De Napoleonhoeve. foto Mark Neelemans
TERNEUZEN - Zeeuws-Vlaanderen is fenominabel. Met een niet zo bedoelde verspreking geeft Adriaan Geuze in één woord de aantrekkelijkheid én de afschuwelijkheid van het Zeeuws- Vlaamse landschap aan. De gerenommeerde landschapsarchitect van het landelijk aan de weg timmerende West 8 vindt het uitzicht vanaf het duin op de zee fenomenaal.
Geuze kwam deze week niet om zieltjes te winnen naar Groede, maar durfde te vloeken in de pas gerestaureerde kerk. Om Zeeuws- Vlamingen te confronteren op hun benauwde kijk op het landschap. De duinen, het brede strand, de paalhoofden, Saeftinge, Het Zwin, de Verdronken Zwarte Polder, de weidsheid, het onvolprezen licht: buitengewoon prachtig.
Evenals een stadje als Veere. Compact en met een stevige kerktoren als een krachtig statement in het landschap. Maar Port Zélande, de Banjaard, Village Scaldia: hoe foeilelijk, totaal niet op zijn plaats wil je het hebben?
Geuze is niet alleen landschapsarchitect, maar ontpopte zich ook als psycholoog. De volksaard van de Zeeuw zit hem in de weg bij de inrichting van het landschap. De Zeeuw heeft twee gezichten, meldde Geuze zijn gehoor, dat bestond uit enkele tientallen van die merkwaardige mensensoort. "Hij is aan de ene kant rentmeester, koestert het landschap, geniet er van en wil dat doorgeven. Aan de andere kant is de Zeeuw een geboren handelaar, hij wil verdienen. Voor geldelijk gewin is de Zeeuw in staat zijn moeder te verkopen."
De behoefte om snel geld binnen te rijven, zit het ontwikkelen van een (toekomst)visie nogal eens in de weg, hield de landschapsarchitect zijn gehoor voor. De Zeeuwen waren zo goed begonnen met het stichten van stadjes als Veere, Hulst en Sluis. "Veere was de eerste waterstad. Geen Venetië of Brugge, maar Veere werd eerst aan het water gebouwd. Een stadje dat de dialoog met het water aangaat. Huizen met rode daken, waar het fantastische Zeeuwse licht vanaf klatert. Compact, maar niet lullig en zeker niet miezerig. Voornaam en statig, maar niet arrogant", betoogde de landschapsarchitect lyrisch.
Het vermogen om de dialoog met het omringende landschap aan te gaan, zijn veel bestuurders en projectontwikkelaars kwijtgeraakt, stelt Geuze. Zo hebben de bouwers van de huidige camping Napoleonhoeve ook niet naar de kracht van Veere gekeken. Nietszeggende huisjes van betonsteen op iele, petieterige kaveltjes, oordeelt Geuze. Hij vreest dat ook het nieuwe recreatiecentrum Waterdunen blijft steken in te bescheiden ideetjes. "Weer te kleine kavels met te dicht op elkaar staande huisjes. Geen reliëfverschillen, de romantiek wil maar niet komen. Maak binnenduinen in het landschap, laat recreatiewoningen natuurlijk opgaan in de omgeving. Die verdient het."
Geuze hield zich in het hol van de leeuw niet in. Hij veroordeelde Plan Waterdunen niet en sloot zich zeker niet aan bij het weer uit de kast gehaalde idee voor verkleining van het recreatie- annex natuurgebied. "Kijk eens naar die weidsheid van de kust. Waterdunen blijft een kneuterig tuintje. Om echt allure uit te stralen, moet je geen teletubbieheuvels aanleggen, maar echte duinen." De Zeeuwen hoeven zijn recepten niet op te volgen, maar moeten in elk geval meer open discussiëren over wat ze met hun landschap willen. Directeur Cees Slager van Molecaten zat er wat bedremmeld bij na de donderpreek van Geuze. Hij was al blij dat de landschapsarchitect de nieuwe woningen niet helemaal had afgekraakt. En enorme kavels met bijpassende woningen vindt Slager ook prachtig. "Maar het moet ook economisch haalbaar zijn. De huisjes moeten wel worden verkocht."
Sorteer reacties
