GOES - Het is, afgezien van de wat saaie titel, gewoon een heel leuk boek. Speelse vormgeving met veel kleur, opvallend afwijkend vierkant formaat, op bijna elke pagina beelden en boordevol informatie. Omroepjournalist Remco van Schellen schreef met Vijftig jaar zenden en ontvangen een zeer complete biografie van de televisietoren in Goes.
Beter te vroeg dan te laat, moet hij hebben gedacht, want de officiële viering van de vijftigjarige verjaardag van de tv-toren in de destijds maagdelijke Goese Polder is pas eind 2007, om precies te zijn 10 december. Het is weer eens wat anders, meestal komen jubileumboeken ná het feest.Een halve eeuw geleden drukt commissaris van de koningin jhr. mr. A. F. C. de Casembroot op 70 meter hoogte op een knop, onder het uitspreken van de woorden ’binnen is binnen’. Vervolgens verschijnt omroepster Hannie Lips (onder de jongere ouderen bekend als tante Hannie) op het scherm. Vanuit de Prins van Oranje in Goes krijgt televisiekijkend Nederland (er zijn dan 227.357 toestellen geregistreerd) een Zeeuwse uitzending voorgeschoteld.
Remco van Schellen (1972) is met ’gekleurde’ gevoelens aan het jubileumboek begonnen.Voor velen is de toren niet meer dan een noodzakelijk kwaad, maar hij vindt de toren een prachtig gebouw: niet te hoog en niet te laag, niet te dik en niet te dun. „Kortom: een mooie toren.“ Als kind raakt hij er door gefascineerd, als radiomaker is de band met de toren nog sterker, ’omdat hij elke dag de programma’s uitzendt die ik maak voor Omroep Zeeland.’
Formeel heet de tv-toren radiotoren. Neergezet om te dienen als spin in het web van allerlei radiogolven voor radio, tv en telefoon. De toren werd in eerste aanleg gebouwd om tv-uitzendingen in Zeeland mogelijk te maken en werd daarom door iedereen tv-toren genoemd. Dat is zo gebleven. De Goese toren is de eerste definitieve tv-toren in Nederland, meldt Van Schellen trots. „Zelfs de bekende toren in Lopik is jonger.“
Van Schellen kan mooie radiodocumentaires maken; hij won er al eens een prijs voor. De biografie straalt ook iets documentaireachtigs uit. In heel hapklare brokken wordt de geschiedenis uit de doeken gedaan. Wat het boekje (formaat 16 bij 16 centimeter) dubbel aardig en interessant maakt, zijn de ’zijlijnen’, zoals Van Schellen ze noemt. De omroepgeschiedenis van Nederland, Vlaanderen en Zeeland. Voor de jongere oudere leidt dat tot de verzuchting: wat gaat de tijd toch snel.
Tot de historie behoort het verhaal van de twee zenderparken die er nooit kwamen: een groot zendstation van de Wereldomroep in Zeeuws-Vlaanderen (ging niet door wegens fel verzet vanuit de streek, dertig jaar geleden) en het zenderpark van Delta Radio in de Noordzee, dat in 2002 als een nachtkaars uitging.
Attent is de aandacht voor de gezondheid: is de zendmast gevaarlijk? Het is een onderwerp dat tegenwoordig sterk in de belangstelling staat en mensen die een mast in de buurt hebben of krijgen, nemen liever het zekere voor het onzekere. Of de straling van antennes kanker of andere ziektes veroorzaakt, is onduidelijk. In elk geval is nooit onderzoek gedaan naar de relatie tussen het uitzenden van radio- en tv-programma’s vanaf de toren in Goes en de gezondheid van de omwonenden.
Van Schellen zorgt voor veel grote en kleine wetenswaardigheden. Zoals over de stroomrekening. Uitgaande van de milieuvergunning, waarin staat dat de elektriciteitsnota jaarlijks boven 50.000 euro ligt, moet eigenaar KPN Telecom dagelijks zo’n 137 euro per dag betalen. Het gemiddeld verbruik is 1.750.000 kilowattuur per jaar (een gezin komt op ongeveer 3400 kWh).
Onlangs was er commotie over het mogelijk op zwart gaan van de tv tijdens een voetbalwedstrijd van Oranje. Als protest tegen de opsplitsing van de energiebedrijven. Het ging niet door. In 1961 werd daar geen punt van gemaakt, meldt Van Schellen. Goes ging uit tijdens de eerste helft van de interland Nederland-Hongarije. De Belgische voetbalbond eiste dat, omdat tegelijk een belangrijke Belgische match werd uitgezonden. Kamervragen hielpen niet. Het zuiden van Nederland kon pas in de tweede helft meekijken.
Enkele feiten op een rij. Begin bouw: 1955. Hoogte met inbegrip van mast: 153 meter (niet het hoogste gebouw in de provincie, dat is met 175 meter de schoorsteen van de kolencentrale bij Borssele). De betonnen toren is 82 meter hoog. Het aantal treden van de kelder naar de bovenste, 21e verdieping bedraagt 412. Doorsnee schacht: 10,70 meter. Architect: Anton Auer. De mast is eigendom van Novec, Nederlandse Opstelpunten voor Ether Communicatie.
