De grutto - foto Koos Dansen
Volledig scherm
De grutto - foto Koos Dansen

Boer moet bedreigde vogels plek gunnen

BURGH-HAAMSTEDE - Om boerenlandvogels als de patrijs, grutto en veldleeuwerik te redden, zouden boeren op een veel natuurlijkere manier landbouw moeten bedrijven. Na de Vogelbescherming slaat nu Natuurmonumenten opnieuw alarm over het voortbestaan van weidevogels als de grutto, scholekster en de veldleeuwerik. 

Het aantal boeren dat aan agrarisch natuurbeheer doet en zo de vogels een leefplek biedt, is landelijk fors afgenomen: van 40.000 naar 16.000. De terugval komt doordat boerenbedrijven stoppen, door schaalvergroting in de landbouw en doordat de SNL-regeling (Subsidie Natuur en Landschap) wordt afgebouwd. 

Er is meer geld nodig, zeggen natuurbeschermers. Volgens de Vogelbescherming doet Nederland al tientallen jaren te weinig om boerenlandvogels (akker- en weidevogels) van de ondergang te redden. Ze diende eind vorig jaar daarom een klacht in bij de Europese Commissie. 

,,Voor een aantal vogelsoorten is het vijf voor twaalf'', zegt Chris Vreugdenhil van Stichting Het Zeeuwse Landschap. Volgens hem is er één oplossing die snel zoden aan de dijk zet: natuurinclusieve landbouw ofwel akkers en teeltmethoden zo inrichten dat vogels er kunnen vertoeven en voldoende voedsel vinden. Maar niet iedere boer heeft daar affiniteit mee of de middelen voor. Daarom moet het Rijk financieel meer doen, vinden natuurbeschermingsorganisaties.

Zeeland heeft weinig grasland en daarom betrekkelijk weinig weidevogels. Akkervogels zitten wel in het verdomhoekje. Patrijs, veldleeuwerik, gele kwikstaart en graspieper staan onder druk. Door intensieve landbouw broeden in Zeeland hooguit nog 1000 tot 2000 paren patrijzen.

Toch ziet Vreugdenhil lichtpuntjes. Boeren en natuurbeschermers werken steeds vaker samen. Zo geven acht Schouwse boeren de patrijs meer leefcomfort in een 500 hectare groot akkerbouwgebied tussen de Oosterscheldekering en de Schelphoek. 

Voor de Zeeuwse operatie 'red de patrijs' is de komende vier jaar bijna 400.000 euro in kas. Voor de helft komt dat geld van Europa. De rest leggen natuurbeschermingsorganisaties, een anoniem fonds en de provincie leggen de rest van het geld op tafel. 

Volgens Vreugdenhil is dit landelijk een voorbeeldproject dat moet uitwijzen of je op deze manier een vogel als de patrijs kunt redden. Hij heeft goede hoop, want dezelfde boeren pachten ook onder voorwaarden van 'zijn' stichting al langer gronden waar maatregelen zijn getroffen om de veldleeuwerik een comfortzone te geven. ,,Met die vogelsoort gaat het nu beter.''

Ook er is één Zeeuwse aanpak: het Collectief Poldernatuur Zeeland. Daarvoor zijn honderd contracten met boeren afgesloten, waarmee het budget van 1,6 miljoen euro per jaar tot 2021 voor driekwart is benut. Volgens Wico Dieleman, ZLTO-projectleider en coördinator Poldernatuur Zeeland, willen steeds meer boeren duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen. ,,Ik ben optimistisch. Er komen nog akkerrandprojecten in Zeeuws-Vlaanderen aan waar de veldleeuwerik en patrijs van gaan profiteren.''