De Spuikom. De Vlissingers praten erover met veel gevoel en bevlogenheid. Maar toch niet vanwege dat weelderige onkruid? In vier verhalen probeert de PZC te ontdekken wat het braakliggende stuk grond, ingeklemd tussen binnenstad en boulevard, voor de stad betekent. Vandaag de laatste aflevering: de plannen.
Zie ook:
Ashok Bhalotra, de beroemde stedenbouwkundige van het bureau Kuiper
Compagnons, begon er elk van zijn vele voorontwerpen van bestemmingsplannen
mee: het is een wonder dat de Spuikom nog nooit is bebouwd. Het gebied heeft
werkelijk alles mee, maar toch ook weer niet.
Aan het begin van de twintigste eeuw barstte in Vlissingen de bouwwoede los.
In een tijd van een paar decennia was het gebied van wallen en grachten
veranderd in de Rooie Buurt en was de Spuikom omrand door de Badhuisstraat.
Van de Kom bleven bouwers af. Dat kon ook niet anders. Immers, het gebied
moest water bergen. Anders hadden er allang huizen gestaan. Toen de functie
in de jaren zeventig echter verviel en de gemeente de grond had verworven
van het waterschap, in 1981, stelde de gemeenteraad nog datzelfde jaar
uitgangspunten voor bebouwing van de Spuikom vast. De projectontwikkelaars
stonden al op de stoep.
In een reeks van ideeën was dat van architect Cees Dam nog het meest
opvallende. Hij kwam met een amfitheater-achtig plan op de proppen. Menig
Vlissinger kan zich dat nog herinneren. Maar intussen gebeurde er niets,
behalve de aanleg van de Spuikomweg en de bouw van de nieuwe bioscoop. De
gemeente schakelde eind jaren negentig 'huisarchitect' Ashok Bhalotra weer
in. Zijn eerste aanzet tot een bestemmingsplan arriveerde in november 1998
op het stadhuis. Leidend daarin was de Boulevard of Dreams: een rij van zes
appartementengebouwen van 35 meter hoog, met aan weerszijden twee
wachttorens die tachtig meter de lucht in schoten en het silhouet van de
stad voorgoed zouden veranderen. Alsof het nog niet genoeg was, zou er ook
een woonboulevard van twintigduizend vierkante meter verrijzen.
Aan dat plan werd keer op keer gesleuteld en de gemeente bleef
informatieavonden organiseren, maar het kwaad was al geschied: bewoners van
de Badhuisstraat stonden op hun achterste benen. Daar ging hun groene
achtertuin! Prompt werden 5500 bezwaren ingediend. Dat waren er zo veel, dat
de gemeente er pas een jaar later in slaagde de verwerking af te ronden.
Bijna alle bezwaren waren gericht tegen bebouwing van de Kom.
Intussen zat de bevolking niet stil. De stichting Vlissings Groen Hart werd
opgericht, waaruit de actiegroep Slag om de Spuikom voortvloeide. Met een
bloeiende alternatieve maquette stapte zij tijdens een vergadering in maart
2000 de groenbeschilderde leden de raadzaal binnen. Zij verlieten de zaal
onder luid applaus.
Badhuisstraatbewoner Jaap Ventevogel, wiens echtgenote het buurtverzet samen
met Daan Sauer organiseerde, haalde een stedenbouwkundig talent naar
Vlissingen. "Mark Lampe, een kennis van mij. Hij tekende onze visie,
een groene zone van de duinen tot aan de watertoren, voor ons uit. Een
prachtig plan. Weliswaar met bescheiden bebouwing, maar het belangrijkst was
de beeldenroute."
Ook voor dat plan klonk applaus in het stadhuis. "We hebben er nog twee
keer een gesprek over gehad met de directeur stadsontwikkeling, maar ja,
toen die eenmaal was verdwenen, waren de ambtenaren weer aan zet. We hebben
er nooit meer wat op gehoord."
De buurt bleef zich verzetten, Bhalotra bleef schetsen, ambtenaren bleven
vergaderen en de Spuikom, die bleef een kleine wildernis. Grote plannen zijn
er nooit meer gekomen. Toenmalig wethouder Henk de Haas moest het maar doen
met de blokkendoos die hij bij wijze van ludieke actie uit handen van de
SP-fractie kreeg 'om te bouwen in de Spuikom zonder dat het kwaad kan'. De
Spuikom is nog een paar keer genoemd als bouwlocatie en in de structuurvisie
geldt het gebied nog altijd als 'reservebouwlocatie'. Maar daar blijft het
volgens wethouder Piet Polderman bij. Ook suggesties van politieke partijen
- D66 zag er het Middelburgse theater wel staan, het CDA wilde een golfbaan
of camping, de LPV opperde het gebied als nieuwe plek voor reptielenzoo
Iguana - lijken nooit serieus te zijn genomen. Verwaarloosde woestenij, daar
moeten de Vlissingers het voorlopig mee doen.
