Volledig scherm
Boek De drager © Jan Vantoortelboom

Jan Vantoortelboom zorgt voor slapeloze nachten

BOEKRECENSIEIk leg een boek na de laatste bladzijde voldaan weg, omdat ik er een aantal ontspannen, onderhoudende uren mee heb beleefd. Ik leg het teleurgesteld weg, omdat het slecht geschreven, onwaarschijnlijk en saai is. Ik leg het enigszins ontdaan weg, omdat het verhaal me raakt en aan het denken zet over mijn eigen visie op het leven. 

Dat laatste is het geval met 'De drager', de nieuwste roman van Jan Vantoortelboom. In vaak mooi geschreven zinnen. (Voor het interview met de schrijver over zijn boek: zie elders op dit weblog).

Toen ik Jan Vantoortelboom sprak over zijn nieuwste boek, constateerden we dat hij nu al voor een tweede keer heel dicht bij mijn leefwereld weet te komen. In zijn vorige roman, 'De man die haast had', was er sprake van een manisch-depressieve moeder. 

Een manisch-depressieve ouder heb ik zelf van nabij meegemaakt. Nu is er in 'De drager' sprake van een ziek jongetje, Miko, ‘een vergiftigd geschenk’. Kwetsbare kinderen, die zullen bij iedere ouder of grootouder een gevoelige snaar raken.

Ik heb 'De drager' na lezing met enigszins verwarde gevoelens op mijn nachtkastje gelegd. Prachtig proza, ongetwijfeld. Aangrijpend, dat zeker ook. In recencies wordt het een ‘ideeënroman’ genoemd, ‘intelligent’, ‘subtiel’, waarin evolutie annex Darwinisme tegenover een meer humane wereld wordt gezet. 

Die werelden zijn samengebald in de twee hoofdpersonen: Bruno de doorgeslagen bioloog, Nicolas de weifelende ict’er. Ik moest wennen aan die constructie. Was de bioloog, die meteen in het begin een hert doodt omdat het dier in zijn beleving zwakte toont, niet te zwaar aangezet? 

En de ict-er Nicolas: ik bleef me afvragen waarom van hem een langs hotels reizende installateur was gemaakt. Dat me later duidelijk werd dat de schrijver dat werk daadwerkelijk zelf heeft gedaan, wist ik bij het lezen niet.

Die sterk tegenovergestelde wereldbeelden verklaren deels mijn ongemak. Een ander twijfelpunt zit voor mij in het slot. Ik ga dat einde hier niet verklappen. Wel kan ik zeggen dat we gebeurtenissen opeens vanuit het perspectief van een lieveheersbeestje zien. Dat klinkt gek. En dat is het misschien ook. Al maakt juist het onschuldige pimpampoentje dat het slot extra hard aankomt.

Leven en dood, overleven, het recht van de sterkste. Leefde ik in 'De man die haast had' – hoe sec en droog ook geschreven – heel erg mee met de hoofdpersoon die zijn kindermeisje door het trapgat zag vallen, nu heb ik de neiging afstand te nemen van Nicolas en zeker van Bruno. Vooral de laatste balanceert voor mij op de rand van geloofwaardigheid.

Ik weet ondertussen dat de realiteit vaak veel erger is dan wat we in de ‘zwartste’ romans krijgen voorgeschoteld. Dat zal ook voor 'De drager' gelden. Juist daarom laat het boek me niet los. En moet ik concluderen dat Jan Vantoortelboom misschien wel zijn intrigerendste boek tot nu toe heeft geschreven. 

In het interview op dit weblog zegt hij zijn eerste drie romans vooral uit angst voor een vroege dood geschreven te hebben. Die angst heeft hij dus overwonnen. Maar om te zeggen dat hij nu zorgeloos door het leven gaat, verre van. Ook ik doe dat niet, na het lezen van 'De drager'.

Jan Vantoortelboom: De drager – Uitgeverij Atlas|Contact, 192 pagina’s, 19,99 euro.

blogs