Volledig scherm
In het Erasmus MC in Rotterdam, dat woensdag als stembureau gaat fungeren tijdens de verkiezingen voor de Provinciale Staten en de waterschappen, wordt een stemhokje opgebouwd. © ANP

Wat mag wel en wat mag niet in het stemlokaal?

StatenverkiezingenStemgerechtigden kunnen woensdag hun stem uitbrengen voor Provinciale Staten en de waterschappen. Voor de inrichting van het stembureau en voor het uitbrengen van stemmen gelden tal van regels. Wat mag wel en wat mag niet in het stemlokaal?

Wel: foto in het stemhokje

Een kiezer mag een foto van zichzelf maken in het stemhokje. De Kiesraad is kritisch over zulke stemfies, omdat de reden voor het maken van zo’n foto zou kunnen zijn dat iemand zijn stem voor geld heeft verkocht en daar bewijs van moet laten zien. Aan de andere kant is het maken van stemfies aantrekkelijk voor jongeren, die juist van harte welkom zijn bij verkiezingen. Na wat discussies sinds de stemfie in 2014 opdook, is besloten dat het mag.

Niet: partijposters

Bij elke verkiezing zijn er stemlokalen waar partijposters blijken te hangen, of vlaggen van buitenlandse politieke partijen, of kranten met duidelijk zichtbare advertenties van partijen. Dat mag niet; een stembureau moet neutraal zijn ingericht.

In de directe omgeving van het stembureau mag wel reclame gemaakt worden. De gemeente checkt in hoeverre dat toelaatbaar is. Om volmachten vragen is niet toegestaan. Dat laatste heet ronselen en is strafbaar.

Niet: met een ander het stemhokje in

Een stemmer moet vanwege het stemgeheim alleen het stemhokje in. Hiermee wordt ook voorkomen dat iemand wordt gedwongen ergens op te stemmen. Alleen mensen met een lichamelijke beperking en blinden en slechtzienden mogen worden geholpen.

Niet: kinderen mee het stemhokje in

Een kind mag niet mee het stemhokje in. Alleen als iemand een baby of een kindje tot drie jaar bij zich heeft kan hij of zij wel toestemming vragen aan de voorzitter van het stembureau, omdat kinderen op deze leeftijd geen invloed op het stemgedrag kunnen hebben.

Niet: gordijnen voor het stemhokje

Er mogen geen gordijnen hangen voor het stemhokje, omdat zichtbaar moet zijn wat een kiezer in het hokje doet.

Eisen stemlokaal

In het stemlokaal moet een tafel en een aantal stoelen staan voor de stembureauleden, een stembus en een of meerdere stemhokjes. De tafel moet op voldoende afstand van de hokjes worden gezet, zodat een kiezer voldoende privacy heeft. De kiezers mogen niet achter de tafel komen, maar ze moeten wel kunnen zien wat de stembureauleden doen.

1x vergissen

Wie zich heeft vergist en een verkeerd hokje heeft roodgekleurd, mag éénmaal een nieuw stembiljet vragen. Het ‘verkeerde’ stembiljet wordt ingenomen en onbruikbaar gemaakt, maar wel bewaard. Deze biljetten gaan ’s avonds terug naar het centrale stembureau. Een kiezer mag ook helemaal geen hokje inkleuren. Dat geldt als een blanco stem.

Meenemen: stempas en legitimatie

Een stemgerechtigde moet zijn stempas meenemen naar het bureau en moet zich kunnen legitimeren met paspoort, identiteitskaart of rijbewijs. Omdat waterschappen zich uitstrekken over gemeente- en provinciegrenzen, kan het zijn dat een stemmer bij een bepaald bureau niet kan stemmen voor het waterschap waar hij bij hoort. Gemeenten als Amsterdam, Rotterdam en Arnhem vallen zelfs onder het werkgebied van drie waterschappen. De kiezer wordt doorverwezen naar het juiste lokaal.