Wilfried Staelens, Ronald de Croock en René Martens (vlnr) op het Koningin Wilhelminaplein in Eede. Tussen de twee vlaggenmasten achter hen op het herdenkingsplein komt een bord van twee bij drie meter waarop de historische foto van Wilhelmina die over de grens loopt, is afgedrukt. foto Peter Nicolai
Lucy van Graefschepe is morgen weer even koningin Wilhelmina. Gekleed in
dikke bontmantel schrijdt zij over een provisorisch met meel getrokken
streep, die de grens tussen Eede en Maldegem symboliseert.
Precies datzelfde deed koningin Wilhelmina 65 jaar eerder op 13 maart 1945.
Zij zette om 12.29 uur voet op Nederlandse bodem, voor het eerst sinds bijna
vijf jaar. Een simpele stap voor een mens, maar door Hare Koninklijke
Hoogheid ervaren als een sprong naar de totale bevrijding van het vaderland.
Eede vierde de terugkeer van de vorstin vijf jaar geleden met de uitvoering
van een historisch toneelspel. Een herhaling van dat spektakel wilde de
Dorpsraad Eede niet. Maar de 'bevrijdingsdag' - want zo voelde het echt,
vertellen mensen die er bij waren nog steeds - mag niet zo maar voorbijgaan,
vindt Ronald de Croock, lid van de dorpsraad en één van de organisatoren.
"We kozen niet voor een bescheidener opzet om ons minder werk op de hals
te halen. We wilden het nu spelen op de exacte plek waar Wilhelmina de grens
overstak. Vijf jaar geleden kon dat niet, omdat er te weinig plaats was voor
tientallen figuranten."
Het schouwspel 'Over de meelstreep' is
bij het briljanten jubileum iets kleinschaliger van opzet, maar de
organisatoren hechten aan historische juistheid. Zo zal Harold van Parijs -
zoon van Louis van Parijs, de man die destijds het meel beschikbaar stelde -
de streep schuin over de rijksweg strooien. "De grens loopt nou eenmaal
schuin. Dat is goed te zien aan de loop van een slootje aan de ene kant en
de positie van de grenspaal aan de andere kant van de weg", betoogt
Wilfried Staelens, die als oud-hoofd van de school bij het script van het
schouwspel is betrokken. Net als vijf jaar geleden heeft René Martens de
regie van het schouwspel. "Als regisseur van het Eedese toneel kan dat
natuurlijk ook niet anders", verklaart De Croock. Staelens (69) was 65
jaar geleden niet ter plekke toen de koningin haar historische stap zette.
Martens (74) herinnert zich wel de 'moeder des vaderlands' als jochie van
negen te hebben gezien. Hij betwijfelt of de ruim elf jaar geleden overleden
Aardenburger Eduard Cuelenaere, bekend restauranthouder en toeristisch
promotor van de kikkerstad, de meelstreep strooide. En dat de koningin weer
een paar stappen terug deed, omdat ze in eerste instantie onbewust de grens
passeerde, staat hem ook niet bij. Dat Wilhelmina 29 minuten later ter
plekke was dan aangekondigd, klopt wel, weet hij zeker. "We moesten een
tijdje in de kou wachten, omdat de koningin langer in Maldegem vertoefde dan
de bedoeling was. Daar zaten veel Eedenaren, die nog niet in hun tijdens
felle gevechten verwoeste huis konden. Al die mensen wilden de koningin zien
in het Vlaamse buurdorp."
Er staan nu drie
herdenkingsmonumenten op het Koningin Wilhelminaplein: een tank voor de
Canadese bevrijders, een plaquette met de namen van de (burger)slachtoffers
en een obelisk waarop de Nederlandse maagd het vaderlandse wapen weer over
de grens brengt. Dé historische foto van Wilhelmina die de grens over
schrijdt, afgedrukt op een houten plankier van twee bij drie meter, maakt
het herdenkingsplein morgen helemaal compleet.
