Volledig scherm
ANP

Cruijff houdt van 'simplicity'

Oud-voetbaltrainer Barry Hughes is nooit met Johan Cruijff in discussie gegaan. Want Johan, weet Hughes al van jongs af, is heel dominant. Hij heeft een manier van praten of-ie alles weet. En van de 100 procent wat hij beweert, heeft-ie 80 procent gelijk. Johan is geen zwammer.

"Toen ik trainer was van Go Ahead Eagles stonden we in de rust met 1-0 voor op Ajax. Hij zei tegen me: 'Je denkt dat je gaat winnen hè Hughes? Mooi niet!'

Verloren we met 5-1. 'Zie je wel?', riep-ie."

Cruijff is als de vlinder die met één vleugelslag elders op de wereld een tornado veroorzaakt. Wat begon met een kritische column, eindigt in het vertrek van bestuur

en commissarissen van Ajax. Wie tegenover hem komt te staan, hebben velen ervaren, eindigt met blauwe plekken. Dus niemand die hem durft tegen te spreken. Zoals Johan Cruijff zelf zegt: "Ik heb altijd gelijk, ook al heb ik het."

"Het woord van de Verlosser", sneert socioloog Dick Pels. "Eerst vadertje Lenin en nu Vadertje Cruijff", twittert schrijver en columnist Nico Dijkshoorn.

Bij Ajax draait het niet zoals het hoort, zegt Hughes, de Welshman die in het Nederlandse voetbal groot werd. ",Dat irriteert Johan en dan kan hij zijn mond niet

houden. En dat groeide en groeide en groeide tot de steenpuist is gebarsten."

Cruijff is van de oude stempel van 'niet lullen maar poetsen', aldus Hughes. Hoe meer mensen zich met het team bemoeien, hoe slechter het gaat. "Hij houdt van 'simplicity', hij wil vakmensen op de juiste plaats en niet honderd mensen die over van alles lopen rond te schreeuwen."

Maar de topvoetballer van vroeger lijkt wel een vakbondsman geworden, constateert de Brits-Nederlandse schrijver/journalist Simon Kuper, die een aantal boeken over voetbal en Ajax heeft geschreven. "Hij zoekt werk voor zijn eigen jongens, hij heeft een soort achterban gecreëerd en die moet de baas worden. Daarbij richt hij zich tegen de mensen met een opleiding, je moet voor hem een praktijkjongen zijn om iets te betekenen. Iemand als Ajax-voorzitter Uri Colonel is verdacht in zijn ogen."

Cruijff heeft ontzettend veel mediamacht, met krant De Telegraaf en weekblad Voetbal International achter zich.

En hij is hard en wantrouwig, zegt Kuper, daarin herken je nog steeds de vaderloze tiener uit de Cruijff-biografie van Nico Scheepmaker die in de voetbalwereld voor zichzelf moest leren opkomen. "Hij wil winnen, sluit geen compromissen. Hij is heel leuk, tot je aan de verkeerde kant van hem raakt."

Cruijff ís natuurlijk een grootheid. "In die zin is er geen sprake van grootheidswaanzin. Hij vindt zichzelf een halfgod en dat is hij ook. Hij heeft het Nederlandse voetbal uitgevonden en daar teren we nog steeds op. Maar uit onderzoek van de Britse econoom Stephan Szymanski is gebleken dat grote voetballers niet per se betere trainers zijn. Er is geen enkel verband."

We leven in een celebrity-cultuur, zegt socioloog Pels, en Cruijff is als icoon één van onze grootste celebrities. "Een volksjongen waar veel mystiek omheen hangt, met die diepe uitspraken die soms gewoon versprekingen of rare tegelteksten zijn. Er zijn veel ideeën over leiderschap op hem geprojecteerd."

Cruijff had de laatste jaren macht zonder verantwoordelijkheid, zegt Kuper, een fijne positie. Het leiderschap dat om Cruijffs schouders werd gedrapeerd, vult Pels aan, is voor 50 procent gebakken lucht. "Het voornaamste is dat hij met een groot aplomb en zekerheid een positie inneemt: 'We moeten díe kant op'. De inhoud is ondergeschikt aan de branie."

Af en toe heeft Cruijff niet in de gaten hoe machtig hij is en hoe hard de mensen voor hem lopen, denkt Pels. "Je moet er ook niet aan denken dat je zolang wordt

aanbeden en opgehemeld als leider, met alleen jaknikkers om je heen en niemand die het waagt

je tegen te spreken."

Maar het gaat wel heel ver, zegt Pels, dat Cruijff nu met één pink het Ajax-bestuur omver duwt. Hij overspeelt zijn hand en misschien dat hij daarom nu ook wat beteuterd staat te kijken. "Het onderscheid tussen voetbalkenner zijn en het runnen van de grote zakelijke onderneming die Ajax is, is wel heel groot. Ik vind hem ook een charlatan. Het is tragisch dat iemand zo over de kop slaat in eigendunk. Het is het gedrag van een zonnekoning."

PZC gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement