Minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken, woensdag bij aankomst op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad, die eerder plaatsvond in verband met Hemelvaart.
Volledig scherm
Minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken, woensdag bij aankomst op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad, die eerder plaatsvond in verband met Hemelvaart. © ANP/Remko de Waal

Verkiezingen in coronatijd: andere inrichting stemlokaal, briefstemmen of uitstel

Als het door het coronavirus niet mogelijk is om de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2021 te houden, kan de stembusgang met maximaal één jaar worden uitgesteld. Het kabinet laat onderzoeken hoe kiezers veilig kunnen stemmen in de 1,5 metersamenleving en of briefstemmen een alternatief kan zijn.

Dat schrijft minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken vandaag aan de Tweede Kamer. ,,Er is op dit moment naar mijn mening geen enkele aanleiding om te veronderstellen dat het organiseren van de komende verkiezingen niet mogelijk zal zijn”, benadrukt de D66-bewindsvrouw.

Ze stelt dat het ‘voor iedereen het meest gewenste scenario’ is dat de verkiezingen op een gewone manier kunnen doorgaan, zonder beperkende maatregelen door Covid-19. Toch gaat haar ministerie ‘scenario’s uitwerken’ omdat de kans bestaat dat er wel beperkende maatregelen gelden zoals ‘met name de maatregel dat tussen personen 1,5 meter afstand moet worden gehouden’.

Inrichting stembureaus

Het gaat dan vooral om de inrichting van de stembureaus. Ollongren vraagt alle gemeenten om ‘op korte termijn’ aan te geven hoe zij de stemlokalen zo kunnen inrichten dat de leden van het stembureau en de kiezers 1,5 meter afstand kunnen houden – bij het stemmen én het tellen van de stemmen. Naar aanleiding van die inventarisatie moeten er mogelijk extra regels komen voor de inrichting van de stembureaus. De Kieswet biedt die mogelijkheid al, benadrukt Ollongren.

Als het niet mogelijk blijkt om stemlokalen in te richten met de 1,5 meter afstandsregel en andere beschermende middelen, is het ‘theoretisch denkbaar’ om de verkiezingen uit te stellen – zoals Spanje, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk deden – of per post te gaan stemmen. Daaraan kleven wel nadelen, stelt Ollongren, omdat ‘het stemgeheim en de stemvrijheid’ niet op dezelfde manier te garanderen zijn als in het stemlokaal.

Briefstemmen

Voor het geval briefstemmen de enige manier is om te stemmen, laat de minister daarvan toch ‘een uitwerking maken’. Daarbij vormt de manier waarop Nederlanders in het buitenland nu per brief stemmen de basis.

Al eind van dit jaar zijn er verkiezingen gepland: voor de eilandsraad van Sint Eustatius en mogelijke herindelingverkiezingen omdat de gemeenten Appingedam, Delfzijl en Loppersum worden samengevoegd en de gemeente Haaren wordt gesplitst. De herindelingsverkiezingen kunnen ook worden uitgesteld, met vijf tot zes weken. Voor verder uitstel is een nieuwe regeling nodig. Ook voor het uitstellen van de Tweede Kamerverkiezingen is een wet nodig.