Volledig scherm
© Dreamstime

Hoe drie sportvissers het slachtoffer werden van mist

Wat is er gebeurd met de verongelukte Brabantse vissers op de Oosterschelde? Alles wijst erop dat ze slachtoffer werden van een gevaarlijk natuurverschijnsel: mist. Gelukkig raken we dat verraderlijke weertype steeds meer kwijt.

Mist levert prachtige foto's op met mysterieuze contouren, die nooit zijn wat ze lijken. Bijgelovigen zien al eeuwen verschijningen in flarden mist: witte wieven, heksen en geesten die je voor altijd kunnen laten verdwijnen als je verdwaalt. Mist is synoniem voor gevaar.

Wie wil weten hoe gevaarlijk, moet in Breda zijn. Bij afslag Prinsenbeek vielen in 1972 dertien doden in een kettingbotsing op de A16. Een paar kilometer verderop was het in 1990 weer raak: acht doden nadat een vrachtautochauffeur in een mistflard was gereden en vol op de rem ging. En uiteraard staat ook de kettingbotsing op de A58  in 2014 nog op ieders netvlies gegrift. Twee mensen kwamen om het leven, 23 personen werden gewond naar het ziekenhuis gebracht, 150 voertuigen waren bij de kettingbotsing betrokken.

Ook afgelopen zaterdag lag er een dikke mistdeken over het land én het water. De Belgische sportvisser Danny Ketels vertelt op Omroep Zeeland hoe hij de drie sportvissers uit Heeze sprak voordat zij met hun bootje eropuit trokken. ,,Het zicht was minder dan tien meter'', zegt Ketels. Hij wilde met andere leden van zijn sportvisvereniging met vier boten gaan vissen bij Breezand. Een van die boten had een radar. ,,We hebben ze nog voorgesteld met ons mee te varen. Dan ben je nog net iets veiliger dan wanneer je alleen vaart.''

Quote

We hebben ze nog voorgesteld met ons mee te varen. Dan ben je nog net iets veiliger dan wanneer je alleen vaart

Danny Ketels

Oriëntatie

Het voorstel werd niet aangenomen. Even later zag Ketels de drie in de mist verdwijnen. Twee van hen zijn inmiddels dood teruggevonden: een 79-jarige man en zijn 51-jarige zoon. De zoektocht naar de derde opvarende, een man van 67, gaat vandaag verder.

Ketels vermoedt dat ze in de mist de oriëntatie kwijtraakten en te dicht bij de Oosterscheldekering terechtkwamen. Daar zou het mis zijn gegaan. ,,Ik voel me hier verschrikkelijk bij. Zelf zal ik nooit meer gaan vissen als het mistig is.''

Schipper Johannes Post van de Koninkijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNMR) weet uit gesprekken met familie van de slachtoffers dat het drietal vaker voor de kust tussen Westkapelle en Domburg viste op wijting. ,,Als je goede apparatuur hebt, is het op zich geen probleem met mist het water op te gaan. Al zijn het niet de meest fijne momenten, weet ik uit ervaring. Maar ook als je radar hebt, moet je weten wat de beperkingen van de apparatuur zijn.''

Smartphone

Quote

Je bent zonder apparatuur snel gedesoriënteerd als je de oever niet meer ziet

Wilfred Janssen, Weerplaza

Mist is te voorspellen; er wás zaterdag voor gewaarschuwd. Misschien vertrouwden de Brabanders dat de techniek hun boot veilig door de mist zou loodsen. De smartphone vertelt tot op de meter nauwkeurig waar de boot is. Op watersport-apps is elke boei gemarkeerd en de diepte van het water is tot de decimeter op de digitale waterkaart aangegeven. Wat kan je gebeuren? ,,Heel veel. Je bent zonder apparatuur snel gedesoriënteerd als je de oever niet meer ziet'', zegt meteoroloog Wilfred Janssen van Weerplaza.

Mist komt minder voor dan vroeger. Dertig jaar geleden turfde het KNMI in De Bilt nog zo'n 80 dagen mist per jaar, tegenwoordig nog maar 40. Mist ontstaat als vochtige lucht snel afkoelt en er onvoldoende wind is. Watermoleculen condenseren dan op een minuscuul stofje, meestal een roetdeeltje, in de lucht en zweven verder als druppeltje.

,,Een paar decennia geleden spraken we over 'november mistmaand', maar de lucht is veel schoner dan vroeger en met minder fijnstof in de lucht is er dus minder vaak mist. Ook het aantal dagen met dichte mist, met minder dan 200 meter zicht, halveerde van 30 naar 15 dagen.'' zegt Janssen. ,,Stof in de lucht is ook de reden dat het met oud en nieuw vaak mistig wordt.'' De straten hangen dan vol met kruitdamp én mist. Het water in de lucht heeft dan ontelbaar veel vuurwerkstofdeeltjes om op te landen.

Mistflarden kunnen nog steeds uit het niets opdoemen. ,,Die zijn het gevaarlijkst'', weet Rob Stomphorts van Veilig Verkeer Nederland. ,,Het overvalt je als je erin rijdt. Je voelt je meteen onzeker, want je weer niet waar de auto voor je is, én je weet niet of degene achter je je nog wel ziet.''

Buienradar

Mist is letterlijk en figuurlijk het ongrijpbaarste van de natuurverschijnselen. We hebben er geen controle over. Buienradar geeft tot op de millimeter nauwkeurig de neerslag weer. Windkracht wordt gemeten. Gladde wegen worden met zout bestrooid voor het licht wordt. Donkere wegen worden verlicht. En als we 112 bellen, is de hulp nabij.

Maar bij mist resten op het water slechts de misthoorn en op de weg mistlampen om anderen te laten weten dat we er zijn. Wie achter het stuur stapt in dichte mist, heeft grenzeloos vertrouwen in andere weggebruikers maar leeft ook met de bange hoop dat zij óók snelheid minderen.

Naarmate de lucht schoner wordt, blijft het aantal mistdagen dalen, maar helemaal mistvrij wordt het nooit. Er is altijd van nature stof in de lucht aanwezig. ,,In deze tijd van het jaar, als het 's nachts afkoelt en de lucht is vochtig, kun je nog steeds witte banken krijgen'', zegt Janssen.

Niet meer gewend

Quote

Bij mist moet je het zelf doen

Arnoud Broekhuis, ANWB Verkeerscentrale

Misschien dat we niet meer gewend zijn aan de gevaren van mist nu die minder vaak voorkomt. Arnoud Broekhuis van de ANWB Verkeerscentrale: ,,Afgelopen jaren hadden we opvallend weinig mist. Nu loopt het weer een beetje op. Maar dat het echt helemaal dicht zit, is niet vaak meer het geval. Mistbanken blijven heel gevaarlijk.''

Wie zich onaantastbaar voelt in zijn auto vol geavanceerde techniek en gas geeft of er niets aan de hand is, maakt een kapitale fout. ,,Bij mist moet je het zelf doen. Al die technische hulpsystemen in je auto helpen ook niet meer. Als wij en het KNMI waarschuwen, handel er dan naar. Blijf thuis als het niet gaat en als je gaat: minder snelheid en zorg dat je verlichting in orde is.''