Bernie Sanders
Volledig scherm
Bernie Sanders © EPA

Sanders kan macht grijpen bij zwabberende Democraten

Een tweede politieke revolutie in de VS? Na de opkomst van Donald Trump op rechts is nu op links ook de Democratische partij in de greep van een buitenstaander die politieke gewoontes overboord gooit. Bernie Sanders wint terrein.

Bernie Sanders gaat bij de Democraten stevig aan kop in de strijd om de kandidatuur in de presidentsverkiezingen van november. Hij won afgelopen weekend opnieuw een voorverkiezing van de Democraten, nu in Nevada. Daar liet Sanders zien dat hij aantrekkingskracht heeft onder een brede groep Amerikanen. Hij won met flinke overmacht dankzij de steun van jongeren en latino’s, maar wist ook een flink groep oudere en zwarte kiezers aan zich te binden. Allemaal vallen ze voor zijn belofte het land drastisch te hervormen, kolossale ongelijkheid tussen arm en rijk aan te pakken en gezondheidszorg eindelijk toegankelijk te maken voor alle Amerikanen.

Macht

De voorverkiezingen duren nog lang – een winnaar kan tot in de zomer op zich laten wachten. Maar terwijl meer gematigde kandidaten onderling bekvechten over wie het meest geschikt is voor een vuile politieke strijd tegen Donald Trump, begint het erop te lijken dat Bernie Sanders de macht kan grijpen in de zwabberende Democratische partij. In alle drie de vroege voorverkiezingen haalde hij de meeste stemmen. De man die hem in Iowa en New Hampshire nog op de hielen zat, Pete Buttigieg, bereikte weinig in Nevada, een staat waar veel meer minderheidsgroepen wonen.

,,In Nevada hebben we zojuist een coalitie van verschillende generaties en rassen samengesteld die niet alleen gaat winnen in Nevada, maar ook dit land zal veroveren”, beloofde Sanders na zijn winst. ,,Ze denken dat ze deze verkiezingen gaan winnen door ons te verdelen op basis van huidskleur of afkomst of religie of seksuele geaardheid,” zei hij over president Trump en zijn aanhangers. ,,We gaan winnen omdat we precies het tegenovergestelde doen, we brengen mensen samen.”

Maar de partijtop is er niet gerust op. Sanders krijgt meer een meer politieke aanvallen te verduren. Buttigieg waarschuwde dat met Sanders aan het hoofd de partij weleens de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden kan verliezen. ,,Senator Sanders gelooft in een onbuigzame ideologische revolutie die de meeste Democraten buiten beschouwing laat, en niet te vergeten de meeste Amerikanen.”

Voormalig vicepresident Joe Biden, die in Nevada met een tweede plaats zijn campagne wat nieuw leven inblies, refereerde onder meer aan het feit dat Sanders zich ‘democratisch socialist’ noemt en als senator al decennia partijloos is. ,,Ik ben geen socialist, geen plutocraat. Ik ben een Democraat, en ik ben er trots op.”

Ruk naar links

De voornaamste kritiek: dat het onhaalbaar en onwenselijk is zorgverzekeraars te nationaliseren, zoals Sanders wil. Maar veel Democratische kiezers voelen juist wel voor zo’n ruk naar links. In Nevada was een meerderheid bijvoorbeeld vóór plannen om een door de overheid gerund ziekenfonds te starten.

Een behoedzame middenkandidaat, dat hebben ze vier jaar geleden met Hillary Clinton al geprobeerd, en dat leidde tot pijnlijk verlies. De enige manier om Trump te verslaan, is het idee, is met gedurfde voorstellen die ook mensen enthousiasmeren die zich vergeten voelen door de politiek. De geschiedenis leert dat het kan werken. Over Donald Trump werd vier jaar geleden ook gezegd dat hij als populistische buitenstaander nooit kon winnen.

Vooralsnog doet Sanders weinig moeite het gematigde, traditionele deel van de partij achter zich te krijgen. In een tweet op de verkiezingsdag in Nevada viel hij behalve Republikeinen ook de gevestigde orde in zijn eigen partij aan. ‘Ik heb nieuws voor hen: ze kunnen ons niet stoppen’,  schreef hij.

Twee mensen denken te kunnen profiteren van de chaotische richtingenstrijd onder Democraten: Vladimir Poetin en Donald Trump. Volgens Amerikaanse inlichtingendiensten probeert Rusland zich opnieuw te mengen in de Amerikaanse verkiezingen, en hebben de Russen net als in 2016 een voorkeur voor onruststokers Trump en Sanders. Trump op zijn beurt denkt makkelijk te kunnen winnen van een man die hij kan wegzetten als veel te extreme ‘socialist’. Hij stookt de onderlinge conflicten onder Democraten via zijn Twitter-account graag nog wat op. ‘Gefeliciteerd Bernie, en laat ze het niet van je afpakken!’