Volledig scherm
© Flos Vingerhoets

Vermoeide lijsttrekkers: papa Jesse kan eindelijk dagje mee naar strand

Jesse Klaver waait uit aan zee. Marianne Thieme blijft thuis bij man en kinderen. De lijsttrekkers smeekten verkenner Edith Schippers om een vrij weekeinde, na de slopende campagne. Hoe moe zijn ze en hoe gevaarlijk is dat? 

Hij heeft nog nooit een verkiezingsfolder in de handen van een potentiële kiezer gedrukt. ,,En daar voel ik me nog altijd prettig bij,’’ zegt Hans Wiegel met een grijns die je door de telefoon kunt horen.

De oud-voorman van de VVD gelooft niet in folderen. ,,Daar win je geen enkele stem mee.’’ Zijn wijze van campagnevoeren, in de jaren 70 en 80, zag er heel anders uit dan wat we de afgelopen weken gezien hebben. ,,Ik bereidde me goed voor op de debatten, ik sprak zo nu en dan een zaal met mensen toe en dat was het dan wel.’’

Fijne dikke sigaar

De enorme vermoeidheid na de campagne, waar zijn opvolgers veertig jaar later over klagen, komt hem niet bekend voor. Maar: ,,Het is wel zo dat ik het weekeinde na de verkiezingen graag onze automobiel inpakte en met mijn vrouw naar ons boerderijtje in het noorden van Friesland reed. Nog achter Dokkum, aan het Lauwersmeer. Daar gingen we dan, in onze Peugeot vijfduizendzoveel diesel. Dat ging van - ik zal het even voordoen - bom-bom-bom-bom-bom. Dat ding kon niet sneller, daar werd je vanzelf rustig van.

,,In Friesland deden we niets. Ja, goed eten en flink drinken in het dorp, met zo’n fijne dikke sigaar erbij. En dan rustig met de auto terug over die smalle boerenweggetjes. Ja, ondanks die alcoholische dranken die we hadden genuttigd. Probleemloos hoor, dat deed je toen gewoon.’’

Quote

Wij reden altijd naar Friesland in onze oude diesel. Bom-bom-bom-bom-bom, daar werd je vanzelf rustig van

Oud-VVD-voorman Hans Wiegel

Huilen

Bij alle lijsttrekkers bespeurde Wiegel de afgelopen weken vermoeidheidsverschijnselen. ,,Ik zal niet zeggen bij wie ik dat het meeste zag, anders gaan ze nog huilen. Zelfs bij onze minister-president nam ik waar dat zijn ogen wat kleiner werden. Maar dan was Mark Rutte verreweg nog de meest frisse van het stel. Ik belde hem donderdagochtend op om het resultaat te bespreken en hij was nog altijd scherp en monter.’’

Rutte en de andere politiek leiders hebben verkenner Edith Schippers gesmeekt om een vrij weekeinde, na een uitputtende campagneperiode. Twee dagen slapen, het gezin, sporten; in elk geval geen politiek. Niet alleen voor de verliezers, ook de winnaars snakken even naar een andere tijdsbesteding. GroenLinks-leider Jesse Klaver hoopt dat hij ondanks de sombere weersvoorspellingen even met zijn jonge gezin naar het strand kan. Marianne Thieme (Partij voor de Dieren) blijft thuis. ,,Dit weekeinde ga ik heerlijk thuis doorbrengen bij mijn man en kinderen. Een andere werkelijkheid, meer in het nu.’’

Wiegel, grinnikend: ,,Als ze een leuke man heeft kan ik me daar van alles bij voorstellen.’’

Ochtendprogramma's

,,Het is natuurlijk onzin om te denken dat de lijsttrekkers niet aan het werk zijn deze dagen,’’ oordeelt voormalig LPF-leider Mat Herben. ,,Ze zullen best een ochtendje uitslapen, maar ze krijgen dit weekeinde allemaal analyses van de verkiezingsuitslag voor hun kiezen, overleggen over hun onderhandelingsstrategie, zetten de tactiek op papier. Eigenlijk begint het nu pas. Zo’n campagne, dat is gewoon een kwestie van ondergaan, goede keuzes maken en flexibel zijn. Niemand ligt er wakker van als je een halfuur later in Bergen op Zoom arriveert om op het marktplein te gaan folderen. Maar nu, in de formatiegesprekken, komt het echt op de scherpte aan. Toen wij in 2002 in het kabinet kwamen, voelde ik de adrenaline letterlijk wegvloeien toen het kabinet met de koningin poseerde bij het paleis. Om na een halfuur terug te keren toen het gelazer rond het aftreden van onze staatssecretaris Bijlhout begon.’’

Waar Herben zich echt over verbaasde de afgelopen campagne, waren de vele vroege optredens van de kopstukken. ,,Die ochtendprogramma’s zijn fnuikend. Maar je zag en hoorde ze echt overal. Bij Goedemorgen Nederland, vanaf half zeven bij BNR, bij Edwin Evers, in de ochtendprogramma’s op de publieke radiozenders: elke ochtend. Doodvermoeiend.’’

Quote

Die ochtendprogramma’s zijn fnuikend. Maar je zag en hoorde ze echt overal

Oud-LPF-leider Mat Herben

Cold Turkey

Vaak klinkt de waarschuwing dat het wegvallen van hevige stress kan leiden tot ziekte en zelfs hartproblemen. Roland van Kimmenade, cardioloog in het Radboudumc in Nijmegen, is nog nooit een studie tegengekomen waarin dat verband wetenschappelijk werd aangetoond. ,,Zeker geen hartklachten. Te veel stress is natuurlijk nooit goed, maar nooit is bewezen dat het gevaarlijk is als die ‘cold turkey’ wegvalt. Ik ken de verhalen van mensen die klagen dat ze altijd ziek worden op het moment dat ze eindelijk vrij zijn na een periode van drukte op het werk. Volgens mij heeft het er meer mee te maken dat ze nog even doorwerken in hun vrije tijd om alle werktaken af te krijgen. Dat wil het lichaam dan niet meer, dat gaat sputteren.’’

De arts raadt de politiek leiders aan deze dagen vooral lekker te doen wat ze zelf willen. Mat Herben tipt het ‘strelen van de zintuigen’. ,,Als ik nog een partij had geleid zou ik nu zeker naar een klassiek concert of de opera gaan.’’

En Hans Wiegel? Wat is zijn ultieme advies aan zijn oud-collega’s voor dit eerste campagneloze weekeinde? ,,Folderen! Wie nu nog een politicus treft in een winkelcentrum, zal denken: dat is kras, ze staan er nog steeds. En dan win je er wellicht wél stemmen mee.’’

Bekijk hieronder de verkiezingsuitslagen terug.

  1. ‘Zeepaarden’ te water bij de Maasvlakte

    ‘Zeepaarden’ te water bij de Maasvlakte

    Wie denkt aan zeepaarden, heeft waarschijnlijk een klein, gracieus onderwaterdiertje in gedachten. Maar vanmiddag aan het strand bij de Tweede Maasvlakte gingen heuse trekpaarden getooid met sleepnetten het water in. Strandwandelaars van jong tot oud keken gebiologeerd toe hoe de edele dieren voor de vangst van garnalen, haringen en nog veel meer het woeste zilte zeewater betraden. Toneelschrijver Simon Weeda, die altijd gefascineerd is geweest door de relatie tussen mens, dier en natuur, wil de oude traditie, waarbij vissers en boeren de handen ineensloegen om een extra zakcentje te verdienen, nieuw leven inblazen.