Volledig scherm
In Nederland is de plompe lori te bewonderen in DierenPark Amersfoort. © DierenPark Amersfoort

Wat dit schattige diertje ons kan leren over groepsstress

DierenlessenWeten mensen het altijd beter dan dieren? Nee, denkt bioloog Constanze Mager. Voor hetzelfde probleem bestaan talloze invullingen in het dierenrijk. Hoe doen dieren dat, en wat kunnen we van ze leren? Vandaag: de plompe lori en aanstekelijke stress.

De plompe lori is een klein halfaapje uit de regenwouden van Azië met een bijzondere vaardigheid: het kan soortgenoten laten verstarren. Omdat het diertje zich sloom voortbeweegt, kan hij beter niet te veel aandacht trekken van mogelijke vijanden. Een goede camouflagevacht helpt. En hij moet vooral muisstil zijn. Als de plompe lori een roofdier ontdekt, dan rent hij niet weg en hij laat ook geen alarmkreet horen. 

De plompe lori waarschuwt zijn soortgenoten op een andere manier: hij scheidt alarmferomonen af. Deze stofjes zet de lori vermoedelijk niet eens bewust in, maar hun plotseling verhoogde stressniveau zorgt voor een verandering van lichaamsgeur. De uitermate gevoelige neuzen van soortgenoten vangen het alarmgeurtje op en ze reageren op een voor lori’s typische manier: ze verstarren en kunnen wel urenlang bewegingsloos op een plekje blijven zitten.

Beoordelingsgesprek

Plots oog in oog staan met een levensgevaarlijk roofdier komt in de kantoorjungle niet voor. Maar er zijn genoeg stressvolle situaties op het werk, zoals de jaarlijkse beoordelings- of functioneringsgesprekken. Die worden al enige tijd van tevoren aangekondigd, zodat je stressniveau zich al mooi kan opbouwen. Op de dag dat het gesprek eindelijk plaatsvindt, komt er weinig uit je vingers. Hoewel niemand zich wil laten kennen ten opzichte van collega’s, heerst er spanning. De sfeer op kantoor wordt echt verpest, want door de stress verandert ook bij mensen de samenstelling van zweet. 

Stinken van de stress

Onbewust vangen collega’s jouw chemische alarmsignalen op, samen met kleine gedragsveranderingen door de stress. Het beoordelingsgesprek dat een leidinggevende met slechts één teamlid gaat voeren, heeft dus invloed op de hele kantoorruimte. Net als bij de kleine lori’s in het bos stinkt de een van stress terwijl de anderen van angst verstarren. Totdat na het – hopelijk positief verlopen – gesprek de ontlading komt: het gevaar is geweken.

Quote

Onbewust vangen collega’s jouw chemische alarmsigna­len op, samen met kleine gedragsver­an­de­rin­gen door de stress

Zijn er tips voor hoe je om kunt gaan met de stress van collega’s zodat die jou niet beïnvloedt? Helaas, hoe rationeel je ook kunt bedenken dat er voor jou geen vuiltje aan de lucht is, je onbewuste reactie op de angsthormonen van anderen in de lucht is toch vaak sterker. 

Uit de buurt blijven

Wellicht kun je een beetje uit de buurt blijven van collega’s die hun beoordelingsgesprek die dag hebben. Zo geef je hem of haar de ruimte om overdag onbelemmerd te stressen, en je kunt altijd je belangstelling over hoe het is verlopen achteraf laten blijken met een telefoontje of berichtje. Probeer je eigen evaluatiegesprek meteen in de ochtend te laten plannen. Dan beïnvloed je collega’s zo kort mogelijk met jouw stress – en heb je het gesprek ook maar meteen achter de rug.

Volledig scherm
Constanze Magers boek ‘Stoor nooit een vlooiende aap’ © AW Bruna

Constanze Mager laat in haar boek ‘Stoor nooit een vlooiende aap’ zien hoe dieren bepalen wie de baas is, of hoe je werk en privé combineert. Lees het interview met haar hier.

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief