Volledig scherm
© Mechteld Jansen

Land van Hulst, da’s toch gekke mensen kijken?

Column Ondine van der VleutenMan bijt Hond, maar dan anders. Dat is, althans volgens velen, het EO-televisieprogramma Typisch: Het Land van Hulst. Lekker gekke mensen kijken. Leuk! Ook bij mij was het vaste prik de afgelopen weken. Om 19.20 uur NPO2 aan: even kijken hoe Zeeland nu weer op de kaart wordt gezet. Met ondertiteling. Want in het Land van Hulst spreekt iedereen plat Zeeuws. 

Wellicht een detail, maar vergis je niet. Taal is wat mensen verbindt, taal is ook wat mensen scheidt. Ik denk aan de aflevering waarin een asielzoeker het kruisje ziet om de nek van kroegbaas Ummethum. De asielzoeker vertelt Ummethum in het weinige Engels dat hij beheerst, dat hij óók christen is. Ummethum snapt het niet. Ai. De brug is niet geslagen.

In Zeeuws-Vlaanderen praat niet iedereen dialect. ,,Bij mij thuis spraken we ABN”, zei bloemenman Ismael tegen mij, toen ik afgelopen weekeind Hulst bezocht. Langdurig verblijf buiten Zeeland deed de rest: Ismael klinkt eerder als een Rotterdammer. Dat moet toch een tegenvaller geweest zijn voor de programmamakers. Noem mij achterdochtig, maar ik ben er stellig van overtuigd dat hun hoofdpersonen toch vooral zo plat mogelijk moesten praten. Waarschijnlijk was het bijna een voorwaarde. Maar ja - zo’n typetje als Ismael laat je niet schieten, als hij onverhoopt ‘gewoon’ blijkt te praten.

Dialect is heerlijk. Zeker voor een taalliefhebber als ik. Wat een sappige woorden, wat een smakelijke zinnen. Als je je oren er even naar zet, is het ook zonder vertaling volstrekt begrijpelijk. De woordkeuze van Gina, die van het huiskamercafé bij het Verdronken Land van Saeftinghe -  absoluut een hoogtepunt. 

Maar ik vroeg me wel af wat voor indruk de rest van Nederland van Zeeland kreeg. Dachten ze ‘de Zeeuw’ te zien? Een land waar je ondertiteling nodig hebt om de mensen te verstaan en het leven zich in slow motion afspeelt? Als je de soundtrack van de serie mag geloven (‘I am everyday people’) zagen we doodgewone Hulstenaren. Zelf zagen ze het niet zo. Terugkerend thema bij de Hulstenaren, de afgelopen weken: had de EO geen normale Hulstenaren kunnen laten zien? Waarom alleen die typetjes?

Boeiende discussie. Wat is normaal en wat niet? Wie bepaalt dat? Is kroegbaas Ummethum normaal? Ismael de bloemenman, kruidenier Schillemans? Wat mij betreft is het antwoord: ja hoor, allemaal. In hun eigen wereld dan. Iedereen is, binnen zijn eigen wereld, volstrekt normaal. Alleen heb je daar geen idee van, als je niet voorbij de einder kijkt.

Dat wat je alle dagen doet en meemaakt, wordt vanzelf normaal. Een huis aan een lege straat. Twee mensen tegenover elkaar aan tafel. Ieder met een rollator. Het tikken van een klok doorbreekt de stilte die valt in de spaarzame conversatie, terwijl ze rond het middaguur wachten op het eten dat gebracht wordt. ,,Zou ze wel komen vandaag?” ,,O ja. Daar is ze.” Ze krijgen twee soepjes voorgeschoteld. ,,Laat het jullie smaken! Tot morgen!”

De klok die tikt terwijl ze eten. Meneer Van der Walle die zegt: ,,Ik heb genoeg, vrouw.” Mevrouw Van der Walle die de afwas gaat doen: ,,Dat is vrouwenwerk. Mannen, die kunnen dat niet.’ Nou ja - ze lacht even - kúnnen wel, maar willen niet.

Bijzondere televisie. Omdat het zo normaal is. Niet in mijn leven, maar in dat van anderen. En omdat het heel bijzonder is om daar een inkijkje in te krijgen.

  1. ‘Soms maak ik me zorgen, zo dun is ze’
    PREMIUM
    Column Ondine

    ‘Soms maak ik me zorgen, zo dun is ze’

    In Tholen is op Wereld Veganismedag de vegan vlag uitgestoken. Met de V van Victory, want vegan is in opkomst. ,,Een vlag voor vegans. Wist jij dat?”, vraag ik aan R., die in mijn Indonesische kookboeken snuffelt. Zijn dochter is vegan en binnenkort jarig. Kan pappie misschien een veganistische rijsttafel bereiden? Maar natuurlijk. Hij heeft het al helemaal bedacht. Het wordt rijst met tumis tjampur taotjo, sambal goreng tahu peteh, tempeh ketjap en atjar ketimun met taugé en maïs.
  2. Appelstroop van open vuur, alleen voor de zondag
    PREMIUM

    Appel­stroop van open vuur, alleen voor de zondag

    Hij hangt chagrijnig op de bank. Mondhoeken omlaag. ,,Was het niet leuk op school?”, vraag ik. Jawel, gromt mijn zoon. ,,Er is niks te eten in huis. Er is hier nooit iets.” Dat, weet ik met zekerheid, is onzin. In de broodtrommel ligt stevig zwartbrood uit Limburg, er is kaas in de koelkast en een keur aan smeersels. ,,Je bedoelt zeker: er is geen witbrood en geen hagelslag?”, repliceer ik. ,,Wat is er mis met pindakaas of jam? We hebben trouwens nog elf potten appelstroop. In Limburg doen ze een moord voor zwartbrood met oude kaas en stroop. Als die op is, krijg je witbrood met hagelslag. Beloofd.” Het helpt niet. Zijn mondhoeken gaan alleen nog verder naar beneden. ,,Elf potten?”, kreunt hij. ,,Dat is toch niet normaal?! Waarom? Waarom heb ik geen normale moeder?”
  3. Straf als antwoord op een wanhoopsdaad
    PREMIUM
    COLUMN ONDINE VAN DER VLEUTEN

    Straf als antwoord op een wanhoops­daad

    Een krantenbericht dat je een stomp in je maag geeft - het gebeurde me op 25 september twee keer. Eerst die foto van twee naakte, smerige, verwaarloosde peuters die rondscharrelden tussen dronkaards in een Oekraïens daklozenkamp. Hun mama, de 20-jarige Bozhena en de 22-jarige vader Volodymyr hadden Andrey van 3 en zijn één jaar jongere broertje Maksim even gedumpt. Ze waren ‘het beu om op de jongens te letten’ en hadden ‘behoefte aan wat rust’.

Columns