Volledig scherm


Zeeland in bezettingstijd

Zeeland draait sinds vorig jaar mee in de pocketserie van Uitgeverij Aspekt over de Tweede Wereldoorlog. Robbert Jan Swiers uit Middelburg neemt die Zeeuwse afdeling voor zijn rekening. Vorig jaar verscheen ‘Zeeland vecht door’. Nu is net het deeltje ‘Zeeland in bezettingstijd’ beschikbaar. De aflevering over de ‘Slag om de Schelde’ zal niet al te lang op zich laten wachten. De vraag – in elk geval mijn vraag – is: wat voegt de serie toe aan wat er al over de Duitse bezetting van Zeeland is geschreven?

Laten we het over het nieuwste, onlangs verschenen deeltje hebben. ‘Zeeland in bezettingstijd’, met hoofdstukken over het dagelijkse leven, jodenvervolging, de bouw van de Atlantikwall, verzet en geallieerde luchtaanvallen.

Ik heb het boek net gelezen. Swiers beschrijft de periode nadat de Duitsers de provincie hebben veroverd tot de geallieerde krachten zich gaan inspannen om de toegangsweg naar Antwerpen vrij te maken. Ik ben hoegenaamd weinig nieuws tegen gekomen. Sperrgebiet, Petrus Dieleman, invorderingen van fietsen – er is al veel meer over geschreven. Ook de deportatie van joden, de bunkerbouw en Vlissingen als vaakst gebombardeerde stad van Nederland, allemaal niks nieuws onder de zon. Dat Geert Swiers, de opa van de auteur, actief was in het verzet wisten we ook.

Op zijn best geeft Swiers een impressie van de bezettingstijd in Zeeland, die onderhoudend zal zijn voor lezers die nog nooit iets over de jaren 1940-1945 in Zeeland hebben gelezen.

Het is een goedkope uitgave. Dat zie je aan de druk en het formaat. Soms best verrassende foto’s, zoals die van de in het Kanaal door Walcheren samengebrachte schepen voor de operatie Seelöwe (pag. 75), komen niet echt uit de verf. Op pagina 34 is de foto van het oude interieur van de Middelburgse synagoge kwalitatief onder de maat – te veel opgeblazen.

De tekst op de pagina’s 71 en 74 eindigt in het luchtledige. Verkeerd afgebroken door de opmaker, neem ik aan.

Als in een alinea wordt beschreven dat de bezetting voor sommigen ook voordelen had, lezen we (pag. 30): ,,Hier en daar ontstonden er ook relaties met de, soms langer, verblijvende Duitse soldaten. Een enkele keer was die relatie ook romantisch.” Hier en daar en een enkele keer… en romantisch, zelfs in het korte bestek van het boekje worden er heel veel woorden gebruikt voor iets wat kennelijk gevoelig ligt.

In de verantwoording zegt de auteur zich vooral op informatie van websites – hij noemt er 21 – te baseren (pag. 129-130). Dat zal de nieuwe tijd zijn. Twee boeken worden er in de bronnenlijst genoemd, waaronder ‘De vergelding’ van Jan Brokken. Geen letter over de al verschenen Zeeuwse overzichtswerken en deelstudies betreffende de Tweede Wereldoorlog. Dat vind ik merkwaardig.

Robbert Jan Swiers: Zeeland in bezettingstijd – Uitgeverij Aspekt, 132 pagina’s, 9,95 euro.

PZC gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement
  1. Duitse groeten
uit Lewedorp
    PREMIUM
    Zeeland Geboekt

    Duitse groeten uit Lewedorp

    Achterin het boek staat een kaart van Nederland waarop Lewedorp tot belangrijkste plaats van het land is uitgeroepen. Toch zullen ze zelfs in Lewedorp gemengde gevoelens hebben over de Feldpostbriefe 1943-1945 van Soldat Werner Beermann, al zegt hij over het dorp, over heel Zeeland niets dan goeds. Bericht van de vijand, het verhaal van de andere kant. Ik ben van lang na de oorlog, maar ook ik voel onbehagen. En wanneer Beermann vertelt dat zijn bataljon drie doden en twee gewonden te betreuren heeft, omdat ze nabij Lewedorp per auto hun eigen mijnenveld in zijn gereden, deert me dat allerminst, integendeel.
  1. Langs een vloedlijn van messen
    PREMIUM
    Zeeland Geboekt

    Langs een vloedlijn van messen

    Piet Gerbrandy, de dichter uit het verre oosten, gaat in zijn pas verschenen bundel 'Vloedlijnen' (21,99 euro, Atlas Contact) naar het uiterste westen. Hij schreef al eens over Zeeland, in de bundel 'Scheiden wij', in 2007 uitgebracht in de Slibreeks. Ongekend brede regels bood hij en een bekend Bijbels begin: ‘Scheiden wij water van land en duister van licht’. Onmiskenbare plaatsnamen en onweerlegbare herkenningspunten ontbraken en ontbreken, ze passen niet bij Gerbrandy, een dichter die zijn lezer graag op afstand houdt. Waarin hij niet altijd slaagt, en juist op zulke momenten wanneer het onbegaanbare pad éven wordt bijgelicht, boeit hij als weinig anderen. Je blijkt dan bijvoorbeeld te lopen ‘langs een vloedlijn op messen/ geslepen glazen juwelen/ glad hout van wat brak in woest barnen.’

blogs