Foto ter illustratie.
Volledig scherm
Foto ter illustratie. © Shutterstock

Contract in proeftijd ontbonden of vakantiegeld opgeschort? Dit mag de baas wel en niet doen vanwege corona

Het de derde week dat we zoveel mogelijk thuis moeten werken. Dat brengt nieuwe vragen met zich mee. Kun je je vakantiedagen uitstellen als ze al zijn goedgekeurd? Wie is er verantwoordelijk voor een goede thuiswerkplek? En kan je contract al voor de proeftijd ontbonden worden? Het antwoord op zes veelgestelde vragen over werk en corona.

1. Ik wil graag thuiswerken, maar mijn werk is locatiegebonden. Heb ik het recht om toch thuis te blijven? 

Stel, je bent automonteur in een autogarage. Geen vitaal beroep en dus lopen er thuis drie kinderen rond die niet naar de opvang mogen. Ook je partner komt daardoor niet meer aan het werk toe. Toch moet jij je wel melden op je werkplek, want ja, je werkgever moet ook het bedrijf draaiende houden. Het is een probleem dat nu de coronacrisis langer duurt, steeds vaker speelt. 

,,Primair is kinderen opvangen niet het probleem van de werkgever en kan hij de werknemer nog steeds verplichten naar het werk te komen, zolang hij of zij gezond is en de werkgever een gezonde en veilige werkplek kan bieden”, zegt Gerard Berghuis, advocaat arbeidsrecht bij Baasz Advocaten. Hij adviseert zowel werkgevers als werknemers om in onderling overleg te zoeken naar een oplossing waar iedereen iets aan heeft. Bijvoorbeeld vier uur vrij nemen, de andere vier uur erbij krijgen. Of in het weekend en ’s avonds een paar uur doorwerken, zodat je overdag vrij bent om de kinderen te helpen met het schoolwerk. 

Quote

De werkgever kan de werknemer verplich­ten naar het werk te komen, zolang hij of zij gezond is

Gerard Berghuis

2. Ik heb vakantiedagen opgenomen. Helaas gaat mijn vakantie definitief niet door. Kan ik mijn verlof intrekken? 

Eind vorig jaar heb je een vakantie geboekt, maar helaas kan dat weekje Zuid-Spanje niet doorgaan. Bij je werkgever vraag je of je deze vakantiedagen op een later moment kan opnemen - je hebt een voucher gekregen - en nu gewoon aan het werk kunt blijven. ,,Als je je dagen hebt opgenomen en ze zijn goedgekeurd, dan kun je in principe niet meer terug”, zegt Mariska Aantjes, arbeidsrecht advocaat bij Aantjes Advocaten. ,,Maar er is ook nog zoiets als goed werkgeverschap.” 

Daarmee doelt Aantjes op de ‘herstelfunctie’ die vakantiedagen hebben. Een werknemer heeft namelijk recht op vakantie om daadwerkelijk bij te komen van werk. Thuis vakantie vieren, heeft niet voor iedereen eenzelfde effect. ,,Je moet wel kunnen opladen. Vervelend voor de werkgevers, maar een gedwongen vakantie is geen vakantie.” Hoe dan ook adviseert Aantjes om het gesprek te voeren, vaak komt er dan in goed overleg alsnog een oplossing waarin beide partijen zich kunnen vinden. 

3. Ik krijg last van mijn schouders en rug door mijn krakkemikkige eetkamerstoel. Moet mijn werkgever zorgen voor een goede thuiswerkplek? 

De eerste twee weken thuiswerken gingen nog wel, maar nu begint het thuiswerken zijn tol te eisen: last van je schouders en last van je rug. De eettafel is eigenlijk te laag, je eetkamerstoel is niet in hoogte verstelbaar en je scherm op een pak printpapier is toch ook eigenlijk niet optimaal. Maar wie is er verantwoordelijk voor een goede thuiswerkplek? ,,De werkgever”, zegt Berghuis. 

,,Een werkgever is verantwoordelijk voor het zorgen van goede werkomstandigheden, dat is vastgelegd in de Arbeidsomstandighedenwet”, zegt Berghuis. Dat betekent ook dat de werkgever verantwoordelijk is voor de kosten die worden gemaakt om te voldoen aan de arbo-wetgeving. ,,Hoe langer deze situatie duurt, hoe meer er van de werkgever gevraagd mag worden. Een werkgever mag zeggen: prima, je kunt de bureaustoel van kantoor ophalen en tijdelijk thuis gebruiken. Of: als jij een bureau koopt, krijg je van mij de kosten terug.” Mocht een werkgever er geen boodschap aan hebben, kun je als werknemer zelfs de arbeidsinspectie inschakelen, zegt Berghuis. ,,Maar in overleg is er vaak al heel veel mogelijk.” 

4. Ik werk in de horeca. Mijn baas wil het vakantiegeld opschorten om zijn lasten te kunnen betalen, maar zelf heb ik het geld ook nodig. Mag het worden uitgesteld? 

Goed nieuws als je het geld hard nodig hebt: een werkgever mag niet zonder toestemming het vakantiegeld niet uitbetalen. ,,Je moet het in het cao vastleggen of er moet overeenstemming zijn met de medewerkers”, zegt Aantjes. Een lastige situatie, want de maand mei - waarin het vakantiegeld vaak wordt uitbetaald - komt eraan. ,,Dat is voor veel ondernemers een hele grote strop.” 

,,Het komt wel eens voor dat werkgevers aan hun personeel vragen om alsjeblieft vakantiegeld in te leveren of genoegen nemen met een lager percentage omdat anders de tent moet sluiten. Uiteindelijk is er niemand bij gebaat als het bedrijf moet stoppen.” Toch blijft het, zeker ook voor uitzendkrachten, lastig. ,,Je kunt je afvragen in hoeverre zij deze keuze vrijwillig kunnen maken. Ze hebben geen contract, dus als ze ‘nee’ zeggen, weten ze niet of ze hun baan behouden.” 

Quote

Werknemers met een proef­tijd-be­ding, vallen wat dit betreft tussen wal en schip

Gerard Berghuis

5. Per 1 april start ik bij een nieuw bedrijf. Nu doet de werkgever beroep op de ‘proeftijd’ en gaat het feest niet door. Mag dat? 

,,Hier krijgen we veel vragen over”, zegt Berghuis. ,,Veel werkgevers hebben iemand aangenomen, maar hebben op dit moment geen werk meer. Ze vragen zich af of ze een beroep kunnen doen op het proeftijd-beding. Het antwoord is: ja, dat mag.” Dat wil zeggen: ook voordat iemand is begonnen, mag je het contract opzeggen. ,,De wet bepaalt dat de werkgever, als de werknemer daar om vraagt, schriftelijk moet opgeven waarom hij de werknemer heeft ontslagen. De mogelijke redenen zijn in zo’n geval vaak de bedrijfseconomische omstandigheden van de werkgever. Werknemers met een proeftijd-beding, vallen wat dit betreft tussen wal en schip”, zegt Berghuis. Wel kun je in zo’n geval een WW-uitkering aanvragen. 

Ook mensen die mondeling een contractverlenging krijgen, hebben geen zekerheid dat het contract daadwerkelijk voor een nieuwe periode wordt vastgelegd. ,,Als er sprake is van een mondeling aanbod dat nog niet geaccepteerd is, kan dit aanbod nog ingetrokken worden. Dus ook dat gebeurt”, zegt Berghuis. Als er eerder wél overeenstemming is bereikt, wordt dat lastiger. ,,Als je dat als werknemer kunt bewijzen, omdat er getuigen bij waren, kan er een discussie over het bewijs ontstaan. Dan heeft de werkgever een probleem.” 

6. Ik ben ziek. Mag mijn werkgever vragen of ik corona heb? 

Een werkgever mag niet vragen wat een werknemer mankeert, zegt Berghuis. Dat valt onder het recht op privacy. Wat een werkgever wel mag doen: zijn of haar medewerker vragen zich met spoed te laten controleren op corona bij de bedrijfsarts. Mocht de werknemer daadwerkelijk het coronavirus hebben, dan zal de bedrijfsarts contact opnemen met de GGD voor verdere maatregelen op de werkvloer in overleg met de werkgever. Ook mag een werkgever niet bij de poort controleren of iemand verkouden is. ,,Als werknemer hoef je daar niet aan mee te werken”, zegt Berghuis: ,,Maar dit zijn vaak theoretische discussies. Dit komt nauwelijks voor. In de praktijk zie je dat er vaak sprake is van wederzijds begrip.” 

In veel situaties mag je als werknemer dus weigeren. Maar ‘nee’ zeggen is niet altijd makkelijk. Coach Charlotte van ’t Wout geeft in onderstaande video een aantal tips. 

  1. De hele dag pakketjes stampen en ’s avonds kapot op de bank: ‘Er wordt steeds meer van ons verwacht’
    PREMIUM

    De hele dag pakketjes stampen en ’s avonds kapot op de bank: ‘Er wordt steeds meer van ons verwacht’

    Veel meer stops en nóg meer pakketjes. Nu bijna iedereen thuis is, wordt er meer online gewinkeld dan ooit. Pakketbezorgers draaien overuren en de Belangenvereniging Pakket Distributie bereidt een rechtszaak voor tegen PostNL. Want die kan via advertenties de bezorgers wel bedanken, maar dat maakt ze nog geen goede opdrachtgever, klinkt het. Of zoals bezorger Bas Masselink zegt: ,,Als wij steeds harder moeten werken, horen we toch meer te verdienen. Of ben ik nou gek?”