Klas van 2000: Journalistiek onderzoek naar uitstroom hoogopgeleiden Zeeland

Klas van 2000Het is al jaren een groot probleem in Zeeland. Na het behalen van hun middelbare schooldiploma verlaten bollebozen de provincie voor een vervolgstudie. Slechts een klein deel van hen keert ooit nog terug naar hun wortels. In ‘De Klas van 2000: waar zijn ze gebleven?’ zocht de PZC uit hoe het zit met de gevreesde leegloop.

Waarom verlaten veel hoogopgeleiden Zeeland, waarom kiezen anderen er juist voor om terug te komen en wat zijn nu eigenlijk de exacte cijfers die deze trend onderbouwen? Het zijn allemaal vragen die verslaggevers Theo Giele en Cornelleke Blok zich stelden tijdens het maken van de speciale bijlage - van maar liefst 24 pagina’s - dinsdag 23 december bij de PZC.

Lees verder onder de foto

De Klas van 2000: waar zijn onze vwo'ers gebleven?
Volledig scherm
De Klas van 2000: waar zijn onze vwo'ers gebleven? © Ernesta Verburg

Maandenlang onderzoek

De verslaggevers hebben maandenlang gewerkt aan ‘De Klas van 2000’. Uitgangspunt was een lijst met 538 namen van vwo’ers die in het jaar 2000 eindexamen deden. ,,Die zijn we een voor een gaan opsporen. Via sociale media, oproepjes in de krant en telefoontjes  naar mensen met dezelfde familienaam in hun toenmalige woonplaats.”

Quote

We slaagden erin 85 procent van de Zeeuwse vwo’ers uit 2000 te achterha­len

Theo Giele, Algemeen verslaggever PZC

Waarom er specifiek is gekozen op het jaar 2000? ,,We mikten op mensen die de grote keuzes in het leven wel zo’n beetje gemaakt hebben. Van mensen in de 30 kun je in zijn algemeenheid zeggen: die zijn definitief een bepaald pad ingeslagen. We hebben nog gekeken of er aannemelijke verschillen waren met de lijst uit 2005. Maar uit een eerste grove schatting bleek van niet. Dus kozen we de oudste lichting.”

85 procent achterhaald

Theo en Cornelleke rapporteerden alle resultaten in een gezamenlijk Excelbestand. Samen achterhaalden ze zo’n 85 procent van de vwo’ers uit 2000. Ruim voldoende om een representatief beeld te kunnen schetsen. ,,We konden er nog meer herleiden, maar degenen die hun functie al lang niet hadden aangepast, hebben we niet meegeteld. Omdat we niet zeker wisten of de informatie up-to-date was.”

Bijna de helft van de vwo’ers uit 2000 kreeg per mail het verzoek om mee te werken aan een enquête. Daarin werd onder andere gevraagd naar hun beweegredenen om wel of niet weg te gaan uit Zeeland en of zij overwogen die keuze in de toekomst nog bij te stellen. ,,Met behulp van de reacties hoopten we meer toelichting te kunnen geven op de cijfers. Op een grotere schaal dan de losse interviews die we hebben gehouden”, legt Theo uit. 

Conclusies zijn ‘goud’

Quote

De meerder­heid van de responden­ten piekert er niet over om ooit nog terug te komen

Theo Giele, Algemeen verslaggever PZC

En de conclusies zijn interessant. Zo interessant zelfs dat de Provincie Zeeland de uitkomsten ‘goud’ noemt. De feiten waren nog nooit zó helder uitgezocht. ,,De algemene tendens was dat werk heel erg bepalend is voor het besluit om Zeeland definitief te verlaten. Mensen die overwegen terug te komen, zouden dat ook alleen doen als ze een baan in de provincie vinden. Dat is echt een struikelblok”, aldus de PZC-journalist.

,,Verder viel het op dat als mensen terugkeren, zij dat vaak doen op het moment dat zij óf kinderen krijgen, óf wanneer bijvoorbeeld hun ouders mantelzorg nodig hebben”, benoemt Theo. ,,Maar eerlijk is eerlijk: de meerderheid van de respondenten gaf aan hier niet bewust over na te denken, of piekert er niet eens over om ooit nog terug te komen. Ze zijn inmiddels geworteld op hun huidige woonplaats.”

Van thuisblijvers tot expats

Nu de feiten op tafel lagen, volgde het nodige schrijf- en reportagewerk. Er moesten interessante verhalen komen om de bijlage mee aan te kleden. ,,Op basis van de uitkomsten maakten we verschillende categorieën: blijvers, terugkeerders, forenzen, expats en een groep van zeven mensen uit dat afstudeerjaar die allemaal bij DOW werken. Binnen deze categorieën zochten we mensen die we konden interviewen.”

Het grootste deel van de bijlage is dan ook gevuld met deze gesprekken. ,,Er komen heel veel mensen aan het woord. Twee of drie interviews zou bij zo’n omvangrijk onderzoek een beetje karig zijn; dan dekt het niet de hele lading. Nu hebben we in elke categorie wel een bijzonder verhaal gevonden. Al die interviews geven een gezicht aan de uitkomsten van ons onderzoek. En voor een extra representatief beeld zochten we mensen verspreid over de provincie. Zowel mannen als vrouwen. ”

‘Achterblijvers maken zich zorgen’

Zo is er een vrouw uit Groede, die letterlijk naast het huis woont waar ze zelf opgroeide. Die de provincie enkel verliet voor haar opleiding en daarna direct terugkeerde. En een tweeling uit Kloosterzande die altijd in het dorp is blijven wonen en tijdens de studie elke dag naar het HZ in Vlissingen reisde. Maar er zijn ook een heleboel Zeeuwen aan de andere kant van het spectrum. Die in verre oorden wonen, zoals Nepal en Rio de Janeiro.

Quote

Een achterblij­ver vertelde dat ze haar kleinkinde­ren graag vaker wilde zien

Theo Giele, Algemeen verslaggever PZC

Het interview dat Theo het meeste is bijgebleven, is dat met een moeder van vijf kinderen die allemaal weg zijn uit Zeeland. ,,Ik kreeg haar aan de lijn toen ik op basis van de achternamen aan het zoeken was naar de oud-vwo’ers. Zij wilde wel vertellen wat de uitstroom doet met de achterblijvers. Met de ouders. Die zich zorgen maken over de toekomst, die vrezen dat de afstand moeilijker te overbruggen wordt naarmate ze ouder worden en die de kleinkinderen graag vaker zouden zien.”

‘Dit onderwerp raakt iedereen’

Verder vroeg Theo gedeputeerde Jo-Annes de Bat zijn licht te laten schijnen over het onderzoek. ,,Om te schetsen wat voor problemen dit de provincie oplevert. Zij kunnen belangrijke vacatures, zoals die van een ggz-psycholoog, bijvoorbeeld niet opvullen. Volgens De Bat is dat niet enkel op te lossen door een simpele vacature online te zetten, maar moeten de voordelen van wonen in Zeeland meer worden benadrukt: er is hier geen spits en je kunt na je werk nog even naar het strand.”

De uitstroom raakt iedereen in Zeeland, zo stelt Theo. En dat is ook precies de reden dat PZC het onderwerp uitgelicht. ,,De tendens dat veel hoogopgeleide Zeeuwen de provincie verlaten was allang bekend, maar door de getallen en beweegredenen eens grondig te onderzoeken, kunnen we er als krant dieper op ingaan. Juist nu, omdat veel Zeeuwen in deze periode naar ‘huis’ komen om Kerstmis samen te vieren. En zo hebben onze lezers meteen wat extra te lezen tijdens de feestdagen.”

Lees alle verhalen van De Klas van 2000 op pzc.nl/klasvan2000.

  1. Lezers steunen krantenbezorgers: “Stroopwafels aan de deur als blijk van waardering”
    Achter de Schermen

    Lezers steunen krantenbe­zor­gers: “Stroopwa­fels aan de deur als blijk van waardering”

    In Nederland staan elke dag 6000 bezorgers bij het krieken van de dag op om de kranten van DPG Media te bezorgen bij de abonnees. Dat klepperen van de brievenbus is in het dagelijks leven voor veel mensen een vaste waarde en een belangrijk onderdeel van hun ochtendritueel. Opstaan, douchen, ontbijten, mét een verse krant. Zo zijn we dat gewend. Nu het coronavirus Nederland heeft lamgelegd, is de rol van de krantenbezorger nóg belangrijker geworden. De krant is voor veel abonnees een anker, een houvast. En alle zeilen worden bijgezet om die ‘huisvriend’ te blijven bezorgen.