Volledig scherm
Rollen staal worden van een laag zink voorzien bijTata Steel. © ANP

Dump overproductie: Europese staalindustrie in crisis

De prijzen dalen en de kosten stijgen in de staalindustrie. Een oplossing is niet in zicht, de bedreigingen komen van alle kanten.

Bij Tata Steel in IJmuiden verdwijnen mogelijk 2500 banen, zo vrezen de vakbonden. De Indiase staalfabrikant zag de winst in Europa bijna verdampen in het derde kwartaal. ThyssenKrupp, de Duitse staalgigant, kondigde een van de grootste reorganisaties aan in de geschiedenis en het aan de Amsterdamse beurs genoteerde ArcelorMittal liet in de recente cijfers een flinke winstval zien. Ook maakte het bekend af te willen van een huur- en koopovereenkomst van de Ilva-staalfabriek in het Italiaanse Tarente, de grootste staalfabriek in Europa.

De oorzaken voor de crisis zijn divers. Maar heel algemeen gesteld, de prijzen dalen, terwijl de kosten stijgen. Nou is de staalindustrie wel gewend dat vette en magere jaren elkaar afwisselen, want de vraag naar staal beweegt mee met de economische groei. De regel is dat in jaren van groei de staalbedrijven vet op de botten moeten kweken om de magere jaren door te komen. Daar gaat het mis in Europa. ,,2017-2018 was het eerste winstgevende jaar voor de staalindustrie sinds 2012'', zegt Charles de Lusignan van Eurofer, de Europese lobbyorganisatie voor de staalindustrie. Opvallend, want de economie groeit al sinds 2012. ,,En juist na dat ene winstgevende jaar voerde de Amerikaanse president Trump al importtarieven in en was de industrie verlieslatend. Dat verklaart de sluitingen van fabrieken en grote reorganisaties die nu worden aangekondigd.''

Het is de vraag of de staalindustrie het redt met extra reorganisaties. Het onderliggende probleem van overcapaciteit wordt er niet mee aangepakt, waarschuwt Casper Burgering, sectorbankier bij ABN Amro. ,,Er is nu al overcapaciteit op de markt. Vooral China breidt de capaciteit uit. Maar ook in Rusland en landen in het Midden-Oosten worden nieuwe fabrieken gebouwd.’’ Al die producten moeten ergens worden afgezet. Dat gebeurt in toenemende mate in Europa, stelt Eurofer. Zeker sinds de Amerikaanse markt moeilijker bereikbaar is door de hoge invoertarieven is Europa de ideale dumpplek geworden, klagen de staalfabrikanten.

Burgering wijst erop dat de Europese Unie ook quota hanteert voor de hoeveelheid geïmporteerd staal en dat er heffingen zijn om dumping te voorkomen. Maar die maatregelen zijn niet voldoende volgens Eurofer. ,,Het aandeel geïmporteerd staal in de totale staalmarkt groeit al jaren en is nu 25 procent'', aldus De Lusignan. De import stijgt al sinds 2012. Zelfs een beetje import kan al tot grote prijsdalingen leiden. Zeker in een markt waar het aanbod groter is dan de vraag.''

Het probleem is niet alleen de toenemende productie van staal. Tegelijkertijd daalt de vraag. De auto-industrie heeft het moeilijk in Europa. Ook de bouw merkt dat het minder goed gaat met de economie. Dat zijn twee belangrijke sectoren voor de afzet van staal.

Chinese invloed

De prijsdaling komt nu extra hard aan. Want de prijs voor de belangrijkste grondstoffen, ijzererts en cokes, zijn juist gestegen. ,,IJzererts is duur omdat een grote mijn in Brazilië stilligt. Daar is eerder een dam doorgebroken'', zegt Burgering. Ook de prijs van cokes is hoog. En dan hebben de Europese staalfabrikanten ook nog eens te maken met dure milieumaatregelen, zoals emissierechten voor CO2-uitstoot, stelt Eurofer.

De staalindustrie is nog steeds belangrijk in Europa. Er werken zo'n 330.000 mensen en de industrie is goed voor een jaarlijkse omzet van 147 miljard euro. De grote vraag is hoe de industrie er weer bovenop kan komen. Burgering is niet optimistisch. ,,Dit gaat nog wel een paar jaar duren. China zal zijn capaciteit niet verminderen. Daar zijn ze veel te bang voor sociale onrust als ze fabrieken sluiten.''

De Lusignan pleit voor stimuleringsmaatregelen voor de economie. ,,Als de economie groeit, dan groeit de vraag naar staal. Dat is belangrijk.'' Het is niet het hele verhaal, want de groei moet wel terechtkomen bij Europese staalfabrikanten. ,,De import moet harder worden aangepakt. Ondanks de maatregelen zoals tarieven en quota blijft de import harder groeien dan de totale staalmarkt. De bescherming van Europese fabrikanten moet echt beter.'' Eurofer wil ook dat de Europese Commissie plannen doorzet om een soort CO2-belasting in te voeren op geïmporteerd staal dat minder milieuvriendelijk is geproduceerd dan Europees staal. Tegelijkertijd moet er volgens de lobby-organisatie subsidie komen voor onderzoek naar milieuvriendelijkere productiemethoden van staal.

Volledig scherm
© ANP