Volledig scherm
Foto ter illustratie. Een voorlichtingsdag voor aanstaande studenten op de Haagse Hogeschool in Den Haag. © ANP

Een brede opleiding of juist een specialistische, wat is de beste keus?

De arbeidsmarkt verandert in rap tempo. Zo rap, dat studenten uit moeten kijken wat voor opleiding ze kiezen. Hun nieuw opgedane kennis is immers zo weer verouderd. Maar hoe groot is de invloed van de opleidingskeuze nu echt op de latere carrièrekansen? Thijs Bol van de Universiteit van Amsterdam zocht het uit.

Voor het onderzoek bestudeerden Bol en zijn collega's de carrièrekansen van Nederlandse studenten met verschillende opleidingsniveau's en -richtingen op verschillende punten in hun carrière. Vooral aan de start van de carrière is een duidelijk verschil te zien: afgestudeerden van een gespecialiseerde opleiding vinden sneller een baan dan breder opgeleide starters. 

Hoe komt dat?
Onderzoeker Thijs Bol: ,,Met een gespecialiseerde opleiding word je klaargestoomd voor een bepaald beroep - lasser, of cv-monteur - en doe je al lerende werkervaring op met stages. Je komt na je afstuderen met ervaring de arbeidsmarkt op en hebt al een netwerk opgebouwd. Veel stagiairs kunnen meteen aan de slag bij het bedrijf waar ze stage hebben gelopen.’’ 

,,Na een brede opleiding heb je die werkervaring en dat netwerk nog niet. Dan duurt het dus langer voor je je eerste baan gevonden hebt. Maar: na verloop van tijd trekken de verschillen tussen gespecialiseerd opgeleiden en breed opgeleiden weer gelijk. Dan is het een geen voordeel meer op het andere.’’

Quote

Na verloop van tijd trekken de verschil­len tussen gespeciali­seerd opgeleiden en breed opgeleiden weer gelijk

Thijs Bol, onderzoeker UvA

Is een gespecialiseerde opleiding niet juist een nadeel voor de toekomst? Je wordt immers opgeleid voor maar één ding...
,,Dat is inderdaad de algemene opvatting, dat je niet meer mee kan als gevraagde vaardigheden veranderen. Ook in de politiek heerst de gedachte dat het beroepsonderwijs daarom op de schop moet, omdat het niet toekomstbestendig is. Dat is in theorie heel logisch, maar in de praktijk blijkt het toch anders, zagen we in ons onderzoek.’’

Hoe zit het dan?
,,Het is een misvatting dat werknemers stoppen met leren zodra ze de schoolbanken uit zijn. Als je werkt, blijf je doorleren. Ga maar na, een automonteur heeft steeds te maken met nieuwe ontwikkelingen binnen de autobranche waar hij wat vanaf moet weten. En werkgevers zullen daar ook bij willen helpen. Voor hen is het ook niet praktisch om telkens nieuw personeel te moeten zoeken als de huidige werknemers iets nog niet weten.’’

Verandert de wereld niet te snel om dat telkens bij te blijven benen? 
Vergeet niet dat het altijd zo gegaan is in de arbeidsmarkt. Veertig jaar geleden hadden we ook nog geen computers, kun je nagaan wat een verschil dat is met het werk van nu. Veranderingen gaan altijd in stapjes, en de werknemer beweegt gedurende de loop van zijn carrière telkens mee. Of ze ooit een gespecialiseerde opleiding of een brede opleiding gevolgd hebben, maakt niet uit. Iedereen zal bij moeten blijven leren. 

Quote

Veranderin­gen gaan altijd in stapjes, en de werknemer beweegt gedurende de loop van zijn carrière telkens mee

Thijs Bol, onderzoeker Universiteit van Amsterdam

Heeft de opleidingskeus nog invloed op het loon later?
Dat is heel erg sterk afhankelijk van de specifieke opleiding en het opleidingsniveau. Over het algemeen zie je dat gespecialiseerde afgestudeerden niet slechter af zijn dan breder geschoolden, ook niet op de lange termijn. Meestal verdienen ze juist meer dan breder opgeleiden binnen hetzelfde opleidingsniveau. De arbeidsmarkt is krap en er is grote vraag naar gespecialiseerde vakmensen.’’

Klinkt ideaal, zo'n gespecialiseerde opleiding. Je hebt immers meteen werk en je verdient lekker...
,,Het is een goede keus, mits je heel zeker weet dat je het vak waar je voor opgeleid wordt ook écht wil doen. Studeer je bijvoorbeeld medicijnen - een specialistische keuze in het WO - maar kom je erachter dat het toch niets voor jou is of haal je het niet, dan pakt het juist nadelig uit. Je zal weer ‘bij af’ moeten beginnen aan iets anders. Dat kost tijd, en je verdient minder dan je had verdiend als je medicijnenstudie wél geslaagd was.’’ 

Een student die het nog niet zeker weet, kan dus beter voor een brede studie kiezen?
,,Ja, dat raad ik wel aan. Met een brede studie houd je je opties langer open en kun je makkelijker switchen naar een andere gelijkwaardige baan. Een student sociologie bijvoorbeeld heeft meer bewegingsruimte dan een student medicijnen. Het is juist de kracht van het Nederlands onderwijssysteem dat beide opties bestaan. Ons onderzoek laat zien dat studenten met beide evenveel kansen hebben in de arbeidsmarkt, ook in de toekomst.’’ 

Bekijk ook: Op de Dutch Health Tec Academy in het Utrechtse Overvecht kunnen studenten enkele unieke MBO-opleidingen doen, zoals die voor schoenhersteller:

Lees de beste artikelen op het gebied van werk en carrière via onze wekelijkse nieuwsbrief