Volledig scherm
© Lex van Lieshout

We zijn ‘Europees kampioen’ avonden en zondagen werken

Wanneer het gaat om flexwerken, scoort Nederland hoog. Erg hoog zelfs, in verhouding met andere Europese landen zoals bijvoorbeeld België. We werken het vaakst in de avond en op zondag. 

Bijna drie op de tien Nederlanders werkt wel eens in de avonduren, blijkt uit nieuwe cijfers van kenniscentrum Steunpunt Werk, dat verbonden is aan de universiteit van Leuven. Dat is veel meer dan het Europese gemiddelde: in andere landen werkt slechts 13,7 procent soms in de avond.

Eén op de vijf Nederlanders werkt bovendien op zondagen. Dat is een stijging van bijna 20 procent vergeleken met 2006. Deze flexibele instelling is typerend voor de Nederlandse economie, waar bijvoorbeeld supermarkten vaak tot tien uur 's avonds en op zondagen geopend zijn. Maar ook de uitgebreide openingstijden van winkels en de verwachting dat pakketjes ook in het weekend geleverd worden, draagt aan de flexibele werktijden bij.

Tekst gaat verder onder de grafiek.

Volledig scherm
Nederlanders werken het vaakst in de avond en op zondag. We werken ook vaker dan gemiddeld in de nacht, maar niet het meest in Europa. In landen als onder meer Slowakije en Malta wordt vaker 's nachts gewerkt (niet alle landen staan in deze grafiek). © ADR

Wetgeving

Dr. Sarah Vansteenkiste, onderzoeker bij Steunpunt Werk, weet wel waarom Nederlanders kampioen weekend en avond werken zijn: ,,Dat ligt deels aan de wetgeving. In België geldt heel strenge wetgeving voor nachtwerk en zondagswerk, en is het soms zelfs nog verboden. De wetgeving in Nederland biedt juist veel flexibiliteit en de e-commerce speelt hier natuurlijk op in.” 

Opvallend is dat Nederland op vrijwel alle vlakken (avondwerk, nachtwerk, ploegenarbeid, zaterdagwerk en zondagwerk) ongeveer twee keer zo hoog scoort als buurland België. 

Voor bedrijven is de mogelijkheid om werknemers flexibel in te zetten bijzonder handig. Ook werknemers profiteren, want het levert flink wat banen op. Dat zijn wel vooral jobs voor laaggeschoolden in de dienstensector en e-commerce, bijvoorbeeld in distributiecentra van webwinkels als Bol.com en Wehkamp.

Deeltijd

Ton Wilthagen, arbeidsmarktexpert, onderschrijft de verklaring van de Vlaamse onderzoeker. ,,In Nederland werken wij veel 's avonds en in het weekend, vanwege onze ruime openingstijden van winkels. In Berlijn sloten de winkels tien jaar geleden op zaterdag nog om 13.00 uur, dat is bij ons wel anders.

Een ander aspect waarin wij afwijken van andere landen, is onze deeltijdcultuur. We werken in vergelijking met andere landen minder, maar als we dan werken is het op onregelmatigere tijden.”

Volgens Wilthagen hebben we flexibele wetgeving als het gaat om onze werktijden, waardoor bedrijven de kans krijgen om op dit gebied te groeien. Maar ondanks dat Nederland flexibele wetgeving heeft, betekent dit natuurlijk niet dat er geen regels meer zijn. ,,Onbeperkt nachtwerk mag ook bij ons niet. Als bedrijf heb je nog wel ruimte om afspraken in de CAO te zetten, maar die ruimte is niet al te groot.” 

Verschil mannen-vrouwen

Opmerkelijk is nog dat vrouwen duidelijk meer in het weekend werken dan mannen. Waar bijna 30 procent van de vrouwen in het weekend werkt, doen slechts 25,5 procent van de mannen dit. Op zondag werkt 22,3 van de vrouwen en 17,4 procent van de mannen. 

Volgens onderzoekster Sarah Vansteenkist van Steunpunt werk, ligt dat aan de sectoren waarin vrouwen vooral actief zijn. ,,Vrouwen werken bijvoorbeeld vaker in de zorgsector, waarin veel weekendwerk is. Door de vergrijzing stijgt de hoeveelheid werk hierin alleen maar. Maar ook onderwijzend personeel, dat grotendeels uit vrouwen bestaat, doet lesvoorbereidingen vaak in het weekend.” De onderzoekers hebben ook gekeken hoe vaak er thuis wordt gewerkt, in alle sectoren. 

Is deze flexibilisering gezond voor werknemers? ,,Nachtwerk is bij uitstek het meest ongezond om te doen, maar het neemt gelukkig af, van 9,8 naar 8,7 procent”, weet arbeidsmarktexpert Wilthagen. ,,Werken in het weekend is niet slecht voor onze gezondheid, en werken in de avond ook in veel mindere mate”, aldus Wilthagen. Avond- en weekendwerk is voor zowel de economie als voor de consumenten fijn. Het creëert banen en consumenten kunnen zo 's avonds om tien voor 12 iets online bestellen wat de volgende dag op de mat valt. ,,Ben je zelf blij met je werktijden, en dat zijn de meeste Nederlanders, dan is er eigenlijk geen probleem.”

  1. Groot tekort aan doktersassistenten: ‘Het is echt één voor twaalf’

    Groot tekort aan doktersas­sis­ten­ten: ‘Het is echt één voor twaalf’

    Er is een groot gebrek aan doktersassistenten. Als er niets gebeurt, loopt het tekort in Nederland in 2022 op tot 600 doktersassistenten, volgens prognoses van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Sommige praktijken zullen zelfs hun deuren sluiten, waarschuwt de Nederlandse Vereniging van Doktersassistenten (NVDA). In Houten gebeurt dat al, in de Ooijpolder dreigt hetzelfde scenario deze zomer.