19 oktober 1944: De doden begraven tussen de gevechten

dagboek van de bevrijdingDe geallieerde troepen deden er 75 jaar geleden ruim een maand over om de bezetter uit West-Brabant te verdrijven. Hoe verliep die weg naar de bevrijding? Deze kroniek in 36 delen beschrijft het van dag tot dag. Vandaag het 18de deel: 19 oktober 1944.

Volledig scherm
Dominee B. Ter Haar Romeny van de Laurentiuskerk in Breda. © Laurentiuskerk

Een groep bewoners uit Ulicoten en omgeving wordt door de Duitse troepen opgetrommeld en gedwongen een 'tankval' aan te leggen, die de geallieerden moet tegenhouden. Ze graven een geul die uiteindelijk tweehonderd meter lang is, twee meter diep en drie meter breed.

Vijftien slachtoffers van het bombardement op het Bad Ginneken in Breda worden op deze dag naar hun laatste rustplaats gebracht. Hun kisten staan opgebaard in de aula van de protestantse begraafplaats De Bieberg. Een van de overledenen is D. H. de Wilde, de medisch leider van een kuuroord voor mensen met reuma en longziekten. Een van de sprekers brengt naar voren hoe belangrijk de dokter is geweest. En hoe spijtig het is dat zijn vader, die in Amsterdam woont, niet in staat is de begrafenis bij te wonen.

Jonkvrouw M. E. Reigersman wordt onder grote belangstelling bijgezet op de protestantse begraafplaats Zuilen. Dominee B. Ter Haar Romeny roemt de vrouw voor 'al dat ze heeft gedaan'. ,,Door haar helderen geest vol humor en hartelijkheid bracht ze leven in een doodsche wereld en barmhartigheid in een wereld vol onbarmhartigheid.”

Aan het front verandert er niets. Nog altijd zijn er gevechten gaande, maar van progressie is geen sprake. De inwoners langs het brede front verblijven constant in schuilkelders.

De Duitsers nemen kolen in beslag bij de Suikerfabriek in Dinteloord, om die beschikbaar te stellen aan de bevolking en de polderbesturen om de gemalen weer aan het draaien te krijgen. Maar uit het dagboek van Huib van Dis blijkt dat niet iedereen zich aan de regels houdt. Zo zouden de bestuurders van het polderbestuur van de Oude Appelaar een flink deel van de kolen niet voor de gemalen hebben ingeslagen, maar gewoon voor zichzelf.

Quote

Door haar heldere geest vol humor en hartelijk­heid bracht ze leven in een doodsche wereld

Dominee B. Ter Haar Romeny over een dode jonkvrouw
Volledig scherm

Het Rode Kruis maakt in Breda lijsten met slachtoffers bekend die zijn gevallen in Chaam (zeven doden) en in Moerdijk en Klundert (negen). De hulporganisatie is niet langer in staat post te bezorgen en verwijst door naar de PTT. ,,Een uitzondering wordt gemaakt voor overlijdensberichten en ernstige ziektegevallen. Hiervan kan opgave worden gedaan aan het informatiebureau aan Parksingel 2", zo staat in het Rotterdamsch Nieuwsblad.

  1. Rondleiding op de crisisopvang: ‘Verward? Nee hoor, dat ben ik helemaal niet’
    PREMIUM

    Rondlei­ding op de crisisop­vang: ‘Verward? Nee hoor, dat ben ik helemaal niet’

    HALSTEREN - Het is vijf uur en eigenlijk zit onze rondleiding bij de crisisopvang van GGZ WNB er wel zo’n beetje op als plots een nieuwe cliënt binnenkomt met de ambulance, vergezeld door politie-agenten. Een jonge man die stemmen hoort en thuis door het lint is gegaan. ,,Wij hebben geen plek, misschien Emergis of Breburg?”, vraagt Claire de Vries zich hardop af tijdens het overleg met de psychiater voordat ze de man gaan beoordelen.