Volledig scherm
Sjaak van den Berg heeft zijn waterstofzuiger regelmatig nodig. © Lex De Meester

Help, mijn kelder lekt! Middelburger Sjaak staat alleen in zijn strijd tegen grondwater

VLISSINGEN - Het is het grondwater. Dat weet Middelburger Sjaak van den Berg zeker. Meer dan veertig jaar woont hij al in het monumentenpand aan de Pijpstraat en altijd was de kelder kurkdroog. Maar sinds drie jaar hebben de meubeltjes in de leefkelder regelmatig natte voeten. 

In alle kustprovincies staat het grondwater de laatste maanden erg hoog, aldus ingenieursbureau Wareco, specialist in grondwater in het stedelijk gebied.

 ,,Het komt uit de zijmuren, hele plassen staan er als het weer eens flink geregend heeft'', zegt Sjaak van den Berg. ,,De laatste keer heb ik 72 keer moeten lopen, met bakken van de waterstofzuiger. Daar gaat dertig liter in. Nu is het gedonder klaar, zei mijn vrouw, je moet een waterstofzuiger die rechtstreeks op het riool pompt, want zo gaat het niet langer."

De meneer van de gemeente die langs geweest is, begreep het ook niet, zegt Van den Berg met een stem die druipt van de frustratie. ,,Want de Pijpstraat ligt zo'n beetje op het hoogste punt. Maar ondertussen heb ik sinds november vorig jaar al drie, vier keer per maand wateroverlast gehad. De verzekering zegt: helaas, we keren niet uit, dit is de verantwoordelijkheid van de huiseigenaar. Uw kelder moet waterdicht zijn, net zoals het dak. Maar wat kan ik doen aan waterschade door een hoge grondwaterstand? En ik ben niet de enige. Van een buurman weet ik dat hij zijn kelder heeft laten impregneren. Kostte een godsvermogen, duizenden euro's. We hebben ook al laten kijken of het geen lekkage was van de buren of zo. Maar dat is niet zo."

Optrekkend vocht

Regen, regen en nog eens regen. Enorme hoosbuien in september, de maanden erop bijna geen dag dat er geen regen valt. Op straat, in tuinen en op het land blijven plassen staan omdat de grond eronder verzadigd is en geen water meer kan opnemen. Maar de burger begint het binnenshuis ook te merken: optrekkend vocht en water in kelders en kruipruimtes. Wim de Vries van de gemeente Tholen is beleidsmedewerker riolering en waterhuishouding. Zeker het afgelopen half jaar is het aantal meldingen van bewoners toegenomen, zegt hij. Veel meer dan adviseren kan hij vaak niet: ,,Wateroverlast op particulier terrein is niet onze verantwoordelijkheid. Het enige wat ik kan zeggen is: zorg dat je je spullen in de kelder een paar centimeter boven de vloer hebt staan. Dat water komt heel langzaam binnen, dan heb je nog tijd om het op te lossen."

Dat het grondwater nu overal in Nederland extreem hoog staat, wil niet zeggen dat iedereen er last van heeft. En wat is extreem hoog? Wim de Vries van het Grondwaterloket Tholen: ,,Wij zeggen: als een groot deel van het jaar het grondwater 70 centimeter aan de onderkant van het vloerpeil staat." Het vloerpeil is de voorgeschreven hoogte van de vloeren op de begane grond. In 1992 is het Bouwbesluit aangepast. Huizen van na die tijd zijn water- en dampdicht gebouwd. Het probleem doet zich vooral voor in huizen van vóór die tijd en kan van wijk tot wijk en zelfs straat tot straat verschillen. Oude stadskernen zijn vaak juist op hooggelegen gedeelten gebouwd en daardoor minder gevoelig voor grondwater.

Riolering

Ferry Kramer van het Grondwaterloket van de gemeente Vlissingen: ,,Het zijn met name de woningen van eind jaren zestig en zeventig en de wijkjes die in lage gedeelten gebouwd zijn, zoals een aantal locaties in Souburg, een deel van Paauwenburg, maar ook Westerzicht. Met name de laatste twee weken is het aantal meldingen over natte kruipruimtes, kelderkasten en kelders toegenomen. Uit heel Vlissingen. Het water staat overal bijna tot aan het maaiveld. Laatst had ik iemand aan de telefoon die zijn hele voorraad had moeten weggooien omdat alles onder water stond. Maar het enige wat wij eraan kunnen doen, is faciliteren dat de burger zijn overtollige water kwijt kan. Zo zijn we nu in Souburg de riolering aan het vervangen. Vroeger ging door zo'n buis het afvalwater én het regenwater uit de goten. Zo'n oude buis was vaak kapot, gescheurd, lek. Daardoor kon er ook grondwater in weglopen. Als de gladde nieuwe buis er lag, kon dat niet meer. Tegenwoordig leggen we daarom gelijk een aparte drainagebuis aan voor het regenwater. Burgers kunnen daarop een buis vanuit hun eigen terrein laten aansluiten."

Peilbuizen

Gemeenten zijn alleen verantwoordelijk voor de waterhuishouding in het openbare gebied. Tholen, dat altijd al een vrij hoge grondwaterstand heeft in combinatie met slecht doorlatende kleibodem, maakt al jaren veel werk van grondwaterbeleid. Om het grondwaterpeil in de gaten te houden, heeft Tholen sinds 2002 een uitgebreid meetnet van peilbuizen, in elke kern. Wim de Vries: ,,Bovendien leggen we ieder jaar in een gebied drainage aan. Burgers kunnen vanuit hun eigen huis daarop aansluiten. En iedere twee jaar reinigen we de drainagebuizen, zodat ze goed water blijven afvoeren." 

Het probleem met grondwater is, dat het niet ophoudt bij de grens tussen openbare en particuliere percelen. Gemeente en burger hebben dus toch met elkaar te maken. Voor haar inwoners heeft Tholen onder meer een folder met uitleg over het zelf aanleggen van drainage op de website staan. Staat het grondwater uitzonderlijk hoog, dan kan dat voor de gemeente aanleiding zijn de situatie ter plekke te bekijken en maatregelen te nemen.

Noodklok

Ook in Vlissingen en andere Zeeuwse gemeenten staan hier en daar al peilbuizen. Wisse Beets van Bureau Wareco, dat onder meer voor Vlissingen bezig is met een meetnet, luidde onlangs de noodklok over het stijgende grondwater. ,,Wij hebben gezegd: door klimaatveranderingen zullen dit soort langdurige natte periodes vaker voorkomen. De huidige extremen zijn een goede testcase voor gemeenten. Als het grondwater af en toe een paar dagen hoog staat, levert dat weinig problemen op. Maar als dat weken of zoals nu zelfs maanden aanhoudt, is de kans op overlast en schade een stuk groter."

En niet alleen materieel. Sandra Lens, directeur van DVS Ongediertenbestrijding somt op: ,,Schimmel, kelderzwam, ratten en muizen. Vanmorgen nog was ik bij een dierenpension waar de ratten het riool uit plopten. En in oude gebouwen, heel veel muizen. Op zoek naar droge plekken, want ook voor hen is het te nat."