Raadsel Björn, Derya en Joey ettert door

VideoWe blikken dagelijks terug op het afgelopen jaar in 17 momenten en 17 personen. Vandaag aflevering vijf: de verdwijning van Joey Hoffmann in Turkije. 

Het is een thriller, eentje die heel Nederland wekenlang bezighield: de verdwijning en de dood van Joey Hoffmann (21) in Turkije en het rare gedrag van zijn reisgenoten Björn en Derya. Is dit verhaal echt afgelopen?

Volledig scherm
© EPA
Volledig scherm
De woning van Björn en Derya. © ANP

Hun verhaal is wel bekend: Björn (34) en Derya Breukers-Ün (26) willen in Turkije een stuk land kopen om een huis op te bouwen. Björns oude buurjongen Joey gaat mee om te helpen. Het loopt uit op een drama: Joey is weken vermist, lijkt te zijn verdwaald en sterft een natuurlijke dood, waarschijnlijk door uitputting en uitdroging. Björn en Derya zijn ook een paar dagen spoorloos. Het maakt ze verdacht, maar uiteindelijk kan de Turkse politie niets anders doen dan ze laten gaan.

Een half jaar na het drama in Turkije, dat heel Nederland wekenlang in zijn greep hield, zijn er nog altijd veel vragen. Gingen ze nou echt voor een huis? Hun hele plan sloeg eigenlijk nergens op. En waarom lieten ze de jonge Joey – die nog nooit in het buitenland was geweest – dat onherbergzame en verstikkend hete gebied in lopen, toen hij dacht dat hij de weg beter wist? Waarom wilde Joey überhaupt na drie dagen Turkije al naar huis? Waarom belandde Björn zelf gewond in het ziekenhuis? Waarom waren ze onbereikbaar toen Joey spoorloos was? Waarom, waarom, waarom…?

Rumoer

Björn heeft duidelijk geen zin meer in al die vragen. Begin vorige week bleken hij en Derya net een paar dagen eerder te zijn thuisgekomen. We spraken hem toen. Zijn gesprek met deze krant zorgde onmiddellijk voor rumoer in Haaksbergen.

Plaatsgenoot Obie – die aanvankelijk zou meereizen naar Turkije – dook gelijk daarna weer op in de media. Hij zegt dat Björn en Derya niet veilig zijn in Haaksbergen. Dat een advocaat ervoor gaat zorgen dat de Nederlandse justitie de zaak nóg eens gaat onderzoeken.

Volledig scherm
Björn (links), Derya (midden) en Joey Hoffmann (rechts). © Politie

Doodsoorzaak

Voorlopig gaat dat niet gebeuren. Björn en Derya zullen niet meer worden verhoord, zegt een rechercheur die in de zomer bij het onderzoek betrokken was. Pas als vanuit Turkije zou blijken dat er rond de dood van Joey toch sprake was van een strafbaar feit, komen de twee weer in beeld. Dan kan bijvoorbeeld in Nederland worden onderzocht of er in Haaksbergen al voorbereidende handelingen zijn verricht. Hoewel het definitieve rapport over de doodsoorzaak nog altijd niet is verschenen, wijst niets in die richting.

Wel houdt de politie de straat in de gaten waar Björn en Derya wonen. Buren zeggen ‘dat het er broeit’. ,,Björn had links en rechts schulden en dan duikt hij in Turkije op met cash geld'', zegt een van hen. Geld dat Derya overigens van haar moeder bleek te hebben geleend. Maar in Haaksbergen geloven ze Björn en Derya allang niet meer.

Volledig scherm
© Infografieken Nederland

Hondje

De gordijnen van Björns huis zijn constant dicht. Derya is even niet thuis. Hondje Bella is er wel. Björn zegt dat hij veel is bedreigd, maar niet ‘zozeer vanuit Haaksbergen zelf’. Een paar vragen wil hij wel beantwoorden. Ja, ze gingen voor een huis. En dat er amper geld voor was? ,,Je kan daar beginnen een huis te bouwen en jaren over doen'', zegt Björn. ,,Als je weer wat geld hebt, dan bouw je er een stukje bij.''

Met andere woorden: helemaal niet zo gek. Björn wijst er nog eens op dat hij in Turkije een nier heeft afgestaan, zodat iemand anders weer een nier aan Derya kon doneren. Derya lijdt al jaren aan sikkelcelziekte en had dringend een nieuwe nier nodig. Haar slopende ziekte zorgde er eerder voor dat ze met haar studie niet verder kwam. Björn en Derya hadden het gewoon helemaal gehad met Nederland.

Ook op medisch gebied. Wat in Nederland maar niet opschoot, was in Turkije zo geregeld: die o zo belangrijke nieroperaties die zij moesten ondergaan. Ze lieten het doen in Antalya, in mei van dit jaar. Moesten daar ook nog regelmatig op controle. Derya is van Turkse komaf, haar vader woont er. Is het alles bij elkaar zó gek dat zij naar Turkije wilden? ,,En we willen graag terug'', zegt Björn. Dat ze nu weer in Haaksbergen zijn, is puur voor de familie. Björn heeft geen ouders meer, maar wel een broer, Tim, die zo blij was dat ze terug waren, dat hij het op Facebook zette.

Rivierbedding

In de vroege ochtend van 14 augustus werd het lichaam van Joey gevonden, door twee Turkse speurhonden. Het lag in een afgelegen, droge rivierbedding, tussen immense rotswanden. Met hier en daar een boompje, maar dat bood nauwelijks verkoeling. Het lijkt er op dat Joey is bezweken aan de hitte. Hij lag in slapende houding met zijn hand op zijn borst, zijn hoofd schuin op een schouder en zijn benen licht over elkaar.

Een Turkse rechercheur laat kort na de vondst een foto zien: het lichaam was ingedroogd en helemaal zwart. Ruim een maand heeft Joey hier gelegen, in de brandende zon. De tatoeages van de jonge meubelmaker waren nog wel zichtbaar. Op zijn linkerarm een draak, een Chinese hond en een vis. En op zijn rechterarm een tatoeage van een engel en een pistool met daarbij de tekst ‘My brothers keeper’. Die tekst verwijst naar zijn broer Robin, die in Turkije was om mee te helpen bij de zoektocht naar Joey.

Verdriet

De familie van Joey wil tot op de dag van vandaag niet met deze krant praten. Ze zijn kapot van verdriet, vertellen mensen in hun omgeving. Ook met Björn en Derya is nauwelijks meer contact geweest. De nabestaanden van Joey nemen het hen kwalijk dat ze sinds de vermissing van Joey niet naar hem hebben omgekeken. Het voelt alsof ze Joey hebben laten stikken.

De uitvaart, begin september, vond plaats in besloten kring. Het plaatselijke uitvaartcentrum in Haaksbergen had de repatriëring van Turkije naar Nederland betaald, omdat Joey geen reisverzekering had en de familie krap bij kas zat. Joey werd gecremeerd in een kist die hij zélf had getimmerd. Die kist had hij als meubelmaker al eens gemaakt voor een project.

Volledig scherm
© EPA

Leugens

Want Joey was een handige jongen. Daarom waren Björn en Derya ook zo blij dat hij mee wilde om te helpen bij het bouwen van een huis in de omgeving van de Turkse stad Silifke. Gingen ze dat doen op het kale stuk land waar ze de nacht doorbrachten, vóórdat ze Joey uit het oog verloren? Dat had gekund, zegt Björn nu. Maar landeigenaar Alim Gürsoy, waar ze dan een stuk grond van hadden moeten kopen, ‘liegt de hele boel bij mekaar’, aldus Björn. Het was ook die landeigenaar die zei dat Derya en Joey ‘ruzie hadden gehad’, kort voordat Joey verdween.

Björn zucht. ,,Die vent, die wilde ons daar alleen maar weg hebben. Weet je waarom? Omdat ze daar bovenop de berg met grafschennis bezig waren. Daar werden vroeger rijke mensen begraven, met spullen. Die waren zij aan het opgraven.''

Volledig scherm
Spullen op de plek in Narlikuyu nabij Silifke. © ANP

Wandelroute

Het gedrag van Björn en Derya was vreemd. Op 8 juli, de dag dat Joey verdween, verlieten ze halsoverkop hun kampeerplek op het stuk land van Gürsoy. Ze lieten hun kapotte bus en andere spullen achter. Volgens Björn had Joey heimwee en wilde hij om die reden naar huis. Het stel gaf hem 400 euro mee, om een vliegticket naar Nederland te kunnen kopen. Joey dacht een snellere wandelroute te weten en nam afscheid van Björn en Derya, zo verklaarde het stel bij de Turkse politie.

In Haaksbergen en omgeving doen geruchten de ronde dat Björn in Nederland een conflict had met Turkse drugscriminelen. En dat hij in opdracht van hen geld of drugs naar Zuid-Turkije moest brengen, om zo het conflict op te lossen. Mogelijk kreeg Joey daar lucht van, en wilde hij er niets meer mee te maken hebben. Maar Björn ontkent die geruchten in alle toonaarden. Hij wordt er gek van, zo zegt hij. ,,Ik heb wel eens drugs gebruikt ja, maar dat doet er niet toe. Ik ga toch niet met drugs in een busje door al die Oost-Europese landen rijden? Dat is zelfmoord.''

Volledig scherm
© AFP

Opgeblazen

Hij kijkt naar zijn arm. ,,Dat ik gewond was, is ook zo’n onzin. Ik had wat schaafwondjes en zo. Gewoon van de struiken en een valpartij.'' Zo is eigenlijk alles opgeblazen. Dat Joey geen vriend was van Björn en Derya bijvoorbeeld. ,,Hij is dertien jaar jonger dan ik! We waren gewoon kennissen. Hij wilde er gewoon even tussenuit, want het ging thuis niet zo lekker. Onderweg naar Turkije werden we wel vrienden.''

Björn gaat weer naar binnen. ,,Ik kom nog wel een keer met mijn verhaal.'' Maar eigenlijk ís dit zijn verhaal. En hét verhaal. Kan hij het helpen dat half Haaksbergen dat niet gelooft...

(Met medewerking van Pim Lindeman)