Volledig scherm
De Russische president Vladimir Poetin tijdens zijn speech, in maart vorig jaar, waarin hij zijn nieuwe superwapens toonde. © EPA

Rusland bekent nu toch: radioactieve straling fors hoger na geheimzinnige explosie

Bij de geheimzinnige explosie van een raketmotor op de Witte Zee is afgelopen donderdag inderdaad radioactieve straling vrijgekomen, bevestigden de Russische autoriteiten vandaag. Inwoners van het nabijgelegen dorp Njonoksa zijn dringend geadviseerd hun huizen te verlaten.

De nucleaire straling die vrijkwam bij de explosie was tot zestien keer hoger dan normaal is voor dat gebied, meldde het Russische meteorologische en milieuagentschap Roshydromet vandaag op zijn website. De gemeente Severodvinsk meldde vlak na het ongeluk op haar eigen site dat de straling er korte tijd tot 200 keer zo hoog was, maar verwijderde dat bericht al snel weer. Het Russische ministerie van Defensie repte met geen woord over nucleaire straling.

Volgens de Russische autoriteiten ging het donderdag mis tijdens een test van ‘een raketmotor’ vanaf een platform in de Witte Zee. Vijf nucleaire onderzoekers kwamen daarbij om het leven. Buitenlandse veiligheidsdeskundigen spraken na het ongeluk hun vermoedens uit dat Rusland een proef heeft gedaan met een door kernenergie aangedreven raket. Zo’n raket, met een klein kernreactortje aan boord, zou jarenlang door de lucht kunnen vliegen en zo het Amerikaanse raketschild kunnen omzeilen. 

Geheimhouding

Inwoners van het nabijgelegen Njonoksa zijn vandaag opgeroepen hun dorp te verlaten, vanwege de ‘werkzaamheden’ die in de buurt plaatsvinden na het raketongeluk. ,,We hebben een kennisgeving ontvangen over de geplande activiteiten van de militaire autoriteiten. In dit verband is de inwoners van Njonoksa gevraagd om het grondgebied van het dorp te verlaten vanaf 14 augustus”, aldus de gemeente Severodvinsk.

Medisch personeel dat na de ontploffing bijstand verleende, is volgens persbureau TASS naar Moskou gestuurd voor medisch onderzoek. Zij zouden verklaringen hebben getekend dat ze hun mond houden over dit incident. 

Jodiumpillen

De officieel gemeten pieken in straling lijken nog niet direct verontrustend. Ze zouden nog altijd lager liggen dan de straling waaraan passagiers van vliegtuigen worden blootgesteld op grote hoogte. Volgens Roshydromet maten zes van de acht meetstations in Severodvinsk een gammastraling die 4 tot 16 keer het normale achtergrondniveau van 0,11 microsievert bedroeg, met 1,78 microsievert per uur als uitschieter. De World Nuclear Association schat dat de stralingsdosis per uur tijdens een vlucht boven Noord-Amerika op ruim 9 kilometer hoogte 3 tot 4 microsievert bedraagt. 

Volgens Roshydromet daalden de stralingsniveaus op de zes meetstations binnen een half uur alweer sterk. Binnen 2,5 uur na het incident zouden ze weer vrijwel normaal zijn geweest. De havenstad Severodvinsk ligt zo'n veertig kilometer van het offshore testplatform waar de explosie plaatsvond. In Severodvinsk (190.000 inwoners), de havenstad Arkhangelsk (350.000 inwoners) en nabijgelegen dorpen gingen mensen na het ongeluk massaal op zoek naar jodiumpillen om zichzelf tegen radioactieve straling te beschermen

Of er gezondheidsrisico's zijn voor de lokale bevolking, is volgens Greenpeace  niet duidelijk. ,,De autoriteiten hebben nog niet genoeg informatie verstrekt over het hele spectrum van straling dat misschien is vrijgekomen. Ze moeten meer gegevens vrijgeven over het ongeluk voor we weten of de bevolking gevaar loopt’’, zei Rashid Alimov, hoofd van de energiecampagne van Greenpeace Rusland.

Buiten Rusland, onder andere in buurlanden Noorwegen en Finland, zijn sinds het ongeval geen abnormale hoeveelheden radioactieve straling gemeten. 

Wapenwedloop

Het mysterieuze incident lijkt olie op het vuur in de Koude Oorlog-achtige wapenwedloop die gaande is tussen Rusland en de VS. Uit het ongeluk blijkt dat de ontwikkeling van nucleaire superwapens, waar de Russische president Poetin anderhalf jaar geleden over opschepte, wellicht toch dichterbij is dan buitenlandse veiligheidsdiensten dachten. ,,Verontrustend’’, reageerde kernwapendeskundige Sico van der Meer gisteravond op deze site. ,,Zo’n raket is weer een graadje erger dan bestaande wapens. Hoe meer gevaarlijke wapens erbij komen, hoe instabieler de internationale veiligheidssituatie. En hoe groter de kans op escalatie.’’

De Amerikaanse president twitterde vannacht dat de VS ‘soortgelijke, maar geavanceerdere technologie’ als de Russische superraket (‘Skyfall’) bezit. Onzin, reageerde Poetin vandaag. Rusland zou, ondanks de mislukte test, ver voorop lopen. Poetin heeft ‘herhaaldelijk gezegd dat de Russische ontwikkelingen in dit gebied die van andere landen overtreffen, en tamelijk uniek zijn’’, aldus een woordvoerder van het Kremlin.