Viermastvolschip Passat, schilderij van Joh's Holst. Het schilderij hing thuis aan de muur bij Jan Geensen. Het is ook de cover van het boek.
Jan Geensen als 'baas van de bootlieden'.
1/2
TERNEUZEN - Hoe brachten kinderen in de laatste jaren van de negentiende
eeuw in De Put van Terneuzen hun dagen door? Voornamelijk in de schoolbanken.
Tegen schafttijd kregen ze even vrij om thuis een mandje met brood en koffie
(warm gehouden in een ouwe sok) naar vader in de haven te brengen. En
verder? Het boek Jan Geensen, een jongen van de Westkant geeft een aardig
beeld.
,,Vooral de oude wallen langs de vluchthaven, de Schependijk
en het gebied tussen de twee buitenhavens met nog wat open terrein, waren
als speelterrein in trek. Aan de Schependijk, waar bijna altijd zeilschepen,
voornamelijk Engelse en Noorse, op gunstig weer en wind lagen te wachten,
was altijd wel wat te beleven. We klommen dikwijls in het want en op de ra's
en we ruilden sigaren van een cent tegen scheepsbeschuit met de matrozen in
het logies."
Vechtpartijen met jongens van die andere
Terneuzense volkswijk, het Java. Maar ook vissen in het oude Kanaal
Gent-Terneuzen en boeken lezen, van Karl May, Jules Verne en Captain
Marryat. De zomers bracht Geensen door bij zijn opa en oma op De Griete, een
vrijgevochten leven.
En er werd veel gezwommen, vooral in de
oostelijke waterleiding, waar je je kon uitleven in het Beerbad, het
Zandplaatje of het Penantje.
Het boek Jan Geensen, een jongen van
de Westkant verschijnt begin september. Het is een uitgave van de
Heemkundige Vereniging Terneuzen. Boudewijn Verstraeten en Ad Willems
stelden het boekwerk samen. Dat gebeurde aan de hand van door Willems
teruggevonden aantekeningen van zijn opa Jan Geensen, een soort dagboek
waarin vooral diens omzwervingen op de kust- en diepwaterzeilvaart in de
periode 1895 - 1910 centraal staan.
Maar ook de beschrijving van
het oude havenstadje Terneuzen boeit. Geensen geeft een duidelijk beeld van
het kleine Terneuzen van weleer. Zoals van de viering van de kroning van
koningin Wilhelmina in 1898. Geensen: ,,Het kroningsjaar werd overal met
grote luister en veel animo gevierd. Terneuzen bleef hierbij niet achter.
Speciale liederen werden aangeleerd en toen de dag was aangebroken, werd er
een optocht gehouden die nadien niet meer geëvenaard is, zoveel deelnemers
waren er, bovendien alle schoolkinderen. Tot in de kleinste straatjes toe
stonden erebogen en op geregelde afstanden sparrenboompjes, alles van top
tot teen versierd en gekroond, terwijl lampions en vetpotjes 's avonds de
sfeer verhoogden. Weken van tevoren waren er in iedere straat commissies
opgericht om het komende feest te vieren. De geestdrift was enorm, niets was
te veel en iedereen droeg zijn steentje bij. De schutterij en het garnizoen
gaven er nog een apart tintje aan. De feestvreugde was groot en het vertier
geweldig voor die tijd, toen men nog in vrede leefde en dacht dat alles zou
blijven als het was."
Jan Geensen werd op 8 juni 1887 geboren
in een huisje aan de Pelmolengang in Terneuzen. Hij ontpopte zich als een
leergierige en avontuurlijke jongen van de Westkant, de zoon van een
sloeproeier bij het loodswezen.
Na zijn omzwervingen over de
wereldzeeën stapte hij in 1910 weer aan de wal. Hij trouwde met de
dienstmeid van burgemeester Geill en werd al snel de 'baas van de
bootlieden', die sinds jaar en dag hand- en spandiensten leveren aan de
scheepvaart op de Westerschelde en het Kanaal Gent-Terneuzen. In 1955 ging
hij met pensioen.
Volgens kleinzoon Ad Willems heeft hij toen,
vermoedelijk aan de hand van aantekeningen en uit zijn bijna fotografisch
geheugen zijn belevenissen uit zijn jeugd opgetekend. Als dertienjarige ging
hij aan de slag als knechtje bij drukkerij Van de Sande, maar uiteindelijk
volgde hij zijn hart en ging varen. Eerst nog gewoon op een tjalk, maar niet
lang daarna monsterde hij aan op de Engelse driemastschoener Dairy Maid,
waarna hij tweeënhalf jaar de Europese kustwateren bevoer op verschillende
schoeners, later gevolgd door 'diepwaterreizen' naar Amerika en Australië.
Sorteer reacties
