Volledig scherm
De maatregel moet ervoor zorgen dat minder zwerfafval in de natuur verdwijnt. © ANP

Kamer wil statiegeld op blikje

Wie een blikje frisdrank koopt, moet daarover straks statiegeld betalen. Een Kamermeerderheid wil staatssecretaris Van Veldhoven (Milieu) dwingen om een systeem op te tuigen voor statiegeld op blik. De regeling kan dan ingaan per 2022.

De maatregel moet ervoor zorgen dat minder zwerfafval in de natuur verdwijnt. Ook kan de afvalberg kleiner worden door recycling, via de invoering van een klein statiegeldbedrag zoals op plastic flessen.

Op initiatief van regeringspartij ChristenUnie komt er volgende week een motie te liggen met deze wens, die mede is ondertekend door coalitiepartners CDA en D66. Ook het linkse blok van SP, GroenLinks en PvdA is groot voorstander van statiegeld op blik, waarmee een meerderheid ontstaat. 

Kamerlid Carla-Dik Faber (ChristenUnie) pleit al jaren voor invoering. ,,Deze kans mogen we niet laten lopen. Ik zie dat er nog veel te veel blik tussen het zwerfafval zit en dat een reductiedoel ontbreekt. Marktpartijen leunen achterover. Dat is onacceptabel.” 

Koeien overlijden regelmatig

Quote

We hebben bij het CDA lang gedacht dat mensen wel zouden begrijpen dat blikjes niet in de natuur thuishoren, maar het werkt gewoon niet

Maurits von Martels (CDA)

Naast de milieuschade overlijden er regelmatig koeien door versnipperde frisdrank- en bierblikjes in het gras. Die komen in de magen van de koe terecht en veroorzaken levensgevaarlijke verwondingen. 

Het CDA was lang geen fan van statiegeld op blik, maar volgens Kamerlid Maurits von Martels (zelf melkveehouder) is zijn partij nu om. ,,We hebben bij het CDA lang gedacht dat mensen wel zouden begrijpen dat blikjes niet in de natuur thuishoren, maar het werkt gewoon niet.”

Het verpakkend bedrijfsleven krijgt de komende tijd de kans om alsnog te zorgen dat er een stevige neerwaartse trend ontstaat van blik tussen het zwerfafval voordat statiegeld wordt ingevoerd, maar de politiek heeft daar weinig vertrouwen in.

Snel beslissing over kleine plastic flessen

Opmerkelijk genoeg kondigde staatssecretaris Van Veldhoven twee weken terug nog aan dat ze versneld een beslissing gaat nemen over de invoering van statiegeld op kleine plastic flessen, maar ze repte met geen woord over een statiegeldsysteem voor blik. 

Dik-Faber (ChristenUnie) kan er kort over zijn: ,,De staatssecretaris zet de stap niet, wij doen dat wel.”

Toename zwerfafval

Het aantal plastic flesjes en blikjes in het zwerfafval blijkt in de eerste helft van 2019 weer toegenomen, na een eerdere daling. Voor politici en gemeenten een extra reden om te starten met één statiegeldsysteem en deze afvalstromen in te perken.  

Een substantieel volume van het zwerfafval bestaat nu uit twee stromen: kunststof drankflesjes én blikjes. Die zijn bij uitstek geschikt voor inzameling via een statiegeldsysteem, bepleitte de VNG al. De gemeentekoepel vreest dat blikjes in de toekomst anders vaker op de markt worden gezet als drankverpakking. Ook zullen consumenten daar eerder naar grijpen, omdat een blikje makkelijker is dan een statiegeldflesje.

Natuur niet belasten

Dik-Faber ziet deze logica ook. ,,We willen toe naar een schone leefomgeving, we willen de natuur niet belasten en we willen toe naar een circulaire economie. Als je dan kijkt naar effectieve maatregelen, is er eigenlijk maar één systeem dat echt goed werkt en dat is statiegeld.” De aanstaande invoering van statiegeld op kleine plastic flessen én blik omschrijft ze daarom als ‘een zeer grote en betekenisvolle stap'. 

Suzanne Kröger (GroenLinks) noemt blik in het zwerfafval, naast plastic, een ‘steeds nijpender probleem'. ,,Voor de boeren is het gevaarlijk, vanwege hun koeien. Maar bij zwerfafval geldt ook: vuil trekt vuil aan, er komen dan steeds meer blikjes bij.” Ze constateert dat één statiegeldsysteem in andere landen al heel goed blijkt te werken. ,,Dus wat ons betreft komt blik er zo snel mogelijk bij.” 

Verschillende maatregelen

Overigens liet staatssecretaris Van Veldhoven (Milieu) vorige week weten zelf in te grijpen om de reductie van blik in het zwerfafval zeker te stellen. ,,In het bestuurlijk overleg heb ik aangegeven daarvoor verschillende maatregelen te zullen bekijken, inclusief wettelijke maatregelen”, schrijft ze.

In haar Kamerbrief staat echter niet om welke maatregelen het concreet gaat. De woordvoerster van de staatssecretaris wilde daar desgevraagd ook niets over kwijt.       

Quote

Als je kijkt naar effectieve maatrege­len, is er eigenlijk maar één systeem dat echt goed werkt en dat is statiegeld

Carla Dik-Faber (ChristenUnie)