Volledig scherm
Archieffoto van een met kogels doorzeefde trein bij spoorwegovergang de Punt. © anp

Nabestaanden willen mariniers treinkaping in de ogen kijken

Nabestaanden van twee Molukse treinkapers willen niet dat de mariniers die de gijzeling bij De Punt (1977) beëindigden anoniem en onzichtbaar blijven.

Als ze de getuigen niet kunnen zien tijdens het verhoor voor de rechtbank en hun namen geheim blijven, schaadt dat het recht op waarheidsvinding. Dat stelt advocaat Liesbeth Zegveld vandaag bij de voortzetting van de rechtszaak. De nabestaanden houden de Nederlandse staat aansprakelijk voor de dood van Max Papilaja en Hansina Uktolseja. De kapers zouden in de trein zijn geëxecuteerd door mariniers.

De rechtbank wil de mariniers van de twee aanvalsgroepen die Papilaja en Uktolseja uitschakelden onder ede horen. Vandaag gaat het om de vraag hoe dat getuigenverhoor, gepland voor eind deze maand, moet plaatshebben. De staat wil de namen en 'uiterlijke kenmerken' van de mariniers geheim houden. Hun namen worden vervangen door codes. De mariniers en de staat weten welke code aan welke naam is gekoppeld, maar de nabestaanden niet. Volgens Zegveld maakt dat het verhoor praktisch lastig en is geen sprake van een 'eerlijk proces'.

Geluidsopnamen

Van de actie in de trein zijn ook geluidsopnamen gemaakt door de mariniers. Zegveld heeft de banden afgeluisterd. Te horen is hoe de mariniers in de trein schietend en soms lachend een eind maken aan de kaping. De opnamen van de mariniers die de kop van de trein bestormen, waar onder anderen Papilaja zich bevond, zijn volgens nabestaanden veelzeggend. 'Hier zit een vent in', roept een marinier. 'Schiet hem neer, die vent.' Er klinkt geschreeuw, waarna een marinier vraagt of 'alles safe' is. 'Al dood', luidt het antwoord.

Even later klinkt een knal. 'Deze is dood?' vraagt een marinier. Een ander lachend: 'Ja, nu wel.' Gevolgd door gelach van meerdere mariniers. In de seconden die daarop volgen, klinken meerdere knallen terwijl een marinier zijn collega's herhaaldelijk maant 'rustig aan' te doen. 'Hij hier, hartstikke dood', is de conclusie.

Schieten

Quote

De mariniers deden heel kil hun werk. Ze maken ze af. In no time is het gepiept

Liesbeth Zegveld, advocaat

Als het schieten is gestopt, praten de mariniers onderling met elkaar. Weer lachen ze. 'Helemaal blauw. Ha ha. Alletwee kapotgeschoten.' Een marinier zegt dat iemand die 'nog leefde' ook 'helemaal kapotgeschoten' is. Deze actie in de kop van de trein duurt amper twee minuten. ,,Je hoort dat er fel wordt gevochten. Maar er blijkt helemaal niet dat sprake was van wezenlijk verzet van de kapers'', aldus Zegveld.

Eerder verklaarde een verpleegkundige dat sommige mariniers zich zelfs na de overmeestering van de overlevende treinkapers nog agressief gedroegen. Een van hen zou in het veldhospitaal gedreigd hebben de zwaargewonde kaper Junus Ririmasse te doden. Op de band zeggen mariniers over de aangehouden kapers. 'Als ze godverdomme te veel trillen, schiet je ze kapot, die lui.'

Zegveld: ,,De mariniers deden heel kil hun werk. Ze maken ze af en zijn klaar. In no time is het gepiept.'' Ze wil de banden in de rechtszaal laten afspelen en de mariniers ermee confronteren.

Kogelbanen

In februari gelastte de rechter dat de staat met aanvullende bewijsstukken moest komen, waaronder foto's van het stoffelijk overschot van Papilaja in de trein en kogelbaandiagrammen. De staat heeft alleen een foto gegeven waarop de voeten van Papilaja te zien zijn. Meer is er niet, zegt de staat. Nabestaanden willen ook de autopsiefoto's. Defensie weigert.

Een deskundige die destijds was betrokken bij de autopsie van de gedode treinkapers zegt dat alles uitgebreid is vastgelegd. Tijdens de autopsie zijn zowel gewone als röntgenfoto's genomen en zijn schetsen van de kogelbanen in de lichamen gemaakt. Zegveld: ,,Bij het autopsierapport van Hansina zat een bijlage met 40 foto's.''

De Vlissingse onderzoeksjournalist Jan Beckers heeft zich jarenlang ingezet voor de zaak tegen de mariniers. Vorige maand gaf hij te stoppen met de strijd om meer feiten rond de kaping boven water te krijgen.