DEN HAAG - Het had niet ongelegener kunnen komen. In de maand dat de verkiezingen plaatsvinden, is kandidaat-Kamerlid voor de VVD André Bosman uit Middelburg als militair actief in Afghanistan. Toch heeft hij geen moment overwogen niet te gaan. ,,Ik onttrek me niet aan mijn verantwoordelijkheid.’’
Hij liefst zou hij het hebben verzwegen totdat hij weer terug is, maar hij beseft hoe moeilijk dat zou zijn geweest. ,,Ik wilde het netjes gescheiden houden. Als militair word ik geacht niet te spreken over operationele uitzendingen. Het staat bovendien los van mijn politieke werk. Dus hoe langer ik het buiten beeld kon houden, hoe beter. Maar steeds meer mensen weten het. Ik heb er in mijn directe omgeving en in de VVD toch iets over moeten vertellen. Als het dan naar buiten komt, heb ik liever dat het op een goede manier gebeurt. Ik wil geen indianenverhalen.’’ Bosman is kapitein-vlieger. In de twintig jaar dat hij militair is, is hij nog nooit uitgezonden. Het moest er dus een keer van komen. ,,Iedere militair weet dat hij uitzendbaar is. Nu het leger steeds meer taken in het buitenland op zich neemt, wordt die kans ook alleen maar groter. Nu was het mijn beurt.’’
Verkiesbare plek
Hij staat op de negenentwintigste stek van de VVD-kandidatenlijst voor de Tweede Kamer. Een verkiesbare plek. Hij laat in het midden wanneer hij precies in Afghanistan zit, maar niet dat hij de laatste weken van de verkiezingscampagne mist en de installatie van nieuwe Kamerleden op 30 november.
,,Als militair kun je niet zeggen dat je die maand wil vrijhouden. Je hebt het niet voor het kiezen. Ten eerste zou ik vooruitlopen op iets waarvan ik niet weet hoe het uitpakt. Stel dat ik zeg ’Ik doe het niet’ en ik word niet verkozen? Daarbij komt dat als ik zeg dat ik niet ga er een collega van mij moet. Dat zou ik zien als het ontlopen van mijn verantwoordelijkheid.’’
Bosman gaat in Afghanistan niet vliegen. Hij vervult een staffunctie. Het is zijn taak de beschikbare toestellen te zoeken bij de verzoeken van de landmacht voor vervoer of ondersteuning.
Een bureaufunctie in Kaboel, maar toch in een gevaarlijke omgeving. Bang is hij niet. ,,Dat is niet het juiste woord. We zijn goed getraind en goed geïnformeerd. Uiteraard zullen we ons daar zo voorzichtig mogelijk bewegen. Maar we komen daar niet om een oorlog te winnen, we komen om de Afghanen te helpen hun land op te bouwen.’’
Natuurlijk heeft hij gepeild wat zijn partij ervan vindt. ,,Ik heb contact gehad met voorzitter Jan van Zanen, met partijleider Mark Rutte en met minister van Defensie Henk Kamp. Van de griffie van de Tweede Kamer heb ik begrepen dat ik mijn Kamerlidmaatschap, mocht ik gekozen worden, per fax kan aanvaarden. Ik kan op een later tijdstip officieel worden geïnstalleerd. Er is dus geen beletsel. ’Iedereen praat over vrede en veiligheid’, zei Mark Rutte tegen mij. ’Jij gaat het doen. Dat is een goede zaak.’ Ik beschouw het als een belangrijke ervaring, ook voor mijn Kamerwerk. De essentie is dat ik daar mensen ga helpen, alleen op een wat ander niveau dan je normaal zou doen.’’
Front
Bosman gruwt van de gedachte dat mensen straks gaan uitzoeken of hij soms de eerste parlementariër aan het front is. ,,Dat is helemaal niet aan de orde. Ik word pas beëdigd als ik terug ben. Ook al word ik verkozen, zolang ik in Afghanistan ben, ben ik geen Tweede Kamerlid. Dan ben ik gewoon kapitein-vlieger.’’
Hij denkt er dan ook niet over zijn uitzending te gebruiken in de verkiezingsstrijd. ,,Natuurlijk niet. Het is gewoon mijn werk.’’
Campagne
Wel beschouwt hij het als een handicap dat hij als kandidaat-Kamerlid de laatste weken van de verkiezingscampagne moet missen. ,,Ik denk dat het ook voor de VVD een nadeel is. Landelijk niet, maar wel in Zeeland. Daarom doe ik nu aan zoveel mogelijk dingen mee, om toch mijn verhaal te kunnen vertellen.’’
Van een Afghaanse verkiezingsavond op 22 november heeft hij zich nog geen voorstelling gemaakt. ,,Dat zal raar worden. Ik heb geen idee of ik het daar op televisie kan volgen. Ik zal wel aangewezen zijn op het internet. Benieuwd hoe dat is. In de middle of nowhere te horen hoeveel zetels de VVD heeft gehaald.’’
