Volledig scherm
Godin Nehalennia. © repro bndestem

Nehalennia

MonnikenwerkComponisten zijn nog wel eens religieus geïnspireerd. Kunstenaars creëren wat zij zich hebben ingebeeld. De kerk was vroeger vooral hun speelveld, tegenwoordig werken zij misschien wel voor alle podia behalve de kerk. Goeroes, spiritueel leiders maar evengoed predikanten zijn naar het hogere op zoek en proberen dat in wijze woorden te vangen. Woordkunstenaars kunnen het zijn. Kunst en cultuur zijn meer dan eens een uiting van levensbeschouwing.

Een mix van dit alles vind ik terug in 'de Schepping': muziek, woord en beeld. In 2003 is het muziekstuk van Franz Joseph Haydn door het Nederlands Blazers Ensemble uitgevoerd in samenwerking met Bart Moeyaert. Aan zijn brein ontsproot de tekst, die aan de muziek is toegevoegd. Er is een cd van en een gedrukte versie: in het prentenboek 'De Schepping' dat Moeyaert maakte met Wolf Erlbruch. Ik moest er gistermiddag nog aan denken, tijdens mijn tweede les boetseren. Moeijaert schrijft met ontzag over Gods scheppingskunst:

,,Vind eens iets uit wat er nog niet is. Doe dat nog eens, en nog eens. Ik kan me voorstellen dat het scheppen van de dingen je niet in je koude kleren gaat zitten. Ik heb eens een poppetje van brood gemaakt, het moest een schaap voorstellen. Wat een lekker paard is dat, zei mijn moeder, terwijl ze er boter op smeerde. Je maakt zo gauw fouten."

Gelukkig mag ik steeds opnieuw beginnen. Iedere niet gelukte poging tot vormgeven met klei kan ik met een deegroller tenietdoen. Wat ik wil maken? Mijn onuitgesproken ambities stel ik bij. Ik word snel primitiever zal ik maar zeggen. Ik denk aan de eeuwenoude beeldjes van Gaia, godin en oermoeder en aan Nehalennia. Nee, niet de school in Middelburg die vast ook beeldende vakken biedt, maar de godin. Zij is Zeeuwser. 

Ze werd in de periode 180-230 in Zeeland vereerd. Nehalennia werd om strategische redenen door de Romeinen in hun godenwereld opgenomen. De Zeeuwen zouden zich dan makkelijker aan de overheerser onderwerpen. Ze was beschermvrouw van zeegaande kooplieden. Rond 1970 is er door de bemanning van De Tholen 6 een bijzonder object uit de Oosterschelde opgediept. Het bleek te gaan om een offersteen voor Nehalennia of formeler gezegd: een votiefsteen met inscripties. 

Na die ene steen is er nog veel meer boven water gekomen. Niet meer bij toeval, maar aan het licht gebracht door een duikteam dat werkt met toestemming en begeleiding van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed en de Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland. Bij Domburg werden overigens eerder, in 1647, resten van Nehalennia-heiligdommen aangetroffen. Sommige objecten zijn behoorlijk verweerd, zoals ik weet van een beeld van Nehalennia dat is opgenomen in de collectie van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. De overgebleven vormen zijn weinig exact. Ik kijk naar de klei in mijn handen, maar zie geen gelijkenis. Zou het beter lukken na een bezoek aan de Nehalennia-tempel op Colijnsplaat?

PZC gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement
  1. We doen het zelf wel
    PREMIUM
    MONNIKENWERK

    We doen het zelf wel

    In de Tweede Kamer zijn algemene politieke beschouwingen. De plannen van kabinet Rutte III worden in vervolg op Prinsjesdag besproken. Wie wil geeft zijn mening over hoe het anders kan of moet. Het is een serieuze zaak, maar het lijkt soms een rituele dans, waarbij politici elkaar proberen te overtreffen in spitsvondigheid en elkaar vliegen afvangen, op slakken zout leggen en van muggen olifanten maken. Ze drinken een glas, doen een plas en alles blijft zoals het was. Het vertrouwen in de Tweede Kamer ligt volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek in 2017 op 41 procent. Zo langzaamaan geloof ik dáár niks meer van. Het veroorzaakt rommel in mijn hoofd.
  2. Zalig zijn de radicalen
    PREMIUM
    Monnikenwerk

    Zalig zijn de radicalen

    Op woensdag 5 september kopte dagblad Trouw 'Nike knielt mee met Kaepernick'. De football-speler maakte een politiek statement door twee jaar geleden bij het spelen van het Amerikaanse volkslied op één knie te gaan zitten. Hij protesteerde daarmee tegen de vele dodelijke slachtoffers onder zwarte mannen door politiegeweld. Nu siert zijn hoofd de nieuwe Nike-poster met de tekst 'Geloof in iets, ook al betekent het dat je alles opoffert. Doe het gewoon'.
  3. Monnikenwerk: Wie is de bisschop van Middelburg?
    PREMIUM
    Monnikenwerk

    Monniken­werk: Wie is de bisschop van Middelburg?

    Sinds de dag waarop de Zuid-Soedanese bisschop Paride Taban in Middelburg de award kreeg uitgereikt voor godsdienstvrijheid, wordt er gefluisterd: ,,Weet jij wie de bisschop is?” Opvallend is dat vooral in protestantse kring de vraag niet zelden door vrolijk gelach wordt gevolgd. Het gaat niet over de aard of staat van dienst van de man die in mei van dit jaar een van de Four Freedom Awards ontving, maar over de bisschop van Middelburg.
  4. Monnikenwerk: 'Yes, godsdienst op de openbare school'
    PREMIUM

    Monniken­werk: 'Yes, godsdienst op de openbare school'

    Het blijft bijzonder als je een school binnenloopt en een kind hoort zeggen “Yes, godsdienst”. Thijs van Wijk geeft protestants godsdienstig vormingsonderwijs bij zes openbare basisscholen in Zeeland. Hij had zelf weleens wat meer moeite met godsdienstlessen in het christelijk onderwijs. “De open houding van leerlingen in het openbaar onderwijs is verrassend.” Ruben Keijts is het daar van harte mee eens. “De kinderen zijn nieuwsgierig en verwonderen zich.” Hij coördineert samen met Thijs het godsdienstig vormingsonderwijs in Zeeland en op Goeree-Overflakkee en staat zelf twee dagen voor de klas.
  5. Iconen schilderen is mediteren voor Ilona Schmit uit Kattendijke
    PREMIUM
    MONNIKENWERK

    Iconen schilderen is mediteren voor Ilona Schmit uit Kattendij­ke

    Ilona Schmit (1943) uit Kattendijke is als schilder van naïeve kunst internationaal bekend. Nog dagelijks is zij te vinden in haar atelier annex galerie. Ilona brak in 1973 door met haar werk toen zij, met het oog op het gezinsinkomen, in Goes op de trein stapte en haar werk aanbood bij Galerie Hamer in Amsterdam. Haar tweede echtgenoot overleed kort na hun verhuizing naar Zeeland en zij bleef met drie dochters achter.

blogs