Victoria Kloek voor haar 'Vryheydt'. foto Dirk-Jan Gjeltema
Volledig scherm
Victoria Kloek voor haar 'Vryheydt'. foto Dirk-Jan Gjeltema

'Een huis dat met je praat'

ZIERIKZEE - Schouwen-Duiveland kent een flink aantal huizen en boten met opvallende namen. In deze serie worden ze verklaard.

Victoria Kloek heeft een sterke band met het middeleeuwse pand aan het Kraanplein dat ze in 2002, samen met haar echtgenoot Leendert van Melle, kocht en via een anderhalf jaar durende restauratie zijn ware karakter teruggaf. "Het is een heel lief huis. Een huis dat met je praat. Je voelt dat hier intensief is geleefd; vreugde en verdriet. Omdat ik een optimist ben, ervaar ik vooral de vreugde." Ze wist direct dat ze op deze plek wilde wonen, toen ze met haar man via de Noordhavenpoort Zierikzee binnen reed op zoek naar een huis.

"Leendert wilde na zijn pensionering terug naar 'zijn' Zeeland. Hij werd geboren in Breskens. Zierikzee kende hij van de deltaweek waaraan hij als zeiler deelnam." De stad bekoorde hen vanwege haar ligging aan het water en de vele monumentale panden. "Oudhollandser kan niet," straalt de 64-jarige kunstenares.

Ze is heel blij met de oorspronkelijke details van het huis die tijdens de restauratie tevoorschijn kwamen vanachter gipsplaten wanden en vanonder kapotte marmeren vloeren. "Het was een ruïne, maar voor mij ook een cadeau. Bijvoorbeeld de waterloop van geglazuurde middeleeuwse stenen, waardoor het zoete regenwater vanuit de houten goten naar een waterput liep. Omdat het water in Zierikzee brak was, was hemelwater indertijd kostbaar als goud." Om de monumentale waterloop zichtbaar te houden werd in de vloer van de verdieping erboven een glazen plaat aangebracht.

Via gemeentearchivaris Huib Uil achterhaalde Victoria namen van vroegere bewoners van het patriciërshuis. Het waren veelal personen van aanzien, onder wie mensen uit de raad, schepen, weesmeester en burgemeester mr. Quintijn Jacobsse de Witte. Die laatste kocht het huis in 1601.

Een huisnaam kwam in de eeuwenoude informatie niet voor. Het idee om die aan het pand te geven, ontstond tijdens de restauratie. Tijdens de koffiepauzes met de werklieden praatte ze veel over de authentieke details die te voorschijn kwamen. "Zij vonden dat zo'n bijzonder huis een naam moest hebben." In dat jaar, 2005, was ook het referendum over de Europese grondwet. "Toen we naar aanleiding daarvan over het begrip vrijheid praatten, wist ik ineens dat dit de naam van het huis moest zijn." De huisnaam heeft voor Victoria en haar man betekenis op drie verschillende manieren. "Vrijheid staat voor het oer-Hollandse gevoel van de haven uit, de zee op varen. De naam past daarom bij een huis in een oude havenplaats." De tweede betekenis is vrijheid als abstract begrip. "Wanneer vrijheid 'De Vrijheid' wordt, ontstaat tirannie en daarmee vrijheidsoorlogen. Als gevolg van de Tachtigjarige Oorlog verwierf Nederland als eerste land in Europa vrijheid van godsdienst en drukpers. De spelling 'Vryheydt' herinnert aan die tijd." De derde betekenis komt van het oude begrip Mare Liberum. "In Zeeland wonen betekent letterlijk door zee omarmt worden. De zee die van iedereen is, die niet onderworpen is aan nationale soevereiniteit. Ofwel: 'vrijheid van de zee'."