BRUGGE - "We hebben gezocht op internet, maar het is er nergens.
Wij zijn de eersten." Het dichtst in de buurt komt misschien nog het Aardappel Museum van de Amerikaan Tom Hughs. Die richtte het in 1975 weliswaar op in Waterloo, maar nam het later mee naar Albuquerque. Ook het Antwerpse Frietkotmuseumpje sluit thematisch wel aan, maar het Brugse is groter en completer. Op Hemelvaartsdag opent het Frietmuseum zijn deuren. Het is ondergebracht in de Saaihalle, op een steenworp van de Brugse Markt. Het historische gebouw is opvallend goed intact gebleven en deels gerenoveerd. Maar nu groeien bij binnenkomst de wortelscheuten van aardappels zowat je hoofdhaar in. Het lijkt een wat lugubere entree, maar het is de opmaat tot de eeuwenoude geschiedenis van de patat. Het idee is schuin aan de overkant, in dezelfde Vlamingstraat geboren. Bijna als vanzelfsprekend tijdens een etentje in een restaurant. Vader en zoon Cédric van Belle waren eerder initiatiefnemers van het chocolademuseum Choco Story en een museum over de geschiedenis van de binnenhuisverlichting, Lumina Domestica, beide vlakbij. Ze vroegen zich af, wat voor nieuws ze eens konden doen. Het moest iets typisch Belgisch zijn. Biermusea zijn er al, dus was friet het antwoord. Nu, anderhalf jaar later, leiden meer dan levensgrote plastic puntzakken met goudgele jongens je de eerste zaal in. Daar staan primitieve kunstvoorwerpen uit Peru, van ver vóór Columbus. Ze geven maar aan, hoe belangrijk de aardappel daar toen al was. Ontdekt trouwens, doordat ze in de Andes zagen dat lama's de wilde knollen opaten. Van die voorloper van de later geteelde plant, zijn trouwens exemplaren gevonden in Peruaanse en Chileense graven van 10.000 jaar terug.
Binnengekomen via Spanje maakte de aardappel een opmars naar het noorden. Hij werd een van de belangrijkste voedselbronnen. Maar als het mis ging, ging het ook goed mis. Daarom is er ook aandacht voor de Potato Famine, de hongercrisis die in de negentiende eeuw zo veel Ieren noopte huis en haard te verlaten. Als ze het al overleefd hadden.
Op de eerste verdieping beland je bij de Friet. De van Belles ontdekten dat er in België een tweetal frietverzamelaars was, die zelf ooit een museum hadden willen oprichten. "Maar zoiets is niet gemakkelijk. Je hebt een gebouw nodig, een budget, een concept, bezoekers. Anders staat zo'n verzameling maar in dozen te staan. Nu kan het publiek ze in ieder geval zien." Zo zijn er hoekjes ontstaan als Friet in de Strip, met Nero en Lambik en Asterix, en zelfs een plaat van de Nederlandse strip- en cartoontekenaar Joost Swarte. Of Friet in de Kunst, met zowel professioneel als amateurwerk. Schilderijtjes van de kenmerkende houten frietkramen op de Brugse markt, naast twee bolhoeden van Magritte die een zak friet dreigen te pletten, zodat de mayonaise bijna van de randen druipt.
Van aardappelpellers leidt een groot aantal verschillende fritessnijders via ouderwetse pannen naar een kolengestookte fritesoven. Er staat een heus friteskot. Daar ook voorbeelden van de eerste ajuinsauzen, die later plaatsmaakten voor mayonaise.
Tegen een wand staat de frietrobot: een apparaat dat automatisch zakjes friet moest vullen. Uitvinder Jean-Marie Hoeben kreeg er op het Brusselse Uitvinderssalon in 1965 een gouden medaille voor, maar de robot heeft nooit ingang gevonden. Terwijl in een kleine projectieruimte het verhaal van de aardappel wordt verteld, wordt de zaal gevuld door een 'soundscape', die fritesmuziek ten gehore brengt in het patatdecor. Tot slot wordt het 'proeven' met oog en oor beloond in een gloednieuwe frituur, helemaal onderin de middeleeuwse keldergewelven.
