Politie schatte aanslag Utrecht terecht in als terreurdaad, maar communicatie erover kon beter

VIDEODat gemeente, politie en justitie op 18 maart van dit jaar uitgingen van een ‘aanslag met mogelijke terroristisch motief’ is terecht geweest, concludeert het COT Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement. Wel doet het COT een aantal aanbevelingen, zoals het beter uitleggen van noodmaatregelen in crisissituaties. Bij de aanslag op de tram in Utrecht kwamen vier mensen om het leven.

Het COT stelt dat het crisisteam dat op de dag van de aanslag aan het werk is gegaan, begrijpelijke keuzes heeft gemaakt aan de hand van de op dat moment beschikbare informatie. Daarbij speelt mee dat onduidelijk was welke dreiging er was, het belang van het snel opsporen van de verdachte en de onzekerheid bij bewoners van de stad. Dat de gemeente, politie en justitie uitgingen van een terroristische aanslag was daarom logisch, volgens het COT. ,,Hierdoor was het voor functionarissen in de crisisorganisatie duidelijk hoe er gehandeld moest worden en vond in een vroegtijdig stadium opschaling binnen de betrokken nood- en hulpdiensten plaats,” aldus de onderzoekers. 

Volledig scherm
De Dienst Speciale Interventies werd ingezet bij de aanslag op de tram, 18 maart 2019. © Arie Kievit

Niet vlekkeloos

Toch stelt het COT ook vast dat niet alles vlekkeloos verliep. Zo werden bijvoorbeeld cruciale gemeentelijke ambtenaren niet of te laat op de hoogte gesteld van het incident. ,,Dit leidde niet tot problemen in de bezetting van de crisisorganisatie doordat het tijdstip van de gebeurtenis tijdens kantoortijd plaatsvond en functionarissen persoonlijk benaderd konden worden”, luidt de conclusie. Ook de informatie-uitwisseling tussen bijvoorbeeld de NCTV en de crisisorganisatie kan beter.  Minister Grapperhaus (Justitie & Veiligheid) stelt: ,,Hoewel er vroegtijdig vanuit nationaal niveau contact is gelegd met de crisiscommunicatiepartners van de gemeente Utrecht, had er meer feitelijke afstemming over timing en inhoud van de communicatie kunnen plaatsvinden tussen de betrokken partners.”

Het COT heeft in overleg met betrokkenen van politie, justitie en de gemeente een aantal aanbevelingen gedaan. Een daar van is het beter uitleggen van noodmaatregelen bij dergelijke crisissituaties. Zo besloot burgemeester Jan van Zanen de inwoners van Utrecht op te roepen binnen te blijven. Met dat besluit is niks mis, stelt het COT. Wel zou het beter zijn om goed uit te leggen wat de maatregel precies betekent, en hoe lang het advies geldig is. 

Uniek

Na de tramaanslag op 18 maart van dit jaar werd het dreigingsniveau in Nederland voor het eerst verhoogd naar het allerhoogste niveau. Na het schietincident werd direct rekening gehouden met een terroristisch motief. Dat was voor het eerst. ,,De combinatie was uniek. Daar was nog niet op geoefend”, stelt burgemeester Van Zanen.

Hij miste een algemene checklist over hoe te handelen in het geval van dit hoogste dreigingsniveau. ,,Dan doe je dit, dit en dit, dat je kunt afvinken. Dat bestaat nog niet.” Hij wil leren van de waardevolle lessen die het rapport stelt. Het sterkt hem dat het COT dat vindt dat de crisisorganisatie ‘adequaat en actief heeft gehandeld en logische besluiten heeft genomen.’

Burgemeester Van Zanen: ,,Wij moeten informatie beter delen. We hadden het advies om binnen te blijven duidelijker moeten omschrijven. Welke maatregelen wij hadden genomen, waar die golden en hoe lang ze van kracht zouden zijn.”

Volgens Van Zanen maakt de enorme hoeveelheid aan desinformatie het werk ontzettend ingewikkeld. ,,Ik heb die dag veel berichten terzijde geschoven. Behalve het ‘ben je veilig pap’ van mijn kinderen.” 

Politie tevreden

Naast het COT-onderzoek deed ook de politie onderzoek. Zo was er ‘slagkracht op het gebied van opsporing en interventie’ en op straat bleef de rust bewaard. De informatie-uitwisseling had wel beter gekund, concludeert de commissie onder leiding van de Amsterdamse politiechef Frank Paauw. ,,Deze evaluatie laat zien dat de investeringen die zijn gedaan - bijvoorbeeld op het gebied van opleiden, trainen en oefenen - hun vruchten afwerpen”, reageert plaatsvervangend korpschef bij de Nationale Politie Henk van Essen.

Ook Rob van Bree van de Utrechtse politie is tevreden. ,,In de bijzonder heftige én hectische situatie die na de schietpartij ontstond, hebben de collega’s gedaan wat zij moesten doen. En dat deden ze bijzonder goed. Zowel direct ter plaatse – gericht op de hulpverlening, het sporenonderzoek en de openbare orde – als achter de schermen, waar met man en macht gewerkt werd aan het opsporen van de dader. Daar ben ik trots op. Dat heeft het verschil gemaakt die dag.”

✉ Elke ochtend up-to-date met het laatste nieuws uit Utrecht & omstreken?
Schrijf je hier in!

Whatsapp WhatsApp ons!

Heb jij een nieuwstip, foto of video? Stuur ze ons door op
06-52470104 of stuur een e-mail naar de redactie van AD Utrecht: un.stad@ad.nl

Of ga naar de site van Whatsapp en stuur daar je bericht door.
  1. Brief aan alle Nederlanders: ‘Hoe leg je uit dat je niets deed om het zeewater tegen te houden?
    PREMIUM
    Voorpublicatie

    Brief aan alle Nederlan­ders: ‘Hoe leg je uit dat je niets deed om het zeewater tegen te houden?

    Op het moment dat een meerderheid van de Nederlanders overtuigd is van klimaatverandering, grote investeringsfondsen aankondigen niet meer te investeren in fossiele energie en de Tesla Model 3 de meest verkochte auto is, komt bestsellerauteur en De Correspondent-medewerker Rutger Bregman met een alarmerende brief aan alle Nederlanders, gratis in boekvorm verkrijgbaar: Het water komt. Klik hier voor de voorpublicatie.