Volledig scherm
100% Zeeuw

Beschrijf uw Zeelandgevoel!

Zeeuwse taele verwatert, jongeren trekken weg en butendiekers strijken hier neer. De provincie verandert, maar tegelijkertijd lijkt het Zeeuwse sentiment sterker dan ooit. Vandaag het eerste deel van de serie '100% Zeeuw'. ,,Dat gevoel een Zeeuw te willen zijn, is toch wel heel sterk.''

Het is een vertrouwd teken van trots. Langs de Molendijk in Yerseke hangt, bij de imposante villa van Dirk van der Jagt, sinds jaar en dag de Zeeuwse vlag in top. ,,De vorige was helemaal aan flarden gewaaid, waardoor ik even wat minder trouw ben geweest'', bekent hij. ,,Het is dus hoog tijd voor een nieuwe.''

Volledig scherm
Dirk van der Jagt: ,,Ik zou het liefst alleen maar Zeeuws praten." © Ernesta Verburg

Fier hijst hij het verse exemplaar naar boven. Van der Jagt - bekend van de gelijknamige handelsonderneming in pallets, kisten en platen - is volbloed Zeeuw en dat mag iedereen weten. Altijd in Yerseke gewoond en gewerkt en zéér gehecht aan de streektaal. ,,Dialect vind ik heel belangrijk. Ik zou het liefst alleen maar Zeeuws praten. Dat kan helaas niet altijd, omdat ik benauwd ben dat iemand me dan niet verstaat.''

Variant

Wie erop let, ziet het dundoek met de blauw-witte golven overal wapperen in de wind. En bezuiden de Westerschelde is dat vaak de Zeeuws-Vlaamse variant. We zijn Zeeuwen en dat willen we ook weten ook. De schroom om dat breed uit te dragen, tot buiten de grenzen van de regio, lijkt vrijwel verdwenen. Boerin Bertie benadrukte in Expeditie Robinson met een Hosternokke-pet haar bakermat. Isabel Provoost liet als finaliste van The Voice of Holland geen kans onbenut om te benadrukken dat ze zo trots is op waar ze vandaan komt. Niemand kijkt meer op van een Zeeuwse tatoeage. En de hausse aan streekproducten en Zeeuwse merchandise - van mokken tot onderbroeken - is nauwelijks nog te stuiten.

poll

Wie zich Zeeuw voelt, is het ook

  • Eens (69%)
  • Oneens (31%)
1185 stemmen

Naarmate de wereld kleiner wordt, groeit het bewustzijn van de eigen identiteit. En dat roept vragen op. Wat is dat Zeelandgevoel? Wat bindt ons? Mag je jezelf ook een echte Zeeuw noemen als je hier niet geboren bent, of is het een keurmerk dat nimmer naderhand in de wacht kan worden gesleept, een kansloze ballotage?

Freek de Jonge, die in zijn jeugd enkele jaren in de provincie heeft gewoond, trok vorige maand in het kader van de Week van het Zeeuwse Boek door de provincie met de vraag: 'Ben ik een Zeeuw?' Zijn antwoord was, uiteindelijk, een wedervraag: ,,Wat denk je zelf?"

Gerard van Keken uit Middelburg promoveerde in 2011 aan de Erasmus Universiteit Rotterdam op een onderzoek naar de identiteit van Zeeland. Daaraan werkten bijna 4800 inwoners van de provincie mee. Van hen beschouwde 85 procent zichzelf als 'Zeeuw', gemiddeld voor 87 procent. Bijna de helft voelde zich 100 procent Zeeuw. Leeftijd bleek nauwelijks van invloed op de scores.

Volledig scherm
Gerard van Keken bij Fort Rammekens, zijn favoriete Zeeuwse plek: ,,Zeeuwen vereenzelvigen zich heel sterk met de schoonheid van het landschap." © Ernesta Verburg

Verbonden

De Zeeuwen voelen zich zeer sterk verbonden met hun omgeving, stelde Van Keken vast. Ze zijn vooral gehecht aan de rust, het kustgevoel en de poldervergezichten. De strijd tegen het water heeft hen doordrenkt. En ze beschouwen zichzelf als nuchter, gelovig, spaarzaam, gezagsgetrouw, gastvrij, bescheiden en direct.

Het zijn clichés, beaamt Van Keken. ,,Daar wordt vaak badinerend over gedaan, maar het kenmerk van clichés is dat ze waar zijn. Dat gevoel een Zeeuw te willen zijn, is toch wel heel sterk, ook bij degenen die hier niet zijn geboren. Mensen willen, zeker nu de kerk hen steeds meer loslaat, vandaag de dag toch ergens bij horen. Dan is Zeeland relatief makkelijk. Dat schept ook niet zoveel verplichtingen.'' De omgeving is allesbepalend, stelt Van Keken. ,,Mensen vereenzelvigen zich heel sterk met de schoonheid van het Zeeuwse landschap: 'dit is mijn plek, hier hoor ik thuis'. Alles wat daar tegenin gaat, zoals de uitbreiding van vakantieparken, wordt dan ook als een bedreiging ervaren. Men denkt: daar gaat weer een mooi stukje weg.''

Geuzennaam

Lange tijd was 'Zeeuw' voor de buitenwacht een soort geuzennaam. ,,We werden toch vooral bekeken als plattelanders'', zegt Van Keken. ,,Dat is de afgelopen tien jaar behoorlijk veranderd, alleen al door Bløf, dat zeker met Concert at Sea geweldig aan de weg heeft getimmerd. Dat heeft allemaal bijgedragen aan een veel positiever gevoel over Zeeland in zijn algemeenheid.''

De klei gaat nooit meer van je schoenen. Ook al verlaten Zeeuwen de provincie, de band blijft sterk. De zussen Kim en Melanie van Zweeden, opgegroeid op Zuid-Beveland, zijn vanwege liefde en werk in Rotterdam beland. ,,Maar ik zal me nooit Rotterdammer voelen, want daarvoor ben ik veel te Zeeuws", zegt Kim van Zweeden. ,,Als ik de kans krijg naar Zeeland terug te gaan, ben ik hier weg.''

Sinds begin dit jaar maken de zussen naam met een digitaal platform: Groôs op Zeêland, met bijzondere reportages over de provincie. ,,Het is ontstaan uit heimwee. We zijn er zo trots op dat we Zeeuw zijn, maar misten nog een platform waar opmerkelijke dingen voor de fijnproevers worden belicht. We zien het vooral ook als een excuus om zo veel mogelijk naar Zeeland te gaan.''

Herkomst

Een gedeelde Zeeuwse herkomst blijkt vaak de beste binnenkomer, zegt Kim. ,,Een tijdje geleden stond ik in Rotterdam in de kroeg. Naast me aan de bar hoorde ik een jongen iets bestellen en ik wist meteen: dat is een Zeeuw. Dat hoor je gewoon. Dus ik riep: Zeeland! Die jongen begon te lachen. Hij was met een groep van een man of twintig uit de omgeving van Burgh-Haamstede. Ik was met een mix van Zeeuwen en Rotterdammers. We hadden in één klap twintig nieuwe vrienden erbij.''

 Waarom voelt u zich Zeeuw? 

Waarom is de band met de provincie zo sterk? Wat is, kortom, uw Zeelandgevoel? De krant is benieuwd naar uw verhaal! Schrijf het op (in maximaal 200 woorden) en stuur dat vóór 23 december naar mijnzeelandgevoel@gmail.com of per post naar 100% Zeeuw, Postbus 5046, 4380 KA Vlissingen.

poll

Mijn tuin is bijvriendelijk

Mijn tuin is bijvriendelijk

  • Eens (86%)
  • Oneens (14%)
580 stemmen