Barbara Visser (VVD) staatssecretaris van Defensie tijdens het wekelijkse vragenuur in de Tweede Kamer.
Volledig scherm
Barbara Visser (VVD) staatssecretaris van Defensie tijdens het wekelijkse vragenuur in de Tweede Kamer. © ANP

De marinierskazerne: ‘We zetten niet elk gerucht in de krant’

Achter de SchermenDe bouw van een marinierskazerne in Vlissingen houdt de gemoederen in Zeeland al jaren bezig. Maar onlangs werd het vuurtje flink opgestookt toen ingewijden lekten dat de verhuizing mogelijk van de baan is. PZC-journalist Theo Giele vertelt hoe hij aan die informatie kwam en op welke wijze hij verslag doet van deze langslepende kwestie.

Het dossier van de marinierskazerne in Vlissingen is ‘gigantisch’. In 2012 besloot de toenmalig minister van defensie, Hans Hillen, de kazerne te verhuizen van Doorn naar Vlissingen. In 2017 moest het zover zijn. Maar het proces liep steeds weer vertraging op en langzaam maar zeker werd duidelijk dat de weerstand tegen de verhuizing binnen het korps groeide.

Nog eens goed nadenken

Als klap op de vuurpijl waarschuwde de commandant in mei 2018 dat er zó veel ervaren militairen ontslag namen vanwege de geplande verhuizing dat er geen korps meer over zou blijven. De Kamer vroeg staatssecretaris Barbara Visser daarom nog eens goed na te denken over het besluit. Maar tegen Zeeland werd gezegd dat ze gewoon door konden gaan met de voorbereidingen.

Hoe kwamen jullie er achter dat de komst van de marinierskazerne in Vlissingen nu toch écht op losse schroeven staat?
,,Een journalist van Follow the Money tweette eind januari dat de mariniers in Doorn wachtten op het telefoontje van Den Haag met het bericht dat de kazerne in Vlissingen werd afgeblazen. Iedereen was in rep en roer. Zowel de politiek als de pers zijn gaan rondbellen om dit bevestigd te krijgen. Maar het kabinet ontkende dat het onderwerp überhaupt ter sprake was gekomen. Dus lieten we het in eerste instantie gaan.”

Totdat de redactie in Den Haag de bevestiging kreeg?
,,Klopt. Alleen waren we toen een week verder. Onze parlementaire redactie had een aantal bronnen, ingewijden, die bevestigden dat er alternatieven werden bekeken. Daarover hebben we meteen een bericht gepubliceerd. Later kwam het kabinet ook met een brief naar buiten, waarin ze toegaven dat ze een dilemma hebben als het gaat om de bouw van de kazerne. Ze moesten de belangen van het korps en Zeeland heroverwegen.”

Wethouder in Vlissingen Albert Vader en gedeputeerde Jo-Annes de Bat namen in hun reacties stevige woorden in de mond. Had je dat verwacht?
,,Nee, hun uitspraken waren voor Zeeuwse begrippen echt ongekend hard. Maar zij waren al anderhalve week bezig om duidelijkheid te krijgen vanuit Den Haag. En net als bij ons, werd de telefoon bij wijze van spreken niet eens opgenomen. Dat ze dit nieuws via de media moesten vernemen, is duidelijk in het verkeerde keelgat geschoten.”

Hebben jullie als krant dan ook een mening over deze gang van zaken?
,,Onze hoofdredacteur laat zijn licht hier regelmatig over schijnen in het dagelijkse commentaar. Dat is in principe de enige plek waar wij onze mening als krant over bepaalde zaken geven. De manier waarop dit proces is aangepakt, is natuurlijk niet erg chic. Ja, het is van belang dat er een locatie wordt gekozen die het beste is voor het korps. Maar als je hier al zó lang mee bezig bent en er is een hele regio die hierop rekent, dan moet je op tijd in overleg als er twijfels ontstaan.”

Jullie hebben een heleboel belanghebbenden in dit proces geïnterviewd. Van de lokale politiek tot de dorpsraad van Ritthem, de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten en zelfs werkgeversorganisatie VNO-NCW. Een reactie van staatssecretaris Barbara Visser ontbrak.
,,Onze redactie in Den Haag heeft wel geprobeerd haar te benaderen over deze kwestie. Hun lijntjes met de landelijke politici zijn korter. Maar commentaar bleef uit.”

De staatssecretaris kwam uiteindelijk wel naar Middelburg voor een overleg met de Zeeuwse bestuurders. Hoe ging dat eraan toe?
,,Het was een ontzettend kille ontvangst. De lokale politici stonden niet buiten op haar te wachten, zoals gebruikelijk, maar zaten binnen in de zaal. Dat zegt al heel veel over hun houding. Ze hadden ruim twee uur ingeruimd voor het overleg, maar binnen een uur stonden ze alweer buiten. Normaal gesproken is er nadien een georganiseerd persmoment, waarin ze de media gezamenlijk te woord staan. Maar nu kwamen eerst de Zeeuwse bestuurders uit de zaal en pas later de staatssecretaris. De Zeeuwen deden er alles aan om te voorkomen dat de indruk werd gewekt dat alles weer koek en ei was. Ik had niet verwacht dat de toon zó hard zou zijn. Niet alleen in wat er werd gezegd, maar ook in het non-verbale. Ze keerden elkaar eigenlijk letterlijk de rug toe.”

Dit was hét moment om Visser een reactie te vragen, maar ze leek haar antwoord te hebben ingestudeerd. Hoe probeer je als verslaggever dan toch een inhoudelijke reactie te ontlokken?
,,Toen de staatssecretaris beneden kwam, duwden we haar meteen de microfoon onder de neus. Ze ging inderdaad in haar reactie niet veel verder dan wat er eerder al in de brief van het kabinet was gezegd. Omdat zij ook weet dat ze met meer uitspraken alleen maar meer olie op het vuur zou gooien.
Inmiddels had ze wel al toegegeven dat het kabinet bezig is met het bekijken van alternatieven. Uiteindelijk heeft ze daar nog aan toegevoegd dat Zeeland bereid was om hierover mee te denken en een helpende hand toe te steken. Dat hoefde ik niet eens uit haar te trekken.”

Die uitspraak viel in de provincie niet helemaal in goede aarde.
,,Nee, dat zorgde nog voor een klein relletje. Want de lokale politiek hield vast aan het besluit dat acht jaar geleden is genomen. Zij zeggen: afspraak is afspraak, dus die marinierskazerne komt in Vlissingen. ’s Avonds bracht de staatssecretaris nog naar buiten dat haar uitspraak verkeerd is geïnterpreteerd. Dat geeft wel weer aan hoe lang de tenen zijn in dit dossier.”

Er wordt een beetje een politiek spelletje gespeeld via de media. De Zeeuwse belanghebbenden versus Den Haag. Hoe gaan jullie daar als krant mee om?
,,Er wordt ontzettend veel informatie gelekt door partijen die er belang bij hebben om de zaak te frustreren. Maar niet ieder gerucht zetten wij zomaar in de krant. We moeten daar wel een bevestiging van hebben. Dus als we iets horen, dan gaan we rondbellen om te controleren of wat er gezegd wordt ook klopt.”

Puntje bij paaltje is er nog steeds geen knoop doorgehakt?
,,Nee, de komst van de marinierskazerne is nog niet officieel afgeblazen. Het enige wat de staatssecretaris heeft toegegeven is dat er alternatieven worden bekeken. Het is nog niet bevestigd dat dit ook daadwerkelijk om een kazerne in Apeldoorn gaat, zoals andere media berichten. Maar dit moet wel voor 1 april duidelijk zijn. Dan moet er een besluit worden genomen.”

Volgende week wordt er opnieuw overleg gevoerd in Den Haag. Waar ga je als journalist op letten?
,,Ik hoop vooral dat er meer duidelijkheid komt over de alternatieven die worden overwogen. Hoe serieus is dat? Hebben ze zomaar wat plekken bekeken, of zijn er al hele berekeningen gedaan en kostenplaatjes gemaakt? Dat is natuurlijk een aanmerkelijk verschil. Verder wil ik weten of er al wordt gesproken over een vorm van compensatie wanneer de kazerne in Zeeland niet meer komt. En natuurlijk ben ik ook benieuwd naar de sfeer. Willen de Zeeuwen praten, of houden ze hun poot stijf? Er zal op een gegeven moment wel weer goed overleg gevoerd moeten worden.”

Dus je blijft de zaak volgen?
,,We hebben geen andere keus. Het is een gigantisch dossier geworden en het leeft enorm onder onze lezers.”

  1. Verslaggeving in tijden van corona: ‘Journalistiek in optima forma’
    ACHTER DE SCHERMEN

    Verslagge­ving in tijden van corona: ‘Journalis­tiek in optima forma’

    Journalisten hebben volgens het kabinet tijdens de coronacrisis een vitaal beroep. De reden? Het belang van goede informatievoorziening en duiding van de ontwikkelingen. En dat is precies waar de PZC-journalisten deze dagen hun stinkende best voor doen. ,,Het voelt als mijn plicht om het nieuws bij onze lezers te brengen”, zegt algemeen verslaggever Rolf Bosboom. Al doet hij dat onder iets andere omstandigheden dan anders.