt bijvoorbeeld veel meer op contractbasis gewerkt. Dat dempt de marktwerking."

'Lastig inschatten'

Via LTO Nederland wordt het ongenoegen kenbaar gemaakt aan het CBS, zegt Baecke. ,,Maar het CBS is ook maar een uitvoerende organisatie." Hij is daarom blij dat het Zeeuwse Kamerlid Joba van den Berg (CDA) minister Carola Schouten om opheldering heeft gevraagd. De ZLTO wil ook via haar Europese koepelorganisatie de zaak aankaarten.

Cor Pierik, landbouweconoom bij het CBS, zegt dat de ramingen al vele jaren op dezelfde manier worden uitgevoerd. ,,Het blijft lastig in te schatten wat er uiteindelijk van het land komt. Nu blijkt dat door het natte najaar bijna 600 hectare uien niet is geoogst."

Pierik heeft begrip voor de onvrede. Hij wijst erop dat de discussie al veel langer leeft. ,,Maar de bottomline is toch dat we als CBS de Europese verplichting hebben om die oogstramingen uitvoeren. Daar zijn strakke deadlines voor. Dat beleid voeren we uit. Wij kunnen die verplichting er niet afhalen. Je kunt hoog of laag springen, maar uiteindelijk is Europa de opdrachtgever. Als boeren er moeite mee hebben, moeten ze daar hun zorgen ventileren."