Volledig scherm
De topmannen van Zeeland Seaports en Havenbedrijf Gent, Jan Lagasse (links) en Daan Schalk, tijdens de persconferentie. © Frank Balkenende

Fusie Zeeland Seaports en Havenbedrijf Gent al op 1 januari

TERNEUZEN - Alle seinen staan op groen voor een fusie van de havenbedrijven Zeeland Seaports en Gent, nu er een financiële oplossing voor de sanering van de failliete fosforfabriek Thermphos bij Nieuwdorp in zicht is. Doel is op 1 januari 2018 als gecombineerde haven van start te gaan. 

Dat blijkt uit de fusieovereenkomst die beide havenbedrijven donderdag voorleggen aan hun aandeelhouders. Omdat het Rijk wil bijspringen bij de sanering van Thermphos is het laatste obstakel voor een havenfusie uit de weg geruimd. De beide topmannen van Zeeland Seaports en Havenbedrijf Gent, Jan Lagasse en Daan Schalk, onderstrepen dat financieel risicovolle kwesties als Thermphos en de bouw van de zeesluis in Terneuzen een fusie niet in de weg mogen staan.

'Unieke kans'

Schalck: ,,Er ligt een unieke kans om een economische stap vooruit te maken. Er ontstaat een havenbedrijf met een waarde van zo’n één miljard euro dat harder kan groeien dan als de twee havenbedrijven zelfstandig blijven. Het zou doodzonde zijn als die kans zou afketsen op een bijdrage van 27,7 miljoen euro voor Thermphos.’’

Ook aan Gentse kant ligt er een financieel lastig dossier. Gent betaalt 89 miljoen euro mee aan de bouw van de tweede zeesluis in Terneuzen. Als de bouw onverhoopt duurder uitvalt, moet het fusiebedrijf daarvoor bloeden. Overigens is het risico zo afgedekt dat Zeeland niet de rekening krijgt van de zeesluis en Gent niet voor Thermphos. Aandeelhouders aan weerszijden van de grens worden in de vorm van preferent dividend gecompenseerd voor eventuele tegenvallers.

Personeel

Uit de fusieovereenkomst blijkt dat een huwelijk financieel mogelijk is. Er ontstaat een robuust havenbedrijf met een aandelenwaarde van rond een miljard euro. Beide havenbedrijven zijn in geld ongeveer gelijk gewaardeerd, zodat de partners op gelijke basis trouwen. Ook gaat de fusie niet gepaard met banenverlies. Eerder zei algemeen directeur Jan Lagasse van Zeeland Seaports al dat het grenshuwelijk veel van het personeel zal vergen. Daarbij is iedere medewerker hard nodig. De banen aan weerszijden van de grens worden in een definitieve overeenkomst gegarandeerd. 

Lagasse en Schalck blijven de komende jaren algemeen directeur. Dat heeft een praktisch voordeel: één topman moet dan niet honderden bedrijven over de grens te leren kennen.

Top

Dat beide havens de vorming van een grensoverschrijdend havenbedrijf wilden verkennen, werd vorig jaar november aangekondigd tijdens een Vlaams-Nederlandse Top waarbij minister-president Mark Rutte en de Vlaamse minister-president Geert Bourgeois aanwezig waren. Zowel politiek, bedrijfsleven als havenexperts omarmden het idee, ook omdat de fusie positieve gevolgen heeft voor de gehele regio.

Het wordt qua zeeoverslag de tiende haven van Europa en de derde als het gaat om toegevoegde waarde. Het fusiebedrijf telt dan zo’n 550 bedrijven, waarvan een flink aantal multinationals. De verwachting is dat ze van de fusie profiteren omdat het makkelijker wordt (meer) ladingstromen te bundelen en op andere terreinen samen te werken. De haventarieven kunnen waarschijnlijk iets omlaag omdat een fusiebedrijf schaalvoordelen biedt en efficiënter (minder overlappingen) te werk kan gaan. Bovendien wordt het fusiebedrijf internationaal een grote jongen. Lagasse en Schalk verwachten daardoor grotere bedrijven aan te trekken.

Meer groei

Als grotere speler verwachten ZSP en Gent harder te kunnen groeien. Tegen 2022 moet de toegevoegde waarde met 10 procent zijn toegenomen. De overslag van de zeevaart moet stijgen van 62 naar 70 miljoen ton. Voor de overslag via binnenvaart wordt gemikt op 60 miljoen ton. Dat is nu 55 miljoen ton. Het aantal directe en indirecte arbeidsplaatsen zal van 95.000 oplopen naar 100.000. Ook wil het fusiebedrijf dat groei gepaard met innovatie en duurzaamheid. Vergroening staat hoog op de agenda. Schalck zegt evenwel minder te hechten aan tonnages, maar meer aan arbeidsplaatsen en toegevoegde waarde.

Bij sommige bedrijven, met name in de haven van Vlissingen, bestaat een zekere huiver voor de fusie. Ze zijn beducht dat Gent het voor het zeggen krijgt en dat de Kanaalzone een zwaarder accent krijgt dan Vlissingen. Volgens de fusieovereenkomst is die angst ongegrond. Gent wordt met ruim 48 procent dan wel de grootste aandeelhouder (de provincie Zeeland krijgt 25 procent van de aandelen), voor belangrijke besluiten is een meerderheid van 76 procent nodig. Dat sluit een coalitie van een kleine meerderheid uit. Bovendien behouden de grootaandeelhouders Gent en de provincie Zeeland hun vetorecht. De aandelen worden als volgt verdeeld: Gent 48,52 procent, Zeeland 25 procent, de gemeenten Terneuzen 8,33, Borsele 8,33, Vlissingen 8,33, de provincie Oost-Vlaanderen 1,44, de gemeenten Evergem en Zelzate respectievelijk 0,03 en 0,005 procent.

Terneuzen

De fusiehaven wordt een Europese vennootschap, waarvan Terneuzen de hoofdzetel wordt. De vennootschap wordt de holding van de huidige twee havenbedrijven, die wel hun eigen bezit houden. Dat gaat het over terreinen, gebouwen en infrastructuur. Deze constructie maakt het mogelijk de fusie terug te draaien en weer als twee zelfstandige havenbedrijven door te gaan. Beide dochterbedrijven blijven ook binnen de holding belasting betalen in Nederland en België. Er komt een toezichtsorgaan, te vergelijken met de huidige Raad van Commissarissen bij Zeeland Seaports. 

Het grenshuwelijk is niet uniek. Kopenhagen-Malmö flikte dat kunstje al, maar is qua schaal onvergelijkbaar. Volgens Gent en Zeeland Seaports ligt de fusie voor de hand. Ze delen het Kanaal Gent-Terneuzen en werken in de praktijk al samen, ook op commercieel gebied, en zullen beide profiteren van de tweede zeesluis die bij Terneuzen wordt gebouwd.

Formaliteit

De aandeelhouders kunnen zich de komende drie maanden over de fusieovereenkomst buigen. Dat geldt ook voor de personeelsvertegenwoordigingen van de havenbedrijven. Het is vooralsnog de bedoeling de nieuwe naam van het havenbedrijf op 8 december bekend te maken. Voor het huwelijk moet het Vlaamse havendecreet worden aangepast. Daarover stemt het Vlaams parlement naar verwachting in het voorjaar van 2018. Dat is waarschijnlijk een formaliteit, zodat de holding van het fusiebedrijf al 1 januari 2018 kan worden opgericht.

Het nieuwe hoofdkantoor staat straks in Nederland maar komt om praktische redenen in de Kanaalzone, vlak tegen de grens.