Volledig scherm
© PZC

Op het strand veel kuisheid, ik poetste mijn bril op

columnKom eens kijken, zeiden ze in het Zeeuws Archief, nou hebben we toch wat.

Ik heb goede ervaringen met de mensen die ons Zeeuwse verleden koesteren als hun eigen kroost. Dus ik sprong meteen op m'n geëlektrificeerde fiets - eigenlijk niet nodig, van Brigdamme naar het centrum van Middelburg is een kippe-endje, daar heb zelfs ik geen trapondersteuning voor nodig.

In de altijd weldadig lege leeszaal van het archief hadden archivaris Leo Hollestelle en voorlichter Roosanne Goudbeek hun buit klaar gelegd. Een reeks kartonnen dozen, misschien wel een stuk of tien, boordevol met zwart-wit foto's. Ze bleken afkomstig uit de nalatenschap van Jacob Torbijn en zijn zoons, een ondernemende familie in Goes.

Vader Jacob leefde van 1892 tot 1962. Hij begon een winkeltje in papierwaren en schrijfbehoeften, zoals dat honderd jaar geleden nog plechtig werd genoemd. Van daaruit werd hij producent van Zeeuwse ansichtkaarten. Met zijn platencamera en later zijn Rolleicord crosste hij in de vorige eeuw heel de provincie door. Hij was vaak aan de kust van West-Zeeuws-Vlaanderen en Walcheren. Daar zaten de potentiële klanten: de campinghouders, de café- en restaurantbazen, de winkeliers. Torbijn fotografeerde hun dorp en nering.

Ik wist niet wat me overkwam. Archivaris Leo opende een map. Daar had je de Pannenschuur, jaren vijftig. Het dorp Nieuwvliet, met de molen, in de jaren zestig van de vorige eeuw. Alsof ik in een tijdmachine zat. Veel Kevers en andere bolle autootjes kriskras geparkeerd onderaan de dijk. Op het strand veel kuisheid. Ik poetste mijn bril op. Zag ik daar mezelf, het jongetje dat het zand te heet en het water te koud vond?

Groede, hebben jullie ook foto's van Groede? Daar waren ze al. Het witte gemeentehuisje, met daarvoor onmiskenbaar het automobiel van burgemeester Everaars. De muziektent, de stenen banken op de Markt, de Molenstraat, de Brouwerijstraat, camping Van Damme.

Ik heb goed nieuws. Binnenkort kunnen we de hele collectie Torbijn op onze computer bekijken. U gaat er nog van horen, via deze krant.

  1. In 't Zeeuws-Vlaams
    column Jan van Damme

    In 't Zeeuws-Vlaams

    Dat overkomt me nou zelden. Als je iemand niet goed kent, dan houd je het aan de telefoon over het algemeen veilig in net Nederlands. Of wat daarvoor doorgaat. Gisteren belde ik Zeeuws-Vlamingen, die bij de première van de film 'Weg van jou' in Amsterdam waren geweest. Elke keer was het hetzelfde liedje. 'Ha Jan, oe is't?' Alsof we elkaar dagelijks, wekelijks, in elk geval vaak aan de toog treffen. Bij mij gaat er met zo'n openingszinnetje een knop om en zit ik een half uur in het West-Zeeuws-Vlaams te praten.
  2. Zeeuws-Vlaanderen met net dat beetje strijklicht
    Column Jan van Damme

    Zeeuws-Vlaan­de­ren met net dat beetje strijklicht

    We zien een oude Saab. Het type waarin mannen met pijp graag worden gespot. De bestuurster rijdt de tunnel in onder de Westerschelde, richting Terneuzen. Het ritme van de voorbij schietende lampen, de buis die steeds smaller lijkt te worden. Het geheel krijgt iets claustrofobisch. Happend naar adem haalt de vrouw haar inhaler tevoorschijn. Meteen na de tunnel belandt ze met haar Saab in de stromende regen op een landweg. De berm één grote modderpoel. Ze geeft gas. Ze rijdt zich vast.

Columns