De Hedwigepolder. foto Peter Nicolai
Waar gaat de ruzie over? Om de vrije doorvaart op de Schelde.
Belemmering van de scheepvaart ligt in Antwerpen uitermate gevoelig. Nederland en Belgie maken in 1839 afspraken: Nederland moet zorg dragen voor de bevaarbaarheid van de Westerschelde.In 2005 zetten de Vlaamse en de Nederlandse regering hun handtekening onder nieuwe Scheldeverdragen. Daarin wordt onder meer afgesproken om de rivier voor het einde van 2009 te verdiepen tot 13,1 meter.
De Raad van State stak in juli een stokje voor de verdieping omdat het niet duidelijk is of het baggeren geen onherstelbare schade aanricht aan de natuur. De Vlaamse premier Kris Peeters riep vervolgens de Nederlandse ambassadeur op het matje. De Belgische minister van Buitenlandse Zaken Leterme praat vandaag met premier Balkenende over de kwestie.
Wie is de schuldige?
"De milieubeweging", zei Balkenende afgelopen vrijdag, in navolging van landbouwminister Gerda Verburg. "Het kabinet", zeggen voorstanders van ontpolderen van de Hedwigepolder, zoals Ed Nijpels, voorzitter van een commissie die alternatieven voor ontpoldering onderzocht. Volgens Nijpels is het besluit van de Raad van State een rechtstreeks gevolg van de beslissing van het kabinet om de Hedwigepolder niet te ontpolderen. Balkenende bestrijdt dat: de Raad van State heeft in de uitspraak niet gerept over natuurherstel, ontpolderen dus. De natuurorganisaties waren niet gaan procederen als de ontpoldering was doorgegaan, heeft de Zeeuwse Milieu Federatie (ZMF) vorige week laten weten.
Waarom stapten de vogelbescherming en de milieufederatie naar de Raad van State?
Omdat die organisaties vreesden dat de natuur zou worden aangetast door de verdieping van de Schelde. Bovendien vinden de organisaties dat het nu al het slecht gaat met de natuur in de Westerschelde. En omdat er volgens de ZMF op dit moment geen goed plan ligt om de natuur te verbeteren, mag de verdieping ook niet doorgaan.
Waartoe heeft Nederland zich verplicht?
In december 2005 werden in Middelburg vier Scheldeverdragen ondertekend. Daarin is onder meer afgesproken dat er in Zeeland 600 hectare nieuwe getijdennatuur wordt aangelegd. De Nederlandse Tweede Kamer stemde in december 2007 met de verdragen in. De Eerste Kamer deed dat in juli 2008, nadat minister Verburg van Landbouw en Natuur had verzekerd dat België zou meewerken aan het vinden van alternatieven voor de ontpoldering van de Hedwigepolder en uitbreiding van het Zwin.
Wat is het verschil tussen natuurcompensatie en natuurherstel?
Natuurcompensatie is een verplichting om natuur aan te leggen als er schade optreedt door grote projecten als de verdieping van de Westerschelde. Per saldo komt er geen natuur bij. Natuurherstel is nodig om te voldoen aan de eisen van Europese richtlijnen, zoals Vogel- en Habitatrichtlijn en het Verdrag van Ramsar (over natte natuurgebieden, de wetlands). Er komt dan nieuwe natuur bij, hoewel het gaat om het herstellen van natuurwaarden die de afgelopen eeuw zijn verdwenen, onder meer door inpoldering.
Hoe diep kan de Westerschelde worden?
Technisch is alles mogelijk, laat Rijkswaterstaat als uitvoerder van de baggerwerken weten. In een studie naar het antwoord op de vraag hoe diep de drempels in de Westerschelde bij de derde verdieping uitgebaggerd kunnen worden, kwam Rijkswaterstaat op een diepte van 13,10 meter onder NAP. Dan zijn de effecten minimaal. De drempels fungeren namelijk als weerstanden in de Westerschelde. Wordt die geringer dan lopen de stroomsnelheden op.
Grote containerschepen kunnen nu toch al Antwerpen bereiken, waarom is verder uitbaggeren dan nodig?
In de moderne containervaart geldt: tijd is geld. Het kost rederijen te veel geld als hun steeds groter wordende containerschepen moeten wachten op hoog water. Na de uitdieping zullen zeven op de tien schepen onafhankelijk van het getij Antwerpen kunnen bereiken. Nu al heeft Antwerpen te kennen gegeven dat ook dat niet voldoende zal zijn. Eddy Bruyninckx, afgevaardigd bestuurder van het Havenbedrijf, heeft al benadrukt dat er in de toekomst sprake zal zijn van verdere verdiepingswerken. In België wordt al gedacht aan getijongebonden vaart van schepen met een diepgang van 14 of zelfs 15 meter.
Komt het onder water zetten van de Hedwigepolder weer in beeld?
Als het aan een meerderheid van de Tweede Kamer ligt niet. Toch heeft het kabinet in april wel aangegeven dat dat de 'terugvaloptie' is, mocht het alternatieve natuurplan - het creëren van schorren tussen strekdammen in de Westerschelde - niet doorgaan vanwege 'onoverkomelijke juridische bezwaren'. Die kunnen in de eerste plaats komen van de Raad van State, die de verdieping voorlopig heeft geschorst. En in de tweede plaats van de Europese Commissie die sinds de laatste verdieping al vindt dat Nederland tekort schiet bij de instandhouding van de natuur in de Westerschelde. Zelfs de Tweede Kamer kan toch nog een spaak in het wiel steken. Het alternatieve kabinetsplan kost namelijk minstens 180 miljoen euro. De vraag is of de Kamer zoveel geld in crisistijd beschikbaar wil stellen voor 300 hectare natte natuur als je die ook kunt krijgen door de Hedwigepolder op kosten van Vlaanderen onder water te zetten.
Hoe nu verder?
Optie 1:
Het kabinet maakt een noodwet, zoals ook voor de tweede verdieping in 1976 is gebeurd. Het vraagstuk van het natuurherstel zou dan apart aangepakt moeten worden en losgekoppeld van de verdieping.
Optie 2:
De terugvaloptie van het kabinet (zie het antwoord op de vraag over het onder water zetten van de Hedwigepolder.)
Kan een noodwet de ruzie snel beëindigen?
Een noodwet kan de ruzie beëindigen, maar niet van vandaag op morgen. Het ligt niet voor de hand dat zo'n wet wordt ingediend vóór de definitieve uitspraak van de Raad van State. Die wordt in november verwacht. Vervolgens moet die noodwet ook langs de Raad van State en dan door de Tweede en de Eerste Kamer. Dat kan wel voorjaar 2010 worden. Waarbij moet worden bedacht dat de Europese Commissie Nederland vrijwel zeker in gebreke stelt als zo'n noodwet wordt aangenomen.
Maar dan is er al gebaggerd...
Sorteer reacties
