Volledig scherm

Op aollen dag lôpe (audio)

Het radioprogramma De Taalstaat, eêl leuk om naè te luusteren, ei een rubriek ‘vergete woorden’. Je kan een woord dat in de vergetelheid erocht is of dreigt te raeken anmelde en Nelleke Noordervliet beoordeêlt of at het woord op’enome wordt in de reie mie woorden die a bescherming verdiene.

De ‘eigenaer’ van het woord mô dan wè belove dat het woord deur um of eur zôvee meugelijk wor gebruukt of het gebruuk ervan wor bevorderd. Een moai initiatief en een leuke opdracht om es over te praoten op een verjaerdag. Wat vind jie noe een moai woord dat a vergete of bienae vergeten is?

Glôôf vrie dat de tongen los komme en de discussie op gang. Wan wat d’n eênen vergeten is, is voe een ander nog daegelijks gebruuk. In een stikje in Trouw wier bevoorbeeld het (Nederlandse) woord ‘sapperloot’ enoemd as vergete. Mien dee dat dienke an ‘sapperdekriek’ soms nog mie ‘ei-ei’ d’r voe.

Een soortje krachtterm of een term die a verbaezing uutdrukt. Natuurlijk bin d’r vee woorden verdwene of zô goed as verdwene. Vee d’r van ange saemen mie voorwerpen en gebruken die a d’r nie mî bin, dan ka je die ok nie mî gebruke. Het gaet dus om woorden die a ok noe nog best te gebruken bin. Dienk bevoorbeeld es an ‘spinne’ in plekke van (voorraed-)kasse. Dat is toch een moai en oud woord da a je zelden mî oart, mae die a wè iedereên in uus eit. “Lang es even een flesse arzien uut de spinne asjeblief.” Lange is ok zô ’n woord. Het is ‘pakke’ eworre. Vernederlandst dus. Mô je toet een oplossing komme van een probleem, dan zei je bevoorbeeld “mae misschien vaolt ‘r wè wat te regelen”, of nog moderner “misschien vaolt ‘r wat te dealen”. Vroeger ao je ezeid “misschien voalt ‘r wat te ploaien”. En mie ploaien dienk je an het ploaien van ’s zondagse mussen. Dat was een eêl kerwei dat a nauwe zag, mae noe allange gin daegelijks gebruuk mî. Voorbeelden die a me vadder te binnenschiete: zekel of zekelstoel voe relaxfauteuil, op aollen dag lôpe voe ôôg zwanger weze, zwittere voe uutschodde of afschodde. J’n auto in een dotte rieë in plekke van in mekaore, dan is t’n keduuk (kapot). De foaie voe schouwmantel, schooftied voe etenstied of stoptied voe pauze, even opkieke voe een kort moment van rust. Wat a ok een moai woord is, is drollevanger voe een pofbroek. Oait kreeg ik een nieuwe drollevanger, mie een blouson en schoenen mie spekzeulen. Bin d’r nog spekzeulen?

Eên van de woorden die a Nelleke Noordervliet zô moai vond was deemster voe schemering. In het Zeeûws kenne me dat as ‘ dimsterig’, mae het wor zelden nog gebruukt. En wie eit het nog over een bèdetieke en een ôôp’eule? Gin mens, twint a je ze best nog zou kunne bezige. Ok rond de maeltied bin d’r nog a wat woorden die in onbruuk erocht bin. È julder de sausepanne of de vetpanne nog op taefel? Of is dat ok a een juskom? En vleis? En kroten? Errebezems?

A je een moai woord weet dat in ’t vergeet’oekje zit en dat a je nog graag zou gebruke, ouw ik m’n eigen anbevole. Dan kunne me in een volgend stikje misschien een rijtje van die woorden opneme en wie weet gae lezers die dan wee gebruke. ’t Gaè dus nie om alleêne vergete woorden mae het motte ok moaie of eigenaardige woorden weze, woorden die a joe op d’eên of d’andere meniere anspreke.

Een stuitje elee gieng het over lillijke woorden. Adri Scheele uut Axel reageerden mie het instieren van kick-off-meeting, cluster en intake. Inderdaad drie lillijke woorden die a je daegelijks kan oare en leze. En daè a gin woord Nederlands bie is, laèt stae Zeêuws. Moeilijk om het gewoon in het Zeêuws of Nederlands te zeggen is het nie: kick-off is gewoon ‘me gae begunne’, een cluster is een ôôpje, een bergje en intake is nie anders dan opnaeme of anmelding.

Mae noe dus moaie, (bienae) vergete Zeêuwse woorden. ‘k È een schuufje leeg’emaèkt om ze in te doen.

Reacties naè Engel Reinhoudt, Werrilaan 21, 4453 CA ‘s-Heerenhoek of per e-mail naè cn.zeeuws@zeelandnet.nl

poll

Wie of wat Zwarte Piet is, maakt mij geen bal uit

Wie of wat Zwarte Piet is, maakt mij geen bal uit

  • Eens (82%)
  • Oneens (18%)
1232 stemmen