Volledig scherm
Mark Verhage uit Oostburg checkt data op een veld met wintergerst. © Ernesta Verburg

Een boer kan niet meer zonder data

De boer wordt dataspecialist. Satellietbeelden, hyperspectraal beelden die vliegtuigen van akkers maken, camera’s en sensoren op tractoren en machines. Ze leveren een schat aan informatie. Mits goed vertaald kan de akkerbouwer zo efficiënter, duurzamer en – als het goed is – goedkoper gewassen telen.

Frank Balkenende

In 1932 verscheen Brave New World. Het sciencefiction boek van Aldous Huxley schetste een wereld die wordt beheerst door technologie en rationalisme. Bijna een eeuw later is dat precies aan de hand in de landbouw. Cyber-technieken moeten leiden tot duurzame teelten en een beter beheer van de bodem. Want de verarming van de vruchtbare Zeeuwse klei is één van de grootste kopzorgen in boerend Zeeland, zegt akkerbouwer Mark Verhage (35) uit Oostburg.

Pionier

Met zijn blauwe overall oogt Mark nog wel als een klassieke akkerbouwer. ,,Je wordt snel vies als je sleutelt aan landbouwmachines. Dan is zo’n overall makkelijk.’’ Mark geldt als één van de gps-pioniers in akkerbouwend Zeeuws-Vlaanderen. Geen wonder, want zijn eerste baan was RTK GPS-specialist bij een bedrijf in Noord-Holland. RTK staat voor Real Time Kinematic. ,,RTK GPS is de meest nauwkeurige vorm van het global positioning system. Je praat over afwijkingen van maximaal 1 tot 2 centimeter.’’

Volledig scherm
De tractorcabine is een digitaal werkstation geworden. © Ernesta Verburg

 Bedrijfseconomie

Marks loopbaan wijkt ook van de scholing van de gemiddelde boerenzoon. ,,Na vmbo motorvoertuigentechniek volgde ik mbo metaalbewerking. Ik sleutelde graag. Daarna ging ik door naar het hoger agrarisch onderwijs, maar koos agrotechniek en bedrijfsmanagement. Geen akkerbouw dus. Tegenwoordig ben als je boer meer boekhouder, dus bedrijfseconomie leek me een zinvolle keuze. Mijn vader vond het prima: ‘het boeren leer je toch in de praktijk, zei hij’.’’

Zijn stage voerde hem naar een gps-bedrijf. ,,Mijn afstudeeropdracht was het aansturen van zowel de tractor als werktuigen via gps. Dat was een succes. Het bedrijf staat nog steeds bekend om zijn dubbele gps-besturing van tractor en landbouwmachine die er achter hangt. Beide rijden dan kaarsrecht. Vooral vanuit de biologische landbouw was er interesse, omdat boeren er heel nauwkeurig mee kunnen zaaien en schoffelen.’’

Wat zijn de voordelen van dubbele gps? ,,Je hebt minder overlap, want je rijdt niet voor een deel over de vorige werkgang heen. Je kunt makkelijker en rustiger je werk doen. Zelfs ’s nachts kun je je land bewerken.’’

Vliegtuigen

Precisielandbouw gaat een stap verder. Vliegtuigen gingen in het Zeeuwse project Hightech Sensing de lucht in om uit alle hoeken beelden van akkers te maken. Aan de hand van de scans kunnen boeren taakkaarten maken, waarmee ze, in combinatie met sensoren op de grond en op machines, het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en mineralen nauwkeurig kunnen doseren. Ook satellietbeelden worden gebruikt, maar als het bewolkt is, leveren die onbruikbare beelden.

Satellietbeelden

Mark, die in 2015 het 115 hectare grote bedrijf van zijn vader overnam, werkt vooral met satellietbeelden die hij vertaalt naar taakkaarten voor zijn velden. ,,Voor je gaat bemesten of spuiten, moet je eerst weten wat er op je perceel aan de hand is . Daarvoor gebruik je data. De kunst is die goed te interpreteren, al zijn er steeds meer bedrijven die dat van boeren kunnen overnemen. Ik ben begonnen met vliegtuigbeelden. In het project kwam naar voren dat negen van de tien kwesties te maken hebben met de bodem. Daardoor kan op de ene plek de groei goed zijn en op de andere plek minder. Met die kennis kun je plaatspecifiek mest en gewasbeschermingsmiddelen toedienen. Ik kwam erachter dat er op internet gratis satellietbeelden en data te vinden zijn. Ik ben toen gestopt met vliegtuigbeelden.’’

Opbrengstmetingen

Dat zijn basisgegevens. Mark wil toe naar opbrengstmetingen. ,,Je wilt het liefst tijdens de oogst meten wat de opbrengst is op een bepaalde plek op je akker. De eenvoudigste manier is meetapparatuur installeren op een combine en een rooier. We hebben al een gewichtsmeting op de aardappelrooier, maar als er in een natte oogstperiode veel kluiten aan de aardappelen zit, is dat een grof cijfer. We werken ook met gps op de spuitmachine en de aardappelpootmachine. Daarmee kan ik per plek de hoeveelheid doseren.’’

Ondanks de hoge investeringen verhoogt precisielandbouw nog niet echt het rendement, vindt Mark. ,,Het kost nu nog geld, maar dat kan over vijf jaar anders zijn. Steeds meer gewasbeschermingsmiddelen worden verboden. Daarnaast wordt de bodem wordt steeds armer omdat we minder mest toedienen. De enige manier om rendabel te blijven boeren, is precisielandbouw. Ik heb daarom nieuwe bemestingsmachines gekocht waarmee ik plaatsspecifiek mest kan toedienen.’’

Quote

Je wilt het liefst tijdens de oogst meten wat de opbrengst is op een bepaalde plek op je akker.

Mark Verhage, Akkerboiuwer

Precisielandbouw maakt wel een opmars. In het begin kost het tijd en energie, later wordt het gemeengoed, zegt Mark. Waar staat de akkerbouw over tien jaar? ,,Alles gaat razendsnel nu. Voor de zelfrijdende tractor, die je al in de fruitteelt ziet, zijn de Nederlandse akkerbouwbedrijven te klein, denk ik. Dat is meer iets voor Amerika. Wel zal er een omslag plaatsvinden naar biologische landbouw. Veel boeren zijn de beperkingen die Brussel oplegt zat. Straks verdwijnt bijvoorbeeld de fillercoating op suikerbieten. Dan moeten we zes keer meer spuiten op de bieten. Het gevolg: er gaan meer insecten dood. Dat lijkt ons niet de goede weg.”

PZC gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement