Volledig scherm
Veel kanalen in de dogenstad zijn drooggevallen en veranderd in een modderpoel © REUTERS

Hollen of stilstaan in Venetië: na extreem hoog waterpeil staan kanalen nu droog

updateNa het extreem hoge waterpeil dat Venetië in november vorig jaar trof, is momenteel sprake van precies het tegenovergestelde. Veel kanalen in de wereldberoemde Italiaanse dogenstad staan zo droog dat verkeer per gondels en andere vaartuigen vrijwel onmogelijk is. Op veel plaatsen is sprake van een complete modderpoel waarin boten zijn gestrand.

Het stadsbestuur worstelt voor de tweede keer in een paar maanden tijd met de altijd onvoorspelbare waterstanden die het openbare leven in Venetië grotendeels platleggen. Niet alleen de bevolking en het toerisme hebben last van het steeds wisselende fenomeen, ook de historische gebouwen raken erdoor beschadigd. De schade van de vloed in november wordt geschat op minstens een miljard euro. Dat geld gaat onder meer naar het schoonmaken van ondergelopen gebouwen en het herstel van funderingen.

In november 2019 was het waterpeil in Venetië op sommige momenten 1,87 meter: stukken hoger dan de 80 tot 90 centimeter die als normaal gelden bij hoogwater. De waterstand was in 50 jaar niet zo hoog geweest. Alleen al de helft van de 120 kerken in de historische stad stroomde vol met zout water. Het fameuze San Marcoplein en de gelijknamige kathedraal werden voor de zesde keer in 1200 jaar overspoeld. De laatste vier keer waren in de afgelopen 20 jaar.

De lage waterstand waarvan nu sprake is wordt veroorzaakt door de getijden, oftewel eb en vloed. Een lage ebstand is niet ongebruikelijk, maar het waterpeil in Venetië in nu voor de eerste keer in jaren ongekend laag. Dat heeft te maken met de positie die de aarde momenteel heeft ten opzichte van de maan en zon en de zwaartekracht van de maan en in mindere mate de zon. Door die ‘schommelingen’ varieert de waterstand. Ook spelen factoren als waterstand, luchtdruk en weersomstandigheden een rol.

Dam

De overstromingen zijn het gevolg van een combinatie tussen hoogwater, versterkt door volle maan, een harde wind en hevige regenval. Daarbij zakt de stad steeds verder weg en stijgt de zeespiegel. De burgemeester legt een direct verband met klimaatverandering.

Een enorme dam had Venetië eigenlijk al jaren moeten beschermen tegen overstromingen. Al sinds 2003 wordt er gebouwd aan MOSE, een afkorting voor Modulo Sperimentale Elettromeccanico: een waterkering onder water van anderhalve kilometer lang die de lagune van Venetië moet afsluiten van de Adriatische zee om zo de fragiele stad te beschermen.

Maar de dam is er nog altijd niet. In 2014 kwam een groot corruptieschandaal aan het licht. Tientallen managers, bestuurders en politici, onder wie zelfs de toenmalige burgemeester van Venetië, zouden miljoenen in eigen zak hebben gestoken. Vijfendertig mensen werden gearresteerd. Als gevolg hiervan moesten vele aanbestedingen opnieuw worden gedaan en topmanagers worden vervangen. Wanneer het project klaar is, is onbekend.  

Kijk hier naar onze serie Waterlanders, Jeannette den Boer en Stefan Coppers maken een wereldreis om te ervaren hoe klimaatverandering het dagelijks leven elders op aarde nu al ontregelt:

Volledig scherm
Gondels kunnen momenteel niet weg uit de modder © REUTERS
Volledig scherm
© REUTERS
Volledig scherm
© REUTERS
Volledig scherm
© AP
Volledig scherm
© REUTERS
Volledig scherm
Het is hollen of stilstaan in Venetië. Eind vorig jaar was sprake van de hoogste waterstand in 50 jaar © REUTERS