Broertje Nederlandse zandmotor gaat afbrokkelende Britse kust beschermen

De ‘zandmotor’ die voor de kust tussen Kijkduin en Ter Heijde ligt, krijgt een Brits broertje. Nederlandse bedrijven zijn in Engeland begonnen met de aanleg van een enorme kunstmatige zandbank. Die moet voorkomen dat twee dorpjes en een belangrijke gasterminal in zee verdwijnen.

Misschien herinnert u zich de Sinterklaasstorm van 2013 nog wel. Bewoners van kustplaatsjes in Norfolk, ten noordoosten van Londen, doen dat zeker. Die beruchte decembernacht beukten de golven zo hard tegen de kliffen dat hele stukken in zee vielen - inclusief huizen. 

Honderden woningen die voorheen op veilige afstand van het water stonden, balanceren sindsdien gevaarlijk dicht bij de rand. Dat geldt ook voor de gasterminal van Bacton. Die terminal van Shell en Perenco is van vitaal belang voor de Britse energievoorziening: hij levert  30 procent van het gas dat het land gebruikt. Precies op dat snel eroderende stukje kust komen namelijk zo'n twintig gasleidingen vanuit boorplatforms, België en Nederland aan land, zegt adviseur kustbescherming Jaap Flikweert van Royal HaskoningDHV. ,,Sinds de Sinterklaasstorm staat hij nog maar tien in plaats van twintig meter van de rand. Dat zorgde voor een groot gevoel van urgentie. Het probleem van de kusterosie werd lange tijd onoplosbaar geacht.’’

Volledig scherm
In het Britse Bacton zijn Nederlandse bedrijven met de aanleg van een tweede zandmotor gestart. Die moet de snel eroderende kust gaan beschermen. © Chris Taylor
Volledig scherm
In het Britse Bacton staan huizen gevaarlijk dicht op de kliffen, waar bij stormen soms meters kust wegslaan. © Chris Taylor

Een betonnen of stenen zeewering bouwen om de gasterminal te beschermen was namelijk geen optie, legt Flikweert uit. ,,Die zou ervoor zorgen dat het probleem bij de buren - de inwoners van de naastgelegen dorpjes - alleen maar groter wordt.’’ Hun huizen worden nu nog enigszins beschermd door de zandstranden die voor de kliffen liggen. Zand dempt de golven. Als je daar beton voor legt, komt er minder zand in zee en krijg je meer erosie verderop.’’

Oplossing

De oplossing vonden de Britten in Nederland: bij de zogenoemde zandmotor die sinds 2011 voor de Zuid-Hollandse kust bij Ter Heijde ligt. Het strand en de duinen waren daar relatief smal. Door een kunstmatige zandbank aan te leggen, zo was het idee, wordt de kust daar op een natuurlijke manier beschermd. Het blijkt te werken: de wind en de golven verspreiden het zand vanzelf verder langs de kust. Op die manier kan ook de kust van Norfolk worden beschermd, dacht Flikweert, die al vijftien jaar voor Royal HaskoningDHV in Engeland werkt. Shell, dat veel samenwerkt met het Nederlandse ingenieursbureau, had daar wel oren naar. Samen met de mede-eigenaren van de gasterminal, Britse overheden en inwoners van Norfolk bracht het zo'n 20 miljoen euro voor de aanleg bij elkaar. 

Volledig scherm
Ook de belangrijke gasterminal van Bacton ligt inmiddels gevaarlijk dicht bij zee. © Chris Taylor

Baggeraar Van Oord is deze week van start gegaan met het aanleggen van de kunstmatige zandbank. Bij het project zijn nog meer Nederlandse partijen betrokken: de TU Delft en adviesbureau Deltares hielpen bij het ontwerp. Dat is niet simpelweg een kopie van de Nederlandse zandmotor. Het Britse broertje wordt langgerekter en steekt minder ver in zee, legt Flikweert uit. ,,Want de zee wordt hier veel sneller diep. We hebben gekeken naar de efficiëntste, best betaalbare oplossing. De grootste bult zand komt voor de gasterminal die zich over 1,5 kilometer kustlijn uitstrekt, met een staart die zo'n 3 kilometer uitwaaiert naar de dorpjes Bacton en Walcott. Voor de mensen daar is het een geschenk uit de hemel. Ongeveer tweehonderd huizen dreigden komende twintig tot vijftig jaar in zee te verdwijnen. Dat veroorzaakt een hoop leed. Mensen voelen zich er niet meer veilig, hun huizen zijn onverkoopbaar. Met de zandmotor zijn ze zeker voor vijftien tot twintig jaar beschermd.’’

De Britse zandmotor mag qua kubieke meters zand een factor tien kleiner worden dan zijn Nederlandse broer, de aanleg wordt nog altijd een hele klus. Van Oord zal komende vijf weken dag en nacht bezig zijn om 1,8 miljoen kubieke meter zand op te zuigen van de zeebodem en dat op de juiste plek te spuiten, zegt Flikweert. ,,Dan heb je het over een Rotterdamse Kuip vol met zand, plus nog wat extra. Dit wordt de grootste zandsuppletie in de Britse geschiedenis.’’

Volledig scherm
De Nederlandse zandmotor bij Ter Heijde. © Martijn Beekman
Volledig scherm
In 2011 zag de Nederlandse zandmotor er nog zo uit. © Joop van Houdt