Volledig scherm
cover De staking van Karina Ploos van Amstel © Uitgeverij Meulenhoff

Karina Ploos
van Amstel
ligt in het
geheugen

Mario Molegraaf

Herken ik ze nog? Van voorop het tijdschrift kijken ze me aan, de literaire debutanten van 1984, boek in de hand. Daar is Adriaan van Dis, maar dan vijfendertig jaar jonger. Rechts, terzijde van zijn tien collega’s, dat moet Jan Brokken zijn. De meesten van het veelbelovende gezelschap zijn verdwenen en vergeten. O ja, vooraan in het midden staat Hermine de Graaf. En rechts van haar zie ik Karina Ploos van Amstel, een late debutante: ze werd in 1918 geboren te Leiden en overleed in 2000 te Haarlem. Maar tussendoor woonde ze lange tijd in Middelburg, ook toen het boek verscheen, de korte roman ‘De staking’.

Haar adres in Middelburg was Gortstraat 38, een huis van faam en naam, ‘De Schaepskoye’, de dienstwoning van haar man, jhr. G. Ploos van Amstel, agent van De Nederlandsche Bank. Hij publiceerde een boek over het pand. Zijn vrouw, lerares Zweeds, was heel actief in Middelburg. Naast alle Nederlandse plaatsen dient nóg een plaats te worden genoemd, Jakarta, waar ze woonde tussen 1950 en 1955. Na een Indonesische vakantie, een kwarteeuw later, begon ze te schrijven.

De uitgevers zagen aanvankelijk geen heil in haar werk, maar uitgeverij Meulenhoff zei ja tegen ‘De staking’, een sfeervol Indonesisch boek rond de arts Paul Huysman. Alleen wilde de redactie dat ze haar meisjesnaam, Karina de Jong, waaronder ze het werk had ingeleverd, verruilde voor Karina Ploos van Amstel. Een naam die inderdaad beter in het geheugen ligt, maar het baatte niet. Slechts een enkele maal keerde de naam nog terug, bijvoorbeeld in het Zeeuwse nummer uit 1985 van het tijdschrift ‘Kruispunt’ waarin ze schreef over haar terugkeer uit Indonesië.

Het verhaal achter haar debuut is misschien interessanter dan het debuut zelf. Zelden was iemand zo ‘dwaas blij’ met het jawoord van een uitgever. Ze was in Zweden, toen haar man belde met het bericht, en rende op blote voeten naar een meer. Des te treuriger is het vervolg, of eigenlijk het uitblijven van een vervolg: na dat ene boek kwam er geen kik meer uit de Gortstraat.

  1. Sinterklaas, een oude man
    PREMIUM
    zeeland-geboekt

    Sinter­klaas, een oude man

    Sinterklaas, een oude man Trekt zich nergens wat van an. Hij strooit hier en daar een noot Hij komt rustig met de boot En zijn schoorsteen blijft maar roken. Hij heeft niets tegen kachel stoken: Zonder schoorsteen gaat ‘t niet goed. Piet krijgt geen roe, maar wel wat roet (roe en roet scheelt maar 1 letter). Geen roe meer, geen kind is nog een etter. Alle kinderen zijn zoet en o zo beschaafd Velen zijn, net als hun ouders, hoogbegaafd En ze hebben leren consumeren. Daarom krijgen ze geschenken, Karrenvrachten. Je kunt het zo gek niet bedenken Of ze krijgen het: barbies, tractors, nieuwe sokken, Lap-tops, e-bikes, pindabrokken. Opblaaspoppen, hardloopschoenen, vakantiereisjes, Tatoeages, boerenjongens, boerenmeisjes. Buitenkeukens, scheve schaatsen, tussendoortjes, Lichtgevende condoompjes, drones en accuboortjes. Ja, iedereen, of hij of zij nu groot of klein is, Of met de fiets of gewoon te voet of met de trein is, Honderd jaar oud, of ouder, of nog een kind: Iedereen krijgt cadeautjes van de sint. Zelfs de tandarts, die viert feest, Krijgt van de sint een suikerbeest. Als alles klaar is, bestijgt hij zijn paardje En lacht stiekem in zijn baardje. Hij vindt het blijkbaar heel niet erg, Die kolossale afvalberg.

blogs