Volledig scherm
Rick Nieman © arie kievit

Rick Nieman: Ik kan nog jaren doorgaan met onderzoeken

Rick Nieman maakt een tweede serie Haagse Lobby, waarin hij weer onderzoekt hoe bepaalde politieke besluiten tot stand komen. De een-tweetjes tussen politiek en bedrijfsleven zijn daarbij heel opvallend.

Volledig scherm
IPTCBron Sacha de Boer 0;Rick Nieman © Sacha de Boer

Denk je bij het maken van het programma wel eens: hoe is het mogelijk?
,,Regelmatig. Bijvoorbeeld bij de aflevering van vanavond over hoe de gloeilamp destijds is afgeschaft. In 2009 kwam dat verbod er en ineens was de gloeilamp weg. Oud-minister Jacqueline Cramer die daar toen voor verantwoordelijk was, vertelde mij dat toen dit begon te spelen ze als eerste met Philips ging bellen. Dat was voor haar niet lastig, want ze had bij Philips gewerkt en ze kende daar iedereen. Ze zegt dat ze er niet eens aan begonnen was als Philips het een slecht idee had gevonden.”

Dat is vrij bizar.
,,Ja, maar Philips probeerde ons al jaren aan de spaarlamp te krijgen en dat schoot niet zo op. Want het ding zag er niet zo mooi uit en was duurder, dus waarom zou je hem kopen? Dan verbied je de gloeilamp, want dan móeten we hem wel kopen. Die een-tweetjes tussen politiek en bedrijfsleven zijn heel opvallend. Maar ook de band tussen milieuorganisaties en bedrijven, bleek in een uitzending die we vorig jaar hadden over het energieakkoord. De kolencentrales moesten weg. Greenpeace was ertegen, maar Shell ook, want die hadden geen kolencentrales. Je ziet dat die polder heel goed werkt.”

In de uitzending van vanavond komt ook naar voren dat Philips er destijds nog niet klaar voor was om de ledlamp op de markt te brengen.
,,Dat vertelt duurzame ondernemer Ruud Koornstra, die met zijn bedrijfje ledlampen maakte. Philips was goed in de led-technologie, maar toen het doorbrak, waren ze nog niet zover. Koornstra zegt dat hij de eerste honderdduizend ledlampen maakte voor Philips, maar die plakten er hun sticker op. Ik heb het Philips voorgelegd, maar die geven er geen commentaar op.”

Krijg je wel eens feedback van de kijker en is die net zo verbaasd als jij?
,,Ja, ze kijken ervan op hoe het in Nederland werkt. Vaak niet eens buiten zicht en ondemocratisch. Maar het is in de polder. Bijvoorbeeld het energieakkoord: Shell, Milieudefensie en Greenpeace praten mee. Samen nemen ze de beslissing om duurzaam te gaan, maar de vraag is: wie betaalt dat dan? Jij en ik. PvdA-Kamerlid Jan Vos zei het treffend. Hij ging over energie, maar toen het akkoord gesloten werd, kon hij alleen nog maar zijn handtekening zetten. De kijker is dus vaak ook een beetje boos over hoe het werkt.”

Je krijgt alle partijen wel voor de camera.
,,Ja, je weet hoe het gaat in de journalistiek: als je er één of twee hebt, kun je tegen die anderen zeggen: ze doen allemaal mee. Maar Philips wilde niet. Die hebben we drie keer benaderd en alles voorgelegd, maar ze besloten toch om niet mee te doen.”

Waarom wilden ze niet meewerken?
,,Dan krijg je kreten als: dat is niet in ons belang. Het is voor hen een heel moeilijk verdedigbaar verhaal. Ze hebben heel actief meegewerkt aan het gloeilampenverbod in Europa, maar ze hebben nog steeds grote gloeilampfabrieken en verkopen ook nog gloeilampen in Azië en Zuid-Amerika.”

Na de zes afleveringen van vorig jaar had je vast nog wel een paar dossiers die je wilde behandelen.
,,Zeker, we zijn bijvoorbeeld bezig met de hoge medicijnprijzen. Waarom zijn medicijnen voor sommige zeldzame ziektes of zware ziektes als kanker krankzinnig duur? Ook gaan we het hebben over de tabakslobby én de vraag wie nou die reuzenpanda’s naar Nederland heeft gehaald. Het grappige aan deze serie is dat mensen me tips geven over wat ik nog zou kunnen onderzoeken. Ik kan nog jaren doorgaan.”

Uber is ook een interessante case die we te zien krijgen.
,,Het is boeiend hoe Uber zich de Nederlandse markt in heeft gevochten. Ze deden dingen illegaal, maar kregen toch medestanders in Den Haag. Veel politici vonden het prima dat eindelijk de taximarkt werd opengebroken. Ze knepen dus expres een oogje dicht. Minister van infrastructuur en milieu Melanie Schultz geeft dat in de uitzending ook toe. Stel dat jij en ik iets doen wat niet mag, te hard rijden, geen belasting betalen, dan krijgen we een boete. Maar de politiek snapt dat er voor Uber en AirBnB geen wetten zijn, dus laten ze die bedrijven maar een tijdje aanrommelen.”

Reageren politici wel eens op Haagse Lobby?
,,Ja, ze vinden het wel mooi. Het hele lobbyspel is vrij schimmig en is best moeilijk in beeld te brengen. Als mensen meedoen vertellen ze niet altijd alles, want de belangen zijn vrij groot. Maar je ziet aan deze reeks dat mensen die de eerste serie niet meewerkten, nu wel mee willen doen. Zelfs uit de tabakslobby hebben we kopstukken. De insteek van de serie is wel dat wij een afgewogen beeld proberen te brengen, dus we laten beide kanten aan het woord. De kijker moet uiteindelijk zijn eigen conclusie trekken.”

Ben je naast Haagse Lobby en WNL op Zondag nog met nieuwe programma’s bezig?
,,Nee. WNL op Zondag hebben we wel een beetje gerestyled door de bank eruit te doen en stoelen neer te zetten. We zijn nog een beetje aan het zoeken en doen het on the go, want we hebben geen geld om eindeloos proefuitzendingen te doen. En voor Haagse Lobby rij ik het hele land af voor opnames, dus dat is vrij arbeidsintensief. Vooralsnog heb ik dus geen nieuwe projecten.”

Quote

Veel politici vonden het prima dat de taximarkt werd opengebroken. Ze knepen dus expres een oogje dicht

Rick Nieman

Haagse Lobby, WNL, NPO2, 21.15 uur.