De kerncentrale (l) en kolencentrale in Borssele.
De publieke opinie over kernenergie is sterk veranderd in de afgelopen
decennia. Nederland kende vooral veel weerstand tegen kernenergie in de
tweede helft van de jaren tachtig. Sinds de eeuwwisseling zijn mensen minder
negatief. Hoe komt dat en wat is daar op van invloed?
Zie ook:
Het Sociaal Cultureel Planbureau deed er onderzoek naar in opdracht van de
ministeries van Vrom en Economische Zaken. De afgelopen jaren lijkt de
publieke opinie te verschuiven naar een positiever of pragmatischer
standpunt. Hoewel er volgens de meeste onderzoeken nog geen meerderheid is
voor (meer) gebruik van kernenergie, lijken door de verwachte
energietekorten meer mensen het als onvermijdelijk te beschouwen.
Een renaissance? Dat is volgens het SCP vooralsnog een kwestie van publieke en
politieke stemming. Het percentage kernenergie in de totale
energievoorziening neemt wereldwijd nog steeds af. Van de 52 reactoren die
in 2009 in de wereld in aanbouw waren, staan er twee in West-Europa: Finland
en Frankrijk.
Verschillende factoren kunnen de meningsvorming beïnvloeden. Mensen die
denken vanuit een economisch perspectief, benadrukken de voordelen voor de
nationale welvaart en economische groei. Terwijl mensen die redeneren vanuit
veiligheid, vooral de risico's als uitgangspunt nemen.
De publieke opinie verandert door allerlei omstandigheden. Ze verslechtert na
nucleaire ongelukken of door angst voor een nucleaire oorlog. Ze verbetert
als er zorgen zijn over afhankelijkheid van olieleverende landen en
klimaatverandering.
Ook sociaal-demografische factoren zijn van invloed. Mannen zijn aanzienlijk
positiever over kernenergie dan vrouwen, concludeert het SCP. Ouderen staan
er ook positiever tegenover en 35- tot 54-jarigen zijn het meest negatief.
Lager- opgeleiden zijn het minst en hogeropgeleiden het meest voor
kernenergie. Kiezers van CDA en VVD zijn meer dan gemiddeld voor en die van
de PvdA en SP meer dan gemiddeld tegen. Kiezers van GroenLinks zijn sterker
tegen. Ook mensen die in de buurt wonen van een kerncentrale zijn in het
algemeen positiever. Dat wordt bevestigd door onderzoek van energiebedrijf
Delta, dat een tweede centrale bij Borssele wil bouwen. Delta laat ook TNS
Nipo jaarlijks in november een onderzoek doen naar de publieke opinie in
Zeeland en Nederland. De uitkomsten gebruikt Delta bij het beleid. Maar de
uitkomsten van het laatste onderzoek wil het bedrijf niet vrijgeven. "De
opinie is alweer positiever dan het onderzoek uitwijst", zegt
woordvoerder Peter Couwenberg. "We willen de opinie niet negatief
beïnvloeden."
Hoe mensen hun mening vormen en of ze die zullen veranderen, is afhankelijk
van vertrouwen in de overheid en berichtgeving in de media. Dat vertrouwen
staat onder druk. Het publiek heeft volgens het SCP reden voor scepsis:
voorlichting van de overheid wijkt soms af van de werkelijkheid. Onlangs nog
bleek 'veilig opgeslagen' Duits kernafval op onverantwoorde wijze in oude
zoutmijnen te zijn gestort. De journalistieke regel van hoor en wederhoor
leidt er volgens het SCP toe dat de kennis van deskundigen en de gevoelens
van burgers als gelijkwaardige visies worden gepresenteerd.
Onder invloed van stijgende energieprijzen en de discussie over het
klimaatprobleem zal de steun voor kernenergie toenemen. Al blijft volgens
het SCP een meerderheid tegen.
De publieke steun voor kernenergie kan ook plotseling en sterk afnemen door
bijvoorbeeld nieuwe incidenten met centrales of kernafval. Veel hangt
volgens het Sociaal Cultureel Planbureau af van standpunten van politieke
partijen en maatschappelijke organisaties. Proberen zij de steun voor hun
standpunt juist te versterken of wordt kernenergie onderhandelbaar onder het
mom van 'een hopelijk tijdelijk noodzakelijk kwaad'? Wat gebeurt is
'tamelijk onvoorspelbaar', denkt het SCP. Daardoor is het ook moeilijk
inschatten welke groepen in de samenleving de komende tijd meer voor of
tegen zullen zijn.
Sorteer reacties
