Volledig scherm
Bibliotheek in Vlissingen. © Ruben Oreel

'Ik zie dingen bij de Zeeuwse bibliotheken gebeuren die héél naar zijn'

VLISSINGEN - De bibliotheek van Vlissingen wordt uitgekleed. In de Oosterschelderegio ligt een faillissement op de loer. Heeft de bieb nog toekomst in Zeeland? Perry Moree, directeur van ZB Planbureau en Bibliotheek van Zeeland, zegt het onomwonden. "Ik zie momenteel dingen bij de Zeeuwse bibliotheken gebeuren die héél naar zijn."

Hij doelt op het besluit van de Vlissingse politiek, afgelopen week, om twee derde van het plaatselijke bibliotheekbudget te schrappen. Maar ook op het alarmerende rapport van adviesbureau Acta dat momenteel bij de Bibliotheek Oosterschelde op tafel ligt. Daarin staat dat het financieel bergafwaarts gaat met de organisatie en dat dit zonder forse ingrepen zal leiden 'tot het niet meer kunnen voldoen aan de financiële verplichtingen en mogelijk faillissement'. "Daar ben ik wel van geschrokken."

Daarmee verkeren twee van de vier bibliotheekorganisaties in Zeeland in nood. De andere twee, Bibliotheek Zeeuws-Vlaanderen en ZB, hebben net een zware periode achter de rug. De Zeeuwse Bibliotheek fuseerde moeizaam met Scoop en moest daarbij financieel fors inleveren, terwijl in Zeeuws-Vlaanderen onder druk van bezuinigingen ingrijpend werd gereorganiseerd.

Financieel zorgelijk
Digitalisering, ontlezing en krimpende budgetten dwingen bibliotheken voortdurend de bakens te verzetten. Ook Bibliotheek Oosterschelde deed dat, door vestigingen te vernieuwen en vooral in Reimerswaal en op Tholen onderdak te zoeken bij zorgcentra, scholen en dorps- en gemeentehuizen. Daarnaast richt zij zich vooral op taal- en leesbevordering bij de jeugd.

Het Acta-rapport bewijst dat de organisatie inhoudelijk op de goede weg is, zegt directeur Jannie van Vugt. Financieel is het echter zorgelijk, doordat de gemeentelijke subsidies gestaag afnemen "Daarom heb ik de wethouders gezegd: als we op deze manier doorgaan, redden we het niet meer. Ons elastiek is maximaal uitgerekt. Het positieve is dat we de mogelijkheid hebben het tij te keren, maar we moeten het samen met de gemeenten doen."

Verder snoeien in locaties kan niet, zegt Van Vugt. "Dan kom je echt in de problemen." Zij gelooft in de huidige structuur, met - naast de bibliotheken - service- en afhaalpunten in veel kernen. Via de digitale catalogus kan elk boek uit de Zeeuwse collectie worden besteld en ter plekke worden afgeleverd. "Boeken kunnen niet op iedere locatie fysiek aanwezig zijn, maar tegelijkertijd is de volle rijkdom van de collectie voor iedereen beschikbaar."

Nauwe samenwerking
Directeur Rudi Crombeen van Bibliotheek Zeeuws-Vlaanderen is, net als Van Vugt, optimistisch over de toekomst van de bibliotheek in Zeeland. "Wij hebben een heel moeilijke periode doorgemaakt, veel mensen moeten ontslaan en echt zwarte sneeuw gezien. Maar we denken het inmiddels onder controle te hebben. We hebben strategische keuzes gemaakt en die blijken goed uit te pakken."

Er wordt nu vooral ingezet op de taalvaardigheid van de jeugd, via 'de Bibliotheek op school'. "Verder hebben we heel veel geïnvesteerd in techniek, waardoor we nu op acht plaatsen onbemande bibliotheken hebben, die veel vaker open zijn dan voorheen. 'Breskens' is per week zelfs een uur langer open dan de Openbare Bibliotheek Amsterdam."

Cruciaal is het netwerk dat de Zeeuwse bibliotheken vormen. Door de ontwikkelingen in Vlissingen kan dat onder druk komen te staan, waarschuwt Crombeen. "Die nauwe samenwerking moet wel blijven, anders verliezen we heel veel in Zeeland."

De ZB is naast openbare bibliotheek provinciale ondersteuningsinstelling voor alle bibliotheken en fungeert dus als spin in het web. Door de eigen fusieperikelen is de samenwerking de afgelopen jaren wat 'op de achtergrond geraakt', erkent directeur Moree. "Inmiddels zitten we heel frequent met elkaar om tafel en hebben we een actieplan, de innovatieagenda, opgesteld voor de komende vier jaar. Ik heb er vertrouwen in dat we zo veel mogelijk overeind kunnen houden, maar we moeten wel blijven innoveren."