Volledig scherm
Erwin (l.) en zijn zoon Martin smeden het ijzer als het heet is. © Ernesta Verburg

De Groosmannen zijn al eeuwen smid

De Zeeuwse taele verwatert, jongeren trekken weg en butendiekers strijken hier neer. De provincie verandert, maar tegelijkertijd lijkt het Zeeuwse sentiment sterker dan ooit. Vandaag deel twee van de serie ‘100% Zeeuw’: bestaat de echte Zeeuw wel? We vragen het de Groosmannen.

Het gebeurde nog niet zo lang geleden in IJzendijke. Op een stokoud aambeeld vlijde een schone dame haar welgevormde zitvlak neer. Het leverde stoute plaatjes op. ,,Ze komen wel eens vaker voor een fotoshoot. Aanstaande bruidsparen bijvoorbeeld. In dit geval betrof het een fotoreportage met een mooie dame. Daar hadden we natuurlijk geen bezwaar tegen’’, knipoogt de IJzendijkse siersmid Erwin Groosman (66).

Erwin is de huidige pater familias in een dynastie van dorpssmeden. ,,De zevende generatie alweer’’, klinkt het trots. Zijn zoon Martin (44) werkt mee in de VOF. En zijn zoons Rick (16) en Lars (13) worden momenteel klaargestoomd voor het ambacht. Aan bedrijfsopvolgers geen gebrek aan de Waterpoortstraat in IJzendijke. Straks hameren de jonkies op het aambeeld waarop het zweet van talloze Groosmannen gutste.

Volledig scherm

De geschiedenis van de Groosmannen is bijzonder en ook weer niet. Door de aderen van talloze Zeeuwen stroomt vreemd bloed. Tijdens de Gouden Eeuw was Nederland het Parijs van Europa. Uitvinders als Christiaan Huygens, de wegbereider van de moderne wetenschap, vormden een magneet voor buitenlandse geleerden en gelukszoekers. Ook erfrecht, honger, vervolging en oorlogen dreven mensen naar andere streken. Zo telt Zeeland een flink aantal inwoners dat afstamt van de protestantse Hugenoten die Frankrijk in de 17e eeuw ontvluchtten. Hun naam verraadt vaak hun afkomst: Passieux of Neuféglise. ‘Zuivere Zeeuwen’, geslachten die sinds de vroege Middeleeuwen hier wonen, nooit zijn verhuisd en het dialect machtig zijn, zijn schaars danwel onvindbaar.

Katholieken

Hoewel de Groosmannen al dik twee eeuwen plat West-Zeeuws-Vlaams klappen, was er in IJzendijke nooit een luchtig geklede mevrouw op het aambeeld gaan zitten als Johannes Grossmann rond 1750 zijn Franse geboortestreek Lotharingen niet had verlaten. De reden kent Erwin niet. ,,De Grossmanns waren straffe katholieken, dus vervolgd werden ze niet.’’ Via omwegen belandde Grossmann rond 1780 in het net ingepolderde Hoofdplaat. Later verbasterde de naam tot Groosman. ,,Mijn overgrootvader kwam van Hoofdplaat. Hij begon rond 1860 een smederij vlakbij Watervliet (B). Hij had twaalf zoons en die zijn allemaal smid geworden, onder wie mijn grootvader. Hij begon op IJzendijke. Daar waren zeker vier smederijen van Groosmannen. Ja, die hadden toen nog volop werk voor de boeren.’’

Volledig scherm
Rick (l.) en Lars, de negende generatie Groosmannen die op het aambeeld gaat slaan. © Ernesta Verburg

Het wemelt van de Groosmannen in Zeeuws-Vlaanderen en Vlaanderen. Kijk maar eens in het telefoonboek van Sluis. ,,Allemaal familie’’, zegt Erwin. ,,Het zijn overwegend ondernemers. We zien elkaar zelden, maar we kopen wel bij elkaar. Als ik kleding nodig heb, ga ik naar Groosman in Sluis. Dan schaf ik voor drie jaar pakken aan. Ja, je moet je familie ondersteunen.’’

De smederij van Erwin en Martin oogt nog exact zoals grootvader Camiel Groosman haar in 1903 bouwde. Er was ook een uitspanning bij. ,,Dat was toen mode. Al heette het destijds afspanning, vanwege de paarden. Die span je af.’’ De combinatie bestaat nog steeds. Een kwart eeuw geleden kochten en restaureerden de Groosmannen de naastgelegen bierbrouwerij Cadsandria (anno 1889), waar ze feesten en partijen verzorgen en op vrijdag steevast stamtafel houden. Veel boeren komen er dan een pint drinken. Cadsandria? Dat klinkt naar Cadzand. ,,Klopt. Hier begint het land van Cadzand. Bij Biervliet ruikt het al naar het oosten!’’

Openluchtmuseum

Wie op het erf dwaalt, waant zich in een openluchtmuseum. Dat Anton Pieck-gevoel koesteren de eigenaren. Er wappert geen Zeeuwse vlag, wel de Zeeuws-Vlaamse! Hier vertoeven ze het liefst. Martin: ,,We werken bijna altijd, dus we zijn vaak op het bedrijf. We willen ook niet van het dorp weg. Hier kennen we de mensen, spreken we onze taal. Die binding is moeilijk te verwoorden. Ik heb wel eens klussen in de Randstad, maar dan moet ik me druk maken over waar ik kan parkeren. Ook gaat het er allemaal veel rapper. Wij kunnen daar niet tegen hè! En ABN is niet mijn sterkste kant, al schaam ik me er niet voor, hoor.’’ Erwin: ,,We zijn minder welbespraakt, daarom spotten ze in de stad ook sneller met ons: Hee, Zeeuws boertje!’’

De ‘mannen van staal’ zijn trots op hun identiteit, noemen zich ondanks het verdunde Franse bloed ‘echte Zeeuwen’. Vader en zoon: ,,Want dat zijn we. Harde werkers, ondernemend, nuchter en recht voor zijn raap. Echte Zeeuwse eigenschappen, denken we. Wel bourgondischer dan aan de overkant. Nee, nee, wij gaan hier nooit weg. Hier hebben we onze rust, de prachtige polders en de zee. Ruimte hè! En lekker onder elkaar. Dat vind je nergens. Belgen zijn echt anders. Die zijn drukker, wantrouwiger en ook gierig. Dat merk je op het terras. Fooien krijg je van Hollanders en Duitsers, niet van Belgen. Die vallen over een cent. Dat wist je niet hè!’’

Erwin en Martin houden Zeeuws erfgoed in stand. Ambachtelijk historisch smeedwerk van IJzendijkse hand vind je terug in talloze Zeeuwse dorpen en steden. ,,We restaureren nu de reling aan de Kaai in Sluis. Al die paaltjes gieten we ouderwets terug in met lood.’’ ‘Ouderwets’ is een deugd onder de Groosmannen. Handmade in IJzendijke, ze zijn er maar wat hroots op!

Beschrijf uw Zeelandgevoel!

 Waarom voelt u zich Zeeuw? Waarom is de band met de provincie zo sterk? Wat is, kortom, uw Zeelandgevoel? De krant is benieuwd naar uw verhaal! Schrijf het op (in maximaal 200 woorden) en stuur dat vóór 23 december naar mijnzeelandgevoel@gmail.com of per post naar 100% Zeeuw, Postbus 5046, 4380 KA Vlissingen.

PZC gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement

poll

Iedere Zeeuw zou een overlevingspakket moeten hebben

Iedere Zeeuw zou een overlevingspakket moeten hebben

  • Eens (60%)
  • Oneens (40%)
884 stemmen