Volledig scherm
Pieter Sparre © WACONimages

Terneuzen in de hoofdrol

blogPieter Sparre geeft in zijn nieuwe roman 'Wat overblijft' een hoofdrol aan Terneuzen, de stad waar hij opgroeide: ,,In de nevelige verte flakkert een hoge vlam uit de schoorsteenpijp van Dow Chemical.''

We hebben alweer de vierde roman van Pieter Sparre in handen. Sparre is zijn schrijversnaam, in het echt heet hij Pieter Vroegop. Hij is een laatbloeier. Geboren in 1943, kindertijd en gymnasium in Terneuzen, studie scheikunde in Leiden, vervolgens leraar scheikunde in het voortgezet onderwijs, ook lerarenopleider, manager en bestuurder aan de universiteit van Leiden. Pas met zijn pensioen in 2008 zette hij zich aan het schrijven van romans. 'Gevangen' in 2012 was zijn debuut. Zijn tweede roman 'De troost van een lichaam' (2014) had met een op Tholen geboren scheikundeleraar een duidelijke Zeeuwse link. In zijn vierde en nieuwste boek 'Wat overblijft' klinkt Zeeland nog sterker door.

Dat komt omdat hoofdpersoon Matthijs Eykenboom Terneuzen bezoekt, de stad waar hij zijn kinderjaren doormaakte en op het Petrus Hondius Lyceum zat. De toegangspoort van Gent krijgt liefdevolle aandacht (pagina 64): ,,De golfslag klotst op de basalten blokken, een onverstoorbaar oergeluid. Onder een sterrenhemel glijden donkere boten met rode en groene lichtjes over het water. Boven Terneuzen verdwijnen de sterren in een gelige gloed. In de nevelige verte flakkert een hoge vlam uit de schoorsteenpijp van Dow Chemical, als een baken voor de scheepvaart.''

Matthijs Eykenboom is 70 jaar. In zijn werkzame leven was hij leraar klassieke talen. Toen de lespraktijk hem na 25 jaar slapeloze nachten ging bezorgen gaf hij zijn baan op en begon in Leiden een promotieonderzoek op de afdeling papyrologie - Egyptische oudheid.

Zoals ook in de vorige romans van Pieter Sparre krijgen vrouwen cruciale rollen toebedeeld. Deze keer is Johanna Vriesman de 'femme fatale'. Eykenboom kent haar uit zijn jeugd als de oudste dochter van de huisarts in Terneuzen. Dan al is zij zijn grote maar onbereikbare liefde. Tijdens zijn studie klassieke talen in Leiden komt hij haar weer tegen. Zij maakt carrière, wordt hoogleraar en directeur van de afdeling papyrologie. Dat hij uiteindelijk op die afdeling wil promoveren heeft alles met haar te maken.

Het verhaal speelt afwisselend tijdens die promotieperiode, als Eykenboom vijftig jaar is, en twintig jaar later in het heden. Over dat eerste tijdvak leren we dat Johanna Vriesman het tijdens een werkreis met Eykenboom naar Estland niet al te nauw neemt met haar declaraties. Die worden haar noodlottig, ze moet ontslag nemen. In Leuven vindt ze een nieuwe baan. Twintig jaar na dat drama krijgt ze in België een hoge onderscheiding. Thomas Eykenboom is één van de genodigden. Hij reist van Leiden via Terneuzen naar Leuven.

Geldingsdrang, lafheid, standvastigheid: als lezer dubben we mee. Met de overpeinzingen van hoofdpersoon Eykenboom is 'Wat overblijft' zeker ook een roman over ouder worden en vergankelijkheid. Pagina 78: ,,Ach, hoe slordig ben ik omgesprongen met al die jaren die me gegeven waren en met het wonder van mijn bestaan (...). Nu is het te laat, de tijd terugdraaien is onmogelijk.''

Zo overziet Pieter Sparre het leven. En hij steekt de liefde voor de stad van zijn jeugd niet onder stoelen of banken. Zijn hoofdpersoon wandelt over de Scheldedijk (pagina 64): ,,Bij laag water is hier het schelpenstrandje waar we als kinderen soms het water in gingen. De plek waar ooit mijn as verstrooid moet worden (...).''

Volledig scherm
Cover Wat overblijft © Pieter Sparre

Pieter Sparre: Wat overblijft - Uitgeverij Schrijvershuys, 236 pagina's, 19,95 euro.

PZC gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement
  1. Duitse groeten
uit Lewedorp
    PREMIUM
    Zeeland Geboekt

    Duitse groeten uit Lewedorp

    Achterin het boek staat een kaart van Nederland waarop Lewedorp tot belangrijkste plaats van het land is uitgeroepen. Toch zullen ze zelfs in Lewedorp gemengde gevoelens hebben over de Feldpostbriefe 1943-1945 van Soldat Werner Beermann, al zegt hij over het dorp, over heel Zeeland niets dan goeds. Bericht van de vijand, het verhaal van de andere kant. Ik ben van lang na de oorlog, maar ook ik voel onbehagen. En wanneer Beermann vertelt dat zijn bataljon drie doden en twee gewonden te betreuren heeft, omdat ze nabij Lewedorp per auto hun eigen mijnenveld in zijn gereden, deert me dat allerminst, integendeel.
  1. Langs een vloedlijn van messen
    PREMIUM
    Zeeland Geboekt

    Langs een vloedlijn van messen

    Piet Gerbrandy, de dichter uit het verre oosten, gaat in zijn pas verschenen bundel 'Vloedlijnen' (21,99 euro, Atlas Contact) naar het uiterste westen. Hij schreef al eens over Zeeland, in de bundel 'Scheiden wij', in 2007 uitgebracht in de Slibreeks. Ongekend brede regels bood hij en een bekend Bijbels begin: ‘Scheiden wij water van land en duister van licht’. Onmiskenbare plaatsnamen en onweerlegbare herkenningspunten ontbraken en ontbreken, ze passen niet bij Gerbrandy, een dichter die zijn lezer graag op afstand houdt. Waarin hij niet altijd slaagt, en juist op zulke momenten wanneer het onbegaanbare pad éven wordt bijgelicht, boeit hij als weinig anderen. Je blijkt dan bijvoorbeeld te lopen ‘langs een vloedlijn op messen/ geslepen glazen juwelen/ glad hout van wat brak in woest barnen.’

blogs